Ξυπνάτε με πυρετό, βήχα ή έντονη εξάντληση. Το σώμα σας ζητά ξεκούραση αλλά το ημερολόγιο λέει άλλα. Μια σημαντική συνάντηση, μια προθεσμία που δεν μετακινείται, μια βάρδια που δύσκολα θα καλυφθεί.
Οπότε, έρχεται στο προσκήνιο το γνώριμο δίλημμα: μένετε στο κρεβάτι ή δουλεύετε κανονικά;
Όπως αναφέρει το BBC, για πολλούς εργαζομένους η απάντηση είναι η δεύτερη. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, έρευνα του Enterprise Research Centre έδειξε ότι από το ένα τρίτο έως και το μισό των εργαζομένων συνεχίζουν να δουλεύουν ακόμη και όταν είναι άρρωστοι. Οι ερευνήτριες ονομάζουν το φαινόμενο «presenteeism», περιγράφοντας την παρουσία στην εργασία – δια ζώσης ή απομακρυσμένα – ενώ η υγεία δεν το επιτρέπει.
Βέβαια, το αν κάποιος παίρνει άδεια όταν αρρωσταίνει, δεν «μαρτυρά» κάτι μόνο για την αντοχή του. Φέρνει στο φως (και) τον τρόπο που βλέπει την εργασία του αλλά και για την κουλτούρα του χώρου όπου απασχολείται.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Οι νέοι δεν απουσιάζουν εύκολα
Σε κάποιες συζητήσεις ακούγεται ότι οι μικρότερες γενιές είναι πιο «ευαίσθητες» ή λιγότερο ανθεκτικές στην πίεση. Ο καθηγητής ψυχολογίας Sir Cary Cooper, από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, διαφωνεί. «Προσαρτάται η ετικέτα της “χιονονιφάδας” (snowflake)* στους νέους, παρόλο που δεν είναι αλήθεια», αναφέρει στο BBC [*Snowflake < χιονονιφάδα (αργκό): υποτιμητικός χαρακτηρισμός για ένα άτομο, υπονοώντας ότι διακατέχεται από υπερβολική αίσθηση μοναδικότητας και αδικαιολόγητη πεποίθηση πως δικαιούται ειδικής μεταχείρισης ή ότι είναι υπερβολικά συναισθηματικό, προσβάλλεται εύκολα και αδυνατεί να διαχειριστεί αντίθετες απόψεις (Wikipedia)].
Τα στοιχεία που επικαλείται φαίνεται να τον δικαιώνουν. Οι εργαζόμενοι ηλικίας 16 έως 24 ετών αξιοποίησαν κατά μέσο όρο 2,4 ημέρες άδειας ασθενείας τον προηγούμενο χρόνο, σε σύγκριση με τις 6,2 ημέρες των 50 έως 64 ετών.
Ταυτόχρονα, σημειώνει πως η εν λόγω διαφορά δεν αποτυπώνει όλη την εικόνα. Πολλοί νέοι απασχολούνται σε πιο επισφαλείς θέσεις, όπου η απουσία μπορεί να έχει άμεσο κόστος. Παράλληλα, είναι λιγότερο πιθανό να αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα υγείας ή μυοσκελετικές ενοχλήσεις, που αυξάνονται με την ηλικία.
Υπάρχει, όμως, και κάτι ακόμη: οι πιο μικρές γενιές αντιμετωπίζουν διαφορετικά την ψυχική υγεία. Δεν τη βλέπουν ως κάτι που απλώς «πρέπει να αντέξουμε» αλλά ως κομμάτι της συνολικής ευημερίας.
Τι δείχνει για την προσωπικότητά σας
Η απόφαση να δουλέψει κανείς ενώ είναι άρρωστος δεν έχει να κάνει μόνο με τα συμπτώματα. Έχει να κάνει και με τον τρόπο που βλέπει τον εαυτό του μέσα από το επάγγελμά του.
Για ορισμένους, η εργασία συνιστά κεντρικό κομμάτι της ταυτότητάς τους. Οι ψυχολόγοι το περιγράφουν ως «work centrality», δηλαδή την τάση να καταλαμβάνει η δουλειά πολύ μεγάλο χώρο στο «ποιοι είναι». Όταν συμβαίνει αυτό, το να λείψουν για λίγες ημέρες μπορεί να μοιάζει σαν προσωρινή απώλεια του ρόλου τους.
«Νιώθουν μια έντονη επιθυμία να συνεχίσουν να εμφανίζονται», εξηγεί στο BBC η ψυχολόγος Δρ. Audrey Tang. Η τάση αυτή, συνεχίζει, εμφανίζεται πολλές φορές σε επαγγέλματα φροντίδας, όπως η ιατρική, η νοσηλευτική και η εκπαίδευση. Εκεί, η απουσία δεν βιώνεται ως ξεκούραση αλλά ως εγκατάλειψη ανθρώπων σε ανάγκη.
Ταυτόχρονα, υποβόσκει ο φόβος της εικόνας. Δηλαδή, η ανησυχία μήπως κάποιος θεωρηθεί αδύναμος, τεμπέλης ή αναξιόπιστος. Αυτό μπορεί να βαραίνει ιδιαίτερα τους νεότερους εργαζομένους, οι οποίοι κάνουν τα πρώτα τους επαγγελματικά βήματα και δεν θέλουν να δώσουν λάθος εντύπωση.
Τι δείχνει για τον χώρο εργασίας σας
Μόνο που η απόφαση δεν είναι ποτέ αποκλειστικά ατομική. Η κουλτούρα ενός εργασιακού χώρου μπορεί να κάνει την άδεια ασθενείας να μοιάζει αυτονόητη ή σχεδόν απαγορευμένη.
Η ψυχολόγος Δρ. Tara Quinn-Cirillo επισημαίνει στο BBC ότι, όταν μια ομάδα λειτουργεί ήδη στα όριά της και δεν υπάρχει ουσιαστική κάλυψη, ο εργαζόμενος ξέρει πως η απουσία του θα επιβαρύνει τους συναδέλφους του. Κάπου εκεί μπαίνουν στο παιχνίδι η ενοχή και η ντροπή.
Αυτό γίνεται ακόμη πιο έντονο όταν οι προϊστάμενοι επαινούν όσους «τα καταφέρνουν» ενώ είναι άρρωστοι. Η παρουσία αρχίζει να επιβραβεύεται ως αφοσίωση. Και η ξεκούραση να αντιμετωπίζεται σαν αδυναμία.
Σε ένα υγιές περιβάλλον, λέει η Δρ. Quinn-Cirillo, οι συζητήσεις για την υγεία και τις ημέρες ασθενείας πρέπει να γίνονται ανοιχτά, χωρίς φόβο και χωρίς υπονοούμενα. Η εμπιστοσύνη είναι το Α και το Ω. Όταν κάθε απουσία αμφισβητείται ή αντιμετωπίζεται με καχυποψία, οι εργαζόμενοι διστάζουν να πάρουν την άδεια που πραγματικά χρειάζονται.
Πότε δεν πρέπει να εργαστείτε
Το δύσκολο ερώτημα παραμένει: πότε πρέπει να σταματήσει κανείς;
Για τις σωματικές ασθένειες, υπάρχουν ορισμένοι πρακτικοί κανόνες. Η Δρ. Tang αναφέρει ότι σε περιπτώσεις εμετού ή διάρροιας, ο ασθενής θα πρέπει να μείνει στο σπίτι για 48 ώρες αφότου υποχωρήσουν τα συμπτώματα. Σε περίπτωση πυρετού, για 24 ώρες.
Η γκρίζα ζώνη αρχίζει με τον βήχα, το κρυολόγημα, την καταβολή. Μετά την πανδημία, τα δεδομένα έχουν – εν μέρει – αλλάξει: όταν υπάρχει δυνατότητα, η εργασία από το σπίτι θεωρείται πιο υπεύθυνη επιλογή από το να μεταφέρει κάποιος τα συμπτώματά του στον επαγγελματικό χώρο. Το ίδιο κριτήριο, όμως, χρειάζεται να ισχύει και για την ψυχική υγεία, επισημαίνει η Δρ. Tang.
Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσετε
Τελικά, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν μπορείτε να καθίσετε μπροστά σε έναν υπολογιστή ή να εμφανιστείτε στο γραφείο. Είναι αν είστε σε θέση πράγματι να φέρετε εις πέρας τη δουλειά σας, χωρίς να επιβαρύνετε περισσότερο την υγεία σας.
Η Δρ. Quinn-Cirillo προτείνει να θέσετε στον εαυτό σας μερικές ερωτήσεις:
- Έχει αρχίσει η δουλειά να επηρεάζει τη βασική φροντίδα του εαυτού σας;
- Κοιμάστε καλά;
- Μπορείτε να αποσυνδεθείτε;
- Χαλαρώνετε μετά το πέρας του ωραρίου;
Αν η απάντηση είναι όχι, τότε το σώμα ή/ και το μυαλό δείχνουν ότι η ξεκούραση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι μέρος της ανάρρωσης.
Διαβάστε επίσης
Το εργασιακό στρες κρατά ξύπνιους τις νύχτες 7 στους 10 εργαζόμενους άνω των 50
Η εργασία σκοτώνει 840.000 ανθρώπους τον χρόνο, λέει ο ΟΗΕ, στο επίκεντρο οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι
Με burnout 8 στις 10 εργαζόμενες γυναίκες – Τι αποκαλύπτει μεγάλη έρευνα στην Ελλάδα
