Νέες μορφές ζωής και παλιά σκουπίδια ανακάλυψαν θαλάσσιοι βιολόγοι σε βάθος 4.000 μέτρων
Σχεδόν 4.000 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, μια διεθνής ομάδα θαλάσσιων βιολόγων εντόπισε περίπου 40 είδη άγνωστα μέχρι σήμερα στην επιστήμη, αλλά και έντονη πλαστική ρύπανση.
Στα ανοιχτά των νότιων ακτών της Αργεντινής, στα βάθη του υποθαλάσσιου φαραγγιού Μαρ ντελ Πλάτα, οι κάμερες των ερευνητών κατέγραψαν αλιευτικό εξοπλισμό, πλαστικές σακούλες, συσκευασίες τροφίμων, ακόμη και μια παλιά μπότα, αναφέρει το Oceanographic Magazine.
Η αποστολή, που πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2025 και τα αποτελέσματά της δημοσιεύονται τώρα στο επιστημονικό περιοδικό PLOS One, σηματοδότησε την πρώτη φορά που οι επιστήμονες κατάφεραν να φωτογραφίσουν τον θαλάσσιο πυθμένα στη συγκεκριμένη περιοχή.
«Η ανακάλυψη ενός είδους άγνωστου μέχρι σήμερα στην επιστήμη, μέσα στο απέραντο σκοτάδι της βαθιάς θάλασσας, μπορεί να είναι μία από τις πιο εξαιρετικές εμπειρίες που μπορεί να ζήσει ένας θαλάσσιος βιολόγος», ανέφεραν οι συντάκτες της μελέτης.
Η ανακάλυψη αυτή, ωστόσο, συνοδεύτηκε από μια ανησυχητική διαπίστωση. Σε 10 από τις 17 καταδύσεις που πραγματοποιήθηκαν με τηλεχειριζόμενο υποβρύχιο όχημα, οι ερευνητές εντόπισαν 29 αντικείμενα αναγνωρίσιμα ως ανθρώπινα κατασκευάσματα. Παρατήρησαν οργανισμούς, όπως αστερίες και κοράλλια, προσκολλημένους στα απορρίμματα, με το σώμα τους να καλύπτεται εν μέρει από πλαστικές συσκευασίες και αλιευτικά σχοινιά.
11 εκατ. τόνοι πλαστικών στους ωκεανούς
Δεν είναι η πρώτη φορά που εντοπίζονται πλαστικά απορρίμματα σε τόσο μεγάλα βάθη. Έρευνα του CSIRO, του εθνικού επιστημονικού οργανισμού της Αυστραλίας, και του Πανεπιστημίου του Τορόντο στον Καναδά εκτιμά ότι έως και 11 εκατομμύρια τόνοι πλαστικών απορριμμάτων βρίσκονται στον πυθμένα των ωκεανών. Περίπου το 54% αυτής της ποσότητας βρίσκεται σε βάθη από 200 έως 11.000 μέτρα. Μάλιστα, μόλις λίγους μήνες πριν από την αποστολή στο Μαρ ντελ Πλάτα, είχε εντοπιστεί μια πλαστική σακούλα στην Τάφρο των Μαριανών, το βαθύτερο σημείο των ωκεανών του πλανήτη.
Παραδείγματα απορριμμάτων που εντοπίστηκαν στα μεγάλα βάθη του υποθαλάσσιου φαραγγιού Μαρ ντελ Πλάτα. (Α) Πλαστική συσκευασία μεσαίου μεγέθους, σε βάθος 2.109 μέτρων. (Β) Λαστιχένια μπότα, σε βάθος 2.598 μέτρων. (Γ) Συσκευασία τροφίμων, σε βάθος 1.920 μέτρων. (Δ) Συσκευασία σνακ, σε βάθος 3.231 μέτρων. (Ε) Συσκευασία χαρτομάντιλων, σε βάθος 3.814 μέτρων. (ΣΤ) Πλαστική σακούλα γεμάτη με ιζήματα, σε βάθος 3.739 μέτρων. (Ζ) Έντονα φθαρμένο θραύσμα πλαστικού, σε βάθος 3.709 μέτρων. (Η) Νάιλον κορδόνι με αγκίστρι, σε βάθος 1.949 μέτρων. (Θ) Λευκό πλαστικό ποτήρι και σακούλα, σε βάθος 3.243 μέτρων
Schmidt Ocean Institute / ROV SuBastian / Teso et al., 2026, PLOS One
Τα πλαστικά συχνά παρασύρονται προς υποθαλάσσια φαράγγια, όπως αυτό του Μαρ ντελ Πλάτα, όπου συσσωρεύονται, δημιουργώντας περιοχές με ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις πλαστικών απορριμμάτων.
Η παραγωγή πλαστικών έχει αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία 70 χρόνια. Το 1950, η παγκόσμια παραγωγή ανερχόταν σε μόλις δύο εκατομμύρια τόνους, ενώ σήμερα ξεπερνά τα 450 εκατομμύρια τόνους.
Η επίδραση στους οργανισμούς του πυθμένα
Οι οργανισμοί που ζουν στον θαλάσσιο πυθμένα εξαρτώνται γενικά για την επιβίωσή τους από την οργανική ύλη που καταλήγει εκεί από τα ανώτερα στρώματα της θάλασσας. Σε αυτή περιλαμβάνονται νεκρή και αποσυντιθέμενη ύλη, εκκρίσεις και υπολείμματα φυτοπλαγκτού, καθώς και μεγάλα οργανικά αντικείμενα που βυθίζονται, όπως νεκρές φάλαινες ή πεσμένα δέντρα.
Ωστόσο, η ολοένα αυξανόμενη ποσότητα πλαστικών απορριμμάτων προστίθεται πλέον στην οργανική ύλη που καταλήγει στον θαλάσσιο πυθμένα.
Θαλάσσιοι οργανισμοί σε επαφή με απορρίμματα ανθρώπινης προέλευσης στο υποθαλάσσιο φαράγγι Μαρ ντελ Πλάτα. (Α) Φθαρμένο μαύρο πλαστικό φύλλο, εν μέρει θαμμένο στον πυθμένα, με αρθρόποδα, μεταξύ των οποίων το είδος Tetrachaelasma southwardi, και ένα οκτακοράλλιο, σε βάθος 2.108 μέτρων. (Β) Πλαστική σακούλα με αστερία του γένους Smilasterias, σε βάθος 3.243 μέτρων. (Γ) Αλιευτικό σχοινί με σωληνόβιους πολύχαιτους, σε βάθος 2.054 μέτρων. (Δ) Νάιλον νήμα (πιθανότατα πετονιά) με πολύποδα ανθόζωου μη προσδιορισμένου είδους, σε βάθος 1.616 μέτρων. (Ε) Λευκό πλαστικό δοχείο, εν μέρει θαμμένο στον πυθμένα, με οφίουρο του γένους Ophioplinthus και πιθανότατα έναν ασκιδιοειδή οργανισμό, σε βάθος 1.764 μέτρων
Schmidt Ocean Institute / ROV SuBastian / Teso et al., 2026, PLOS One
Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2019 στο επιστημονικό περιοδικό Royal Society Open Science, εξετάζοντας τις επιπτώσεις των μικροπλαστικών στα αμφίποδα της βαθιάς θάλασσας, μικρά καρκινοειδή που μοιάζουν με γαρίδες, διαπίστωσε ότι έως και το 100% αυτών των οργανισμών στον πυθμένα της Τάφρου των Μαριανών είχαν πλαστικές ίνες που έφραζαν το πεπτικό τους σύστημα.
Οι επιστήμονες παρατήρησαν οργανισμούς της βαθιάς θάλασσας να ζουν ανάμεσα στα πλαστικά απορρίμματα, προειδοποίησαν όμως ότι δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο πως τα αντικείμενα αυτά αποτελούν κατάλληλους βιότοπους. Οι οικολογικές συνέπειες της πλαστικής ρύπανσης στα μεγάλα βάθη των ωκεανών παραμένουν ακόμη σε μεγάλο βαθμό άγνωστες.
