WELLNESS
ΑΝΑΓΝΩΣΗ
Από τη μνήμη και τη συγκέντρωση έως την ψυχική υγεία και το δυνατό μυαλό – Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ συγκεντρώνουν τα επιστημονικά δεδομένα για τα οφέλη της ανάγνωσης
Ένα καλό βιβλίο μπορεί να προσφέρει πολύ περισσότερα από μερικές ώρες απόδρασης από την καθημερινότητα. Επιστημονικά δεδομένα που συγκέντρωσαν ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ συνδέουν την ανάγνωση για ευχαρίστηση με οφέλη που εκτείνονται από τη μνήμη και τη συγκέντρωση έως την ψυχική ευεξία και τη γνωστική υγεία σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Σε ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο Psychological Medicine, οι ερευνητές εξετάζουν τα διαθέσιμα στοιχεία για την επίδραση της ανάγνωσης σε διαφορετικές ηλικίες. Όπως επισημαίνουν, τα ευρήματα συνδέουν τη συγκεκριμένη συνήθεια με καλύτερες γνωστικές ικανότητες και ψυχική υγεία, ενώ μελέτες σε μεγαλύτερους ενήλικες έχουν καταγράψει συσχέτιση και με βραδύτερη γνωστική έκπτωση ή χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας.
Οι ερευνητές παρουσιάζουν στοιχεία από την ετήσια βρετανική έρευνα αλφαβητισμού του 2024 και 2025, τα οποία δείχνουν συνεχή και επιδεινούμενη πτώση της συχνότητας ανάγνωσης στα παιδιά και τους εφήβους, ιδίως στα αγόρια ηλικίας 11-16 ετών.
Την ίδια ώρα, έρευνα σε περισσότερους από 10.000 εφήβους, που είχε διεξαχθεί με επικεφαλής την καθηγήτρια του Τμήματος Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, Μπάρμπαρα Σαχακιάν, και είχε δημοσιευθεί στο ίδιο περιοδικό, εντόπισε ότι όσοι άρχισαν να διαβάζουν νωρίς στη ζωή τους εμφάνισαν αργότερα οφέλη όπως καλύτερη προσοχή και μνήμη, καλύτερες ακαδημαϊκές επιδόσεις, λιγότερα προβλήματα ψυχικής υγείας και πιο υγιεινό τρόπο ζωής, συμπεριλαμβανομένου περισσότερου ύπνου και λιγότερου χρόνου μπροστά σε οθόνες.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Επιπλέον, όταν οι ερευνητές εξέτασαν τις μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου των συμμετεχόντων, εντόπισαν ότι όσοι είχαν αρχίσει να διαβάζουν για αναψυχή από μικρή ηλικία παρουσίαζαν ελαφρώς μεγαλύτερη επιφάνεια και όγκο εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένων εγκεφαλικών περιοχών που διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στις γνωστικές λειτουργίες.
Μπορεί η ανάγνωση να συνδέεται στενά με βελτιωμένες δεξιότητες γραμματισμού, όμως μελέτες στις οποίες ανατρέχει η ανασκόπηση εντόπισαν ότι τα οφέλη της ανάγνωσης φαίνεται να επεκτείνονται ακόμη και στις μαθηματικές επιδόσεις, καθώς η ανάγνωση και τα μαθηματικά βασίζονται σε παρόμοιες γνωστικές διεργασίες, όπως οι γλωσσικές δεξιότητες, η μνήμη και οι εκτελεστικές λειτουργίες.
Έρευνες έχουν υποδείξει πολλά οφέλη από την ανάγνωση βιβλίων και για τους ενήλικες, ιδιαίτερα σε σχέση με την ευεξία, όπως μειωμένο άγχος και καλύτερη χαλάρωση, μεγαλύτερη ενσυναίσθηση και καλύτερη κατανόηση των άλλων. Μελέτη το 2024 διαπίστωσε ότι μόλις πέντε λεπτά ανάγνωσης μυθοπλασίας μπορούν να μειώσουν το στρες έως και κατά 20%, ενώ παράλληλα ενισχύουν τη συγκέντρωση και τις δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων και βοηθούν τους αναγνώστες να αισθάνονται λιγότερο μόνοι.
Οι δραστηριότητες αναψυχής που διεγείρουν τον εγκέφαλο, ιδιαίτερα η ανάγνωση, έχουν επίσης συσχετιστεί με βραδύτερη γνωστική έκπτωση και μειωμένο κίνδυνο άνοιας στους ηλικιωμένους. Για παράδειγμα, σε μελέτη 5.437 ατόμων ηλικίας 55 ετών και άνω, που δημοσιεύθηκε το 2006 στο Neurology, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι γνωστικές δραστηριότητες όπως η ανάγνωση και τα επιτραπέζια παιχνίδια συσχετίζονταν με μειωμένο κίνδυνο γνωστικής εξασθένησης κατά την πενταετή περίοδο παρακολούθησης.
Άλλη μελέτη στο JAMA, σε 801 συμμετέχοντες ηλικίας 65 ετών και άνω, εντόπισε ότι η ανάγνωση εφημερίδων, περιοδικών και βιβλίων συσχετίστηκε με μείωση κατά 33% του κινδύνου εμφάνισης νόσου Αλτσχάιμερ.
Αν και οι περισσότερες μελέτες καταγράφουν συσχετίσεις, οι ερευνητές αναφέρουν ότι υπάρχουν πλέον και ενδείξεις που υποστηρίζουν πιθανή αιτιώδη σχέση.
Μελέτες απεικόνισης του εγκεφάλου δείχνουν επίσης σύνδεση μεταξύ της ανάγνωσης και διαφορών στη δομή του εγκεφάλου, όπως μεγαλύτερος όγκος σε περιοχές του εγκεφαλικού φλοιού που εμπλέκονται στη γλώσσα, τη μάθηση, τη συναισθηματική ρύθμιση και τον εκτελεστικό έλεγχο, καθώς και αυξημένο πάχος του φλοιού σε βασικές περιοχές που σχετίζονται με τη γλώσσα.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι δεν έχει σημασία τόσο τι ή πώς διαβάζουμε. Ακόμη μεγαλύτερη μπορεί, σύμφωνα με τους ίδιους, να είναι η επίδραση της ανάγνωσης μαζί με άλλους, είτε στο πλαίσιο μιας λέσχης βιβλίου είτε όταν ένας γονιός διαβάζει μαζί με τα παιδιά του.
Διαβάστε επίσης
Η Ελίζαμπεθ ένιωθε ότι η ζωή της διαλυόταν – Η απρόσμενη βοήθεια που βρήκε στα βιβλία
