Έχετε ποτέ «γευτεί» μια λέξη ή δει χρώματα ακούγοντας μουσική; Αν ναι, μπορεί να ανήκετε στο 1% έως 4% των ανθρώπων που έχουν ένα συναρπαστικό χαρακτηριστικό γνωστό ως συναισθησία. Καλλιτέχνες και μουσικοί όπως η Νεοζηλανδή Lorde συχνά περιγράφουν εμπειρίες που μοιάζουν με συναισθησία.
Η συναισθησία είναι ένα νευρολογικό φαινόμενο κατά το οποίο η ενεργοποίηση μιας αίσθησης, όπως η ακοή, πυροδοτεί την ενεργοποίηση μιας άλλης αίσθησης, όπως η όραση. Αυτό σημαίνει ότι τα άτομα με συναισθησία βιώνουν επιπλέον αισθητηριακές εμπειρίες σε σχέση με τους υπόλοιπους. Μπορεί λόγου χάρη όταν ακούν μουσική να βλέπουν έντονο κίτρινο χρώμα ή να βλέπουν πάντα με χρώμα ένα γράμμα ή έναν αριθμό π.χ. το 2 κόκκινο!
Έχει αφιερωθεί σημαντικός χρόνος στη μελέτη αυτού του σπάνιου φαινομένου. Αν και πολλά παραμένουν άγνωστα, όσα γνωρίζουμε δείχνουν ότι δεν αντιλαμβανόμαστε όλοι τον κόσμο με τον ίδιο τρόπο.
Τι είναι η συναισθησία;
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Όπως εξηγεί στο The Conversation η Sophie Smit, Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια στην Γνωστική Νευροεπιστήμη στο πανεπιστήμιο University of Sydney και η Anina Rich, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια και επικεφαλής της ομάδας έρευνας συναισθησίας στο πανεπιστήμιο Macquarie University, τα άτομα με συναισθησία ονομάζονται συναισθητικοί. Έρευνες δείχνουν ότι το φαινόμενο μπορεί να είναι πιο συχνό στις γυναίκες, αν και αυτό ίσως οφείλεται σε μεροληψίες των δειγμάτων ή και σε γενετικούς παράγοντες.
Υπάρχουν πολλοί τύποι συναισθησίας. Για παράδειγμα, μερικοί άνθρωποι βλέπουν χρώματα όταν ακούν ήχους (ακουστικο-οπτική συναισθησία). Άλλοι βλέπουν χρώματα όταν διαβάζουν, ακούν ή σκέφτονται γράμματα ή αριθμούς — αυτό ονομάζεται γραφημική – χρωματική συναισθησία. Υπάρχει επίσης η συναισθησία «καθρέφτη-αφής», όπου κάποιος νιώθει στο σώμα του αυτό που βλέπει να συμβαίνει σε άλλον.
Όλοι οι άνθρωποι συνδυάζουμε πληροφορίες από διαφορετικές αισθήσεις. Για παράδειγμα, όταν βλέπουμε κάποιον να μιλά, ο εγκέφαλος συνδυάζει εικόνα και ήχο για καλύτερη κατανόηση. Στη συναισθησία, αυτές οι συνδέσεις είναι διαφορετικές — δηλαδή ένας ήχος μπορεί να προκαλέσει μια οπτική εμπειρία — αλλά πιθανόν βασίζονται στους ίδιους μηχανισμούς.
Τα άτομα με συναισθησία δεν ελέγχουν αυτές τις εμπειρίες. Είναι αυθόρμητες, έντονες και παραμένουν σταθερές με τον χρόνο. Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να βλέπει το γράμμα «Α» πάντα πορτοκαλί, ακόμη και μετά από χρόνια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η συναισθησία δεν είναι ασθένεια ούτε διαταραχή. Δεν προκαλεί βλάβη ή λειτουργική δυσκολία, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι έντονη — για παράδειγμα, όταν κάποιος νιώθει πόνο βλέποντας άλλους να πονάνε.
Τι την προκαλεί;
Δεν γνωρίζουμε ακόμη με βεβαιότητα τα αίτια της συναισθησίας, αλλά υπάρχουν δύο βασικές θεωρίες:
1. Περισσότερες συνδέσεις στον εγκέφαλο
Σύμφωνα με τη θεωρία της «διασταυρούμενης ενεργοποίησης», τα άτομα με συναισθησία έχουν περισσότερες συνδέσεις στον εγκέφαλο, επειδή κατά την ανάπτυξη τους δεν «σβήστηκαν» όλες οι περιττές.
2. Διαφορετική λειτουργία των ίδιων συνδέσεων
Αυτή η θεωρία υποστηρίζει ότι οι συνδέσεις είναι ίδιες με των υπολοίπων, αλλά ενεργοποιούνται πιο εύκολα. Για παράδειγμα, όπως όλοι γνωρίζουμε ότι μια μπανάνα είναι κίτρινη ακόμη κι αν τη δούμε γκρι, έτσι και τα άτομα με συναισθησία μπορεί να ενεργοποιούν αυτόματα χρώματα όταν βλέπουν γράμματα.
Με απλά λόγια, η επιστημονική συζήτηση αφορά το αν πρόκειται για διαφορετική δομή εγκεφάλου ή για διαφορετικό τρόπο λειτουργίας.
Σχετίζεται με την δημιουργικότητα;
Ίσως έχετε ακούσει καλλιτέχνες όπως ο Wassily Kandinsky ή μουσικούς όπως η Lorde να περιγράφουν εμπειρίες που μοιάζουν με συναισθησία. Υπάρχουν μάλιστα ενδείξεις ότι η συναισθησία είναι πιο συχνή σε άτομα που δραστηριοποιούνται σε δημιουργικούς τομείς.
Μια μεγάλη έρευνα σε Αυστραλούς συναισθητικούς έδειξε ότι περίπου το 24% εργάζονταν σε δημιουργικά επαγγέλματα, όπως καλλιτέχνης, μουσικός, αρχιτέκτονας ή γραφίστας. Το ποσοστό αυτό συγκρίνεται με λιγότερο από 2% στον γενικό πληθυσμό. Η διαφορά είναι εντυπωσιακή, παρότι δεν γνωρίζουμε ακριβώς τι την προκαλεί. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι τα άτομα με συναισθησία συνδέουν ιδέες και αισθήσεις με ασυνήθιστους τρόπους, κάτι που ενισχύει τη δημιουργική σκέψη. Έρευνες δείχνουν επίσης ότι ορισμένοι τύποι συναισθησίας μπορεί να σχετίζονται με ισχυρότερη μνήμη ή πιο ζωντανή φαντασία, αλλά σε περιορισμένο βαθμό.
Η συναισθησία συνεχίζει να μας υπενθυμίζει ότι η αντίληψη δεν είναι μια σταθερή διαδικασία που λειτουργεί το ίδιο για όλους. Αντίθετα, είναι κάτι που ο εγκέφαλος κατασκευάζει ενεργά, με τρόπους συχνά πολύ πιο πλούσιους απ’ όσο φανταζόμαστε.
Διαβάστε επίσης
Μνήμη: Υπάρχει τρόπος να μην ξεχνάμε τίποτα – Τα κόλπα που βοηθούν
Αυτό είναι το απόλυτο τονωτικό του εγκεφάλου – Διατηρεί το μυαλό πάντα σε φόρμα
