Μία βόλτα χωρίς παρέα, ένα τραπέζι για έναν ή ένα ολόκληρο Σαββατοκύριακο χωρίς προγραμματισμένες συναντήσεις μπορεί να ακούγονται για κάποιους σαν μικρές ανάσες ελευθερίας. Για άλλους, όμως, προκαλούν αμηχανία, ανασφάλεια ή ακόμη και φόβο. Έτσι, δεν είναι λίγοι εκείνοι που προτιμούν να γεμίσουν τον χρόνο τους με ανθρώπους και δραστηριότητες που δεν τους προσφέρουν πραγματικά, μόνο και μόνο για να μη μείνουν μόνοι.
Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει στο Psychology Today, η Alli Spotts-De Lazzer, ψυχοθεραπεύτρια και ειδικό στις διατροφικές διαταραχές, η αποφυγή της μοναχικότητας συνδέεται συχνά με σκέψεις και φόβους που μπορεί να λειτουργούν περιοριστικά: «Τι θα σκεφτούν οι άλλοι αν με δουν μόνο;», «Με ποιον θα μοιραστώ όσα σκέφτομαι;», «Κι αν κανείς δεν θελήσει να με πλησιάσει; Τι σημαίνει αυτό για μένα;».
Ωστόσο, το να είναι κάποιος μόνος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι νιώθει μοναξιά. Και αυτή η διαφορά είναι καθοριστική.
Άλλο «είμαι μόνος» και άλλο «νιώθω μόνος»
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η μοναχικότητα είναι μία αντικειμενική κατάσταση: Περιγράφει την απουσία άλλων ανθρώπων γύρω μας. Η μοναξιά, αντίθετα, είναι ένα συναίσθημα που χαρακτηρίζεται από την ανάγκη ή τη λαχτάρα για σύνδεση.
Ένας άνθρωπος μπορεί να είναι μόνος και να αισθάνεται ήρεμος και πλήρης. Μπορεί επίσης να βρίσκεται ανάμεσα σε δεκάδες ανθρώπους και να βιώνει βαθιά μοναξιά.
Ο Βρετανός παιδίατρος και ψυχαναλυτής Donald Winnicott είχε περιγράψει την «ικανότητα να είναι κανείς μόνος» ως ένδειξη συναισθηματικής ωριμότητας. Η άνεση με τη μοναχικότητα δεν σημαίνει απόρριψη των σχέσεων, αλλά τη δυνατότητα να παραμένουμε συνδεδεμένοι με τον εαυτό μας, χωρίς να εξαρτάται συνεχώς η εσωτερική μας ισορροπία από την παρουσία των άλλων.
Η δεξιότητα αυτή μπορεί, σύμφωνα με την ειδικό, να βοηθήσει τον άνθρωπο να εστιάζει καλύτερα στους επαγγελματικούς του στόχους, να προστατεύει την ψυχική του υγεία και να δημιουργεί πιο σταθερές και ισορροπημένες σχέσεις.
Τι μπορεί να μας προσφέρει η μοναχικότητα
Ο χρόνος που περνάμε μόνοι δημιουργεί χώρο για να ακούσουμε τις δικές μας ανάγκες, χωρίς να προσαρμοζόμαστε διαρκώς στις επιθυμίες και στις προσδοκίες των άλλων.
Μπορεί να προσφέρει την ησυχία που χρειάζεται ώστε να οργανωθούν οι σκέψεις, να γεννηθούν νέες ιδέες και να γίνουν πιο καθαρές οι προτεραιότητες. Παράλληλα, η βαθύτερη κατανόηση του εαυτού μπορεί να βελτιώσει την ικανότητά μας να κατανοούμε και τους άλλους, ενισχύοντας την ενσυναίσθηση.
Μέσα σε αυτόν τον χώρο, έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε διαφορετικές πλευρές του εαυτού μας: Eκείνες που εκφράζουμε εύκολα, αλλά και όσες αποφεύγουμε ή κρύβουμε όταν βρισκόμαστε διαρκώς σε σχέση με άλλους ανθρώπους.
Η μοναχικότητα μπορεί, επίσης, να μας βοηθήσει να αναγνωρίσουμε τις βασικές μας αξίες και να θέσουμε όρια που ανταποκρίνονται πραγματικά στις ανάγκες μας. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή και σε επιλογές που δεν υπαγορεύονται αποκλειστικά από την ανάγκη για αποδοχή.
Μαθαίνουμε να είμαστε μόνοι μέσα από την ασφάλεια των άλλων
Η ικανότητα να αντέχουμε τη μοναχικότητα δεν αναπτύσσεται πάντα αυτόματα. Συχνά μαθαίνεται μέσα από την εμπειρία του να είμαστε μόνοι, ενώ παράλληλα αισθανόμαστε την ασφαλή παρουσία ενός άλλου ανθρώπου.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο ήρεμος φροντιστής που παραμένει κοντά σε ένα μωρό όταν εκείνο κλαίει, μέχρι να ηρεμήσει το νευρικό του σύστημα. Η επαναλαμβανόμενη αυτή εμπειρία ασφάλειας μπορεί σταδιακά να μετατραπεί σε ένα εσωτερικό αίσθημα σταθερότητας, το οποίο δεν απαιτεί πλέον τη φυσική παρουσία κάποιου άλλου.
Όταν, αντίθετα, αποφεύγουμε συστηματικά να μείνουμε μόνοι, μπορεί να μη διαπιστώσουμε ποτέ ότι είμαστε σε θέση να αποτελέσουμε οι ίδιοι πηγή ηρεμίας και ασφάλειας για τον εαυτό μας. Έτσι, ενδέχεται να αναζητούμε διαρκώς οποιαδήποτε διαθέσιμη συντροφιά, ακόμη και όταν οι συγκεκριμένες σχέσεις δεν μας κάνουν να αισθανόμαστε πραγματικά ασφαλείς ή αποδεκτοί.
Πώς να εξοικειωθούμε με τον χρόνο που περνάμε μόνοι
Για όσους δεν έχουν συνηθίσει τη μοναχικότητα, η αρχή δεν χρειάζεται να είναι εντυπωσιακή. Μπορεί να σημαίνει λίγα επιπλέον λεπτά χωρίς κινητό ή άλλη απόσπαση, έναν σύντομο περίπατο χωρίς παρέα ή έναν καφέ μόνοι σε ένα ήσυχο μέρος.
Στόχος δεν είναι να αισθανθούμε αμέσως άνετα, αλλά να παρατηρήσουμε με περιέργεια όσα προκύπτουν: τις σκέψεις, το άγχος, την αμηχανία ή ακόμη και την ανακούφιση. Η εξοικείωση με τον εαυτό μας χτίζεται σταδιακά.
Η μοναχικότητα δεν είναι το αντίθετο της σύνδεσης. Μπορεί, αντίθετα, να μας βοηθήσει να δημιουργούμε πιο υγιείς σχέσεις, επειδή δεν πλησιάζουμε τους άλλους αποκλειστικά για να αποφύγουμε το κενό ή τον φόβο.
Σε έναν κόσμο γεμάτο θόρυβο, ειδοποιήσεις και συνεχή κοινωνική παρουσία, ο χρόνος με τον εαυτό μας μπορεί να αποτελεί μια παραμελημένη αλλά ουσιαστική μορφή αυτοφροντίδας. Ίσως, τελικά, η σημαντικότερη σχέση που χρειάζεται να καλλιεργήσουμε να είναι εκείνη που διατηρούμε με τον ίδιο μας τον εαυτό.
Διαβάστε επίσης
Τοξικές φιλίες: Γιατί μένουμε σε σχέσεις που μας κάνουν κακό – Μια ψυχολόγος εξηγεί
Μη λέτε «ηρέμησε» ή «συγγνώμη» σε έναν θυμωμένο άνθρωπο – 6 φράσεις που θα τον «αφοπλίσουν»
Άγχος: 4 πρακτικοί τρόποι να ηρεμήσουμε τις ταραγμένες μας αισθήσεις
