Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία νέας μελέτης, σύμφωνα με τα οποία η κατανομή του λίπους στο σώμα ενδέχεται να επηρεάζει την ευαισθησία μας απέναντι στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Οι ερευνητές στρέφουν ειδικότερα την προσοχή στο σπλαχνικό λίπος και στην περίμετρο της μέσης, εξετάζοντας κατά πόσο μπορούν να προσφέρουν πρόσθετες πληροφορίες για το ποιοι άνθρωποι είναι περισσότερο ευάλωτοι στις επιπτώσεις των υπέρλεπτων σωματιδίων.
Η έρευνα, από επιστήμονες του University of Connecticut και του Tufts University, δημοσιεύθηκε στο American Journal of Preventive Cardiology. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα με αυξημένο σπλαχνικό λίπος, το λίπος που συσσωρεύεται γύρω από τα όργανα της κοιλιάς, ήταν εκείνα στα οποία καταγράφηκε μεγαλύτερο όφελος από τη χρήση φίλτρων HEP, τα οποία συγκρατούν πολύ μικρά αιωρούμενα σωματίδια. Το εύρημα, σύμφωνα με τους επιστήμονες, υποδεικνύει ότι η κατανομή του λίπους στο σώμα ενδέχεται να αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που διαφοροποιεί τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός ανταποκρίνεται στην έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση.
Γιατί τα μικρότερα σωματίδια ανησυχούν τους επιστήμονες
Τα αιωρούμενα σωματίδια ποικίλλουν σημαντικά σε μέγεθος. Κάποια, όπως η σκόνη ή η αιθάλη από τις πυρκαγιές, μπορεί να είναι ορατά. Άλλα, όπως εκείνα που προέρχονται από τις εξατμίσεις των οχημάτων, είναι εξαιρετικά μικρά.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται τα υπέρλεπτα σωματίδια, με διάμετρο μικρότερη των 100 νανομέτρων. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, εξαιτίας του πολύ μικρού μεγέθους τους μπορούν να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος και να μεταφερθούν σε διαφορετικά σημεία του οργανισμού. Η έκθεση σε αυτά έχει συσχετιστεί σε προηγούμενες έρευνες με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών και αναπνευστικών παθήσεων, υπέρτασης και άνοιας.
Ο Doug Brugge, ερευνητής περιβαλλοντικής υγείας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Κονέκτικατ, μελετά εδώ και χρόνια μια κοινότητα που ζει σε απόσταση μικρότερη των 200 μέτρων από τον αυτοκινητόδρομο Interstate 93 στη Μασαχουσέτη, βόρεια της Βοστώνης. Οι κάτοικοι της συγκεκριμένης περιοχής εκτίθενται σε υψηλότερα από τον μέσο όρο επίπεδα υπέρλεπτων σωματιδίων.
Το πείραμα με τα φίλτρα HEPA
Οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν κατά πόσο η χρήση φορητών καθαριστών αέρα με φίλτρα υψηλής απόδοσης HEPA μέσα στα σπίτια θα μπορούσε να περιορίσει ορισμένες από τις επιπτώσεις αυτής της έκθεσης. Στη μελέτη συμμετείχαν 116 άτομα. Για 30 ημέρες χρησιμοποίησαν είτε πραγματικό φίλτρο HEPA είτε συσκευή με εικονικό φίλτρο και στη συνέχεια άλλαξαν ομάδα.
Για να αξιολογήσουν την επίδραση της παρέμβασης, οι επιστήμονες μέτρησαν στο αίμα μικρές πρωτεΐνες, τις κυτταροκίνες, που σχετίζονται με τη φλεγμονή και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Η πρώτη ανάλυση δεν έδειξε, κατά μέσο όρο, σημαντική επίδραση της χρήσης των φίλτρων HEPA στις κυτταροκίνες. Όταν όμως οι ερευνητές εξέτασαν πιο προσεκτικά τα δεδομένα, διαπίστωσαν ότι υπήρχε μια ομάδα συμμετεχόντων που φαινόταν να ανταποκρίνεται διαφορετικά. Κοινό χαρακτηριστικό τους, σύμφωνα με τους επιστήμονες, ήταν το αυξημένο σπλαχνικό λίπος.
Γιατί η μέση μπορεί να λέει περισσότερα από τον ΔΜΣ
Η βιοστατιστικός Misha Eliasziw από το Tufts University παρατήρησε ότι όσοι φάνηκε να ωφελούνται περισσότερο από το φίλτρο HEPA είχαν αυξημένη συγκέντρωση λίπους γύρω από τα κοιλιακά όργανα, όπως αυτή εκτιμήθηκε από την περίμετρο της μέσης σε συνδυασμό με το ύψος και το βάρος.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτή η πληροφορία δεν αποτυπώνεται απαραίτητα από τον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ). Ο ΔΜΣ βασίζεται στο βάρος σε σχέση με το ύψος και δεν διακρίνει, για παράδειγμα, τη μυϊκή μάζα από το λίπος ούτε δείχνει πού βρίσκεται συγκεντρωμένο το λίπος στο σώμα.
Σύμφωνα με την Eliasziw, ιδιαίτερη σημασία για τον κίνδυνο ορισμένων σοβαρών παθήσεων έχει το υπερβολικό λίπος που βρίσκεται γύρω από τα εσωτερικά όργανα. Το σπλαχνικό λίπος συνδέεται με την απελευθέρωση προφλεγμονωδών κυτταροκινών, μεταξύ των οποίων η ιντερλευκίνη-1 βήτα (IL-1β). Η συγκεκριμένη κυτταροκίνη συμμετέχει σε φλεγμονώδεις διεργασίες που σχετίζονται με καρδιαγγειακά και μεταβολικά νοσήματα.
Ποιοι φάνηκε να ωφελούνται περισσότερο
Όπως εξηγεί ο Doug Brugge, στην αρχική ανάλυση δεν διαπιστώθηκε συνολική συσχέτιση μεταξύ της χρήσης HEPA και των επιπέδων των κυτταροκινών. Όταν, όμως, εξετάστηκαν χωριστά οι συμμετέχοντες με αυξημένο σπλαχνικό λίπος, προέκυψε ισχυρότερη σχέση με την IL-1β.
Με βάση τα ευρήματα, οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι άνθρωποι με περισσότερο σπλαχνικό λίπος ενδέχεται να αποκομίζουν μεγαλύτερο όφελος από τη χρήση φίλτρων HEPA σε περιβάλλοντα με αυξημένη έκθεση σε υπέρλεπτα σωματίδια.
Παρόμοιο μοτίβο παρατήρησαν όταν εξέτασαν την αρτηριακή πίεση και τις γνωστικές επιδόσεις: Tο όφελος δεν ήταν ίδιο για όλους, ενώ μεγαλύτερη ανταπόκριση φάνηκε σε μεγαλύτερης ηλικίας συμμετέχοντες και σε άτομα με αυξημένη αρτηριακή πίεση.
Τα αποτελέσματα, ωστόσο, χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία. Η μελέτη περιέλαβε περιορισμένο αριθμό συμμετεχόντων και τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι η περίμετρος της μέσης μπορεί από μόνη της να προβλέψει ποιος θα υποστεί βλάβη από την ατμοσφαιρική ρύπανση. Αντίθετα, υποδεικνύουν έναν πιθανό παράγοντα που αξίζει να διερευνηθεί περαιτέρω σε μεγαλύτερες μελέτες. Οι Brugge και Eliasziw προχωρούν ήδη σε νέα κλινική δοκιμή στη Βοστώνη και το Hartford, στην οποία εξετάζονται οικονομικότερες λύσεις καθαρισμού του αέρα.
Το ενδιαφέρον των ερευνητών επικεντρώνεται πλέον όχι μόνο στο πόσο ρυπασμένο αέρα αναπνέουμε, αλλά και στο γιατί ο ίδιος περιβαλλοντικός παράγοντας μπορεί να μην επηρεάζει όλους τους ανθρώπους με τον ίδιο τρόπο.
Διαβάστε επίσης
Απίστευτο: Ο καφές «κόβει» το σπλαχνικό λίπος και αυξάνει τους μύες – Οι επιστήμονες εξηγούν
