Επιστημονικός θρίαμβος ή νέα πρόκληση; Επιστήμονες δημιούργησαν με ΤΝ ιούς που δεν υπάρχουν στη φύση
Αμερικανοί ερευνητές δημιούργησαν για πρώτη φορά ιούς εξ ολοκλήρου με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης, σε μια εξέλιξη που μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους στην ανάπτυξη θεραπειών, αλλά ταυτόχρονα προκαλεί ανησυχίες για την πιθανή κακόβουλη χρήση της τεχνολογίας.
Οι επιστήμονες δημιούργησαν 16 συνθετικούς ιούς, οι οποίοι δεν απαντώνται στη φύση και ανήκουν στην κατηγορία των βακτηριοφάγων. Πρόκειται για ιούς που προσβάλλουν βακτήρια και χρησιμοποιούνται ερευνητικά ως πιθανή θεραπεία για δύσκολες λοιμώξεις, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου τα μικρόβια εμφανίζουν ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά.
Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη (06/08/2026) στο επιστημονικό περιοδικό Science, οι τεχνητά σχεδιασμένοι βακτηριοφάγοι κατάφεραν σε εργαστηριακές δοκιμές να εξοντώσουν στελέχη του βακτηρίου E. coli που ήταν ανθεκτικά σε φυσικούς βακτηριοφάγους.
Πώς δημιουργήθηκαν οι τεχνητοί ιοί
Η ερευνητική ομάδα, στην οποία συμμετείχαν επιστήμονες από το Stanford, το Harvard και το MIT, χρησιμοποίησε μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης για να σχεδιάσει χιλιάδες νέα ιικά γονιδιώματα, βασισμένα στη δομή γνωστών βακτηριοφάγων.
Από αυτά, οι επιστήμονες επέλεξαν και συνέθεσαν περίπου 300 γονιδιώματα σε εργαστηριακές συνθήκες. Μετά τις δοκιμές, μόλις 16 από αυτά αποδείχθηκαν λειτουργικοί ιοί, ικανοί να μολύνουν και να καταστρέφουν βακτήρια.
«Η προσέγγισή μας διευρύνει τις δυνατότητες της συνθετικής γονιδιωματικής και δημιουργεί νέες προοπτικές για την ανάπτυξη προσαρμοστικών θεραπειών με βακτηριοφάγους απέναντι σε παθογόνα που εξελίσσονται γρήγορα», ανέφεραν οι ερευνητές στη δημοσίευσή τους.
Οι ανησυχίες για τη βιοασφάλεια
Παρά τις σημαντικές προοπτικές στην ιατρική έρευνα, οι ίδιοι οι επιστήμονες υπογράμμισαν ότι η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα ερωτήματα γύρω από τη βιοασφάλεια και τη βιοπροστασία.
Οι ερευνητές κάλεσαν όσους εργάζονται στον σχεδιασμό συνθετικών γονιδιωμάτων να συνεργάζονται στενά με ειδικούς ασφαλείας, ώστε η τεχνολογία να αξιοποιείται με υπεύθυνο τρόπο.
Σε συνοδευτικό άρθρο, ο καθηγητής Tom Inglesby και ο δρ Moritz Hanke από το Κέντρο Ασφάλειας της Υγείας του Πανεπιστημίου Johns Hopkins προειδοποίησαν ότι η δυνατότητα δημιουργίας ιικών γονιδιωμάτων μέσω παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης αποτελεί πλέον πραγματικότητα, ενώ το αντίστοιχο ρυθμιστικό πλαίσιο βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο.
«Εντυπωσιακή εξέλιξη, αλλά απαιτείται προσοχή»
Ο καθηγητής Tom Ellis, ειδικός στη συνθετική γονιδιωματική μηχανική στο Imperial College του Λονδίνου, χαρακτήρισε τα αποτελέσματα της μελέτης εντυπωσιακά, σημειώνοντας ωστόσο ότι αποκαλύπτουν και τις προκλήσεις που θα υπάρξουν στην προσπάθεια δημιουργίας πιο σύνθετων γονιδιωμάτων.
Όπως ανέφερε, ένα σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης που θα είχε εκπαιδευτεί πάνω στον γενετικό κώδικα επικίνδυνων παθογόνων θα μπορούσε θεωρητικά να χρησιμοποιηθεί για τον σχεδιασμό πιο επιβλαβών οργανισμών.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, η αυστηρή διαχείριση της πρόσβασης σε γενετικά δεδομένα και οι περιορισμοί στη σύνθεση γονιδιωμάτων με επικίνδυνα χαρακτηριστικά μπορούν να περιορίσουν τους κινδύνους.
«Είναι υπερβολή να θεωρούμε ότι η μεγαλύτερη απειλή προέρχεται από τη δημιουργία ενός πλήρους ιού ή βακτηρίου μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης. Πολύ πιο πιθανό σενάριο αποτελεί η τροποποίηση ήδη υπαρχόντων παθογόνων ώστε να αποκτήσουν νέες ή ενισχυμένες ιδιότητες», σημείωσε ο Ellis.
