Περίπου πριν από 7.300 χρόνια, ένα ηφαίστειο ανοιχτά του ιαπωνικού νησιού Κιούσου προκάλεσε τη μεγαλύτερη γνωστή έκρηξη του Ολόκαινου, δηλαδή της γεωλογικής εποχής στην οποία ζούμε σήμερα.
Τώρα, μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Communications Earth & Environment, δείχνει ότι ο τεράστιος μαγματικός θάλαμος του ηφαιστείου Κικάι γεμίζει και πάλι σιγά-σιγά, προσφέροντας νέα στοιχεία για τους κύκλους ζωής τέτοιων ηφαιστείων και για το πώς ίσως καταστεί δυνατή η έγκαιρη και ακριβέστερη πρόβλεψη μελλοντικών εκρήξεων.
Κατά την έκρηξή του πριν από 7.300 χρόνια, το ηφαίστειο εκτόξευσε περίπου 160 κυβικά χιλιόμετρα πυκνού πετρώματος, όγκο πάνω από 11 φορές μεγαλύτερο από εκείνον της έκρηξης του Νοβαρούπτα το 1912 και 32 φορές μεγαλύτερο από του Πινατούμπο το 1991. Η έκρηξη διασκόρπισε υλικά σε έκταση 4.500 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ενώ πυροκλαστικές ροές έφτασαν έως και 150 χιλιόμετρα από το επίκεντρο. Τέφρα έπεσε σε μεγάλες ζώνες της Ιαπωνίας και της κορεατικής χερσονήσου.
Νέα ηφαιστειακή δραστηριότητα
Από τότε το Κικάι δεν έχει παρουσιάσει κάτι τόσο δραματικό, παραμένει όμως ενεργό, με μικρότερες εκρήξεις τις τελευταίες δεκαετίες, αναφέρει το Science Alert.
Προηγούμενες έρευνες είχαν ήδη εντοπίσει ενδείξεις νέας ηφαιστειακής δραστηριότητας κάτω από την καλδέρα, καθώς και σχηματισμό ενός θόλου λάβας, γεγονός που τροφοδότησε ανησυχίες για το ενδεχόμενο νέας έκρηξης.
Παρά τις ελάχιστες ενδείξεις και την απουσία γραπτών αρχείων, πιστεύεται ότι η έκρηξη του Κικάι κατέστρεψε τον λαό Τζόμον, ο οποίος κατοικούσε στην περιοχή που σήμερα είναι η Ιαπωνία μεταξύ του 14.000 π.Χ. και του 300 π.Χ. περίπου. Με τη σημερινή πληθυσμιακή πυκνότητα της περιοχής, ακόμη και μια πολύ μικρότερη έκρηξη θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ πιο καταστροφική.
Το ορατό τμήμα του ηφαιστείου Κικάι
Global Volcanism Program
Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι αυτά τα ηφαίστεια μπορούν να «ξυπνήσουν» ξανά έπειτα από πολύ μεγάλες περιόδους ηρεμίας, όμως οι μηχανισμοί αυτών των μακροχρόνιων κύκλων παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ασαφείς.
«Πρέπει να καταλάβουμε πώς μπορούν να συσσωρευτούν τόσο μεγάλες ποσότητες μάγματος για να κατανοήσουμε πώς συμβαίνουν οι γιγαντιαίες εκρήξεις καλδέρας», λέει ο συν-συγγραφέας της μελέτης Σεάμα Νομπουκάζου, γεωφυσικός στο Πανεπιστήμιο Κόμπε της Ιαπωνίας.
H καλντέρα του Κικάι είναι σήμερα κυρίως βυθισμένη στη θάλασσα. Αυτό δυσκολεύει την πρόσβαση, αλλά διατηρεί ίχνη παλαιότερων εκρήξεων και επιτρέπει συστηματικές έρευνες μεγάλης κλίμακας. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Κόμπε και τον Ιαπωνικό Οργανισμό Θαλάσσιας-Γήινης Επιστήμης και Τεχνολογίας χρησιμοποίησαν ερευνητικά σκάφη, ένα σύστημα αεροβόλων και δεκάδες σεισμόμετρα βυθού για να χαρτογραφήσουν το υπέδαφος. Οι σεισμικοί παλμοί, τους οποίους οι ερευνητές παρήγαγαν με το σύστημα αεροβόλων, αποκάλυψαν έναν μεγάλο μαγματικό θάλαμο, ο οποίος φαίνεται ότι είχε τροφοδοτήσει και την αρχαία έκρηξη.
Ωστόσο, το μάγμα που βρίσκεται σήμερα εκεί δεν φαίνεται να είναι απλό υπόλειμμα της παλιάς έκρηξης. Οι χημικές αναλύσεις δείχνουν διαφορετική σύσταση, ενώ προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι τα τελευταία 3.900 χρόνια σχηματίζεται νέος θόλος λάβας μέσα στην καλδέρα. Αυτό υποδηλώνει ότι ο θάλαμος τροφοδοτείται από νέο μάγμα.
Με βάση αυτά τα ευρήματα, οι ερευνητές προτείνουν ένα νέο γενικό μοντέλο για το πώς ξαναγεμίζουν οι μαγματικοί θάλαμοι κάτω από γιγάντιες καλδέρες. Το μοντέλο αυτό, όπως σημειώνουν, ίσως βοηθήσει όχι μόνο στην κατανόηση του Κικάι, αλλά και άλλων ηφαιστείων όπως το Γέλοουστοουν στην ΗΠΑ και το Τόμπα στην Ινδονησία. Ο τελικός στόχος είναι να βελτιωθούν οι μέθοδοι παρακολούθησης, ώστε να εντοπίζονται εγκαίρως οι κρίσιμοι δείκτες που προειδοποιούν για μελλοντικές μεγάλες εκρήξεις.
