Ερευνητές εντόπισαν έναν ενιαίο μηχανισμό στον εγκέφαλο, που ενδέχεται να εξηγεί δύο από τα βασικά συμπτώματα της σχιζοφρένειας
Τα σύνθετα συμπτώματα της σχιζοφρένειας αποτελούν διαχρονικά ένα μυστήριο για την επιστήμη, με τους ειδικούς να προσπαθούν να αποκρυπτογραφήσουν τα αίτια πίσω από ενδείξεις όπως οι παραληρηματικές ιδέες και η απώλεια κινητοποίησης. Μια νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο The Journal of Neuroscience υποστηρίζει ότι πιθανώς ανακάλυψε μια πιθανή εξήγηση: Και τα δύο συμπτώματα ενδέχεται να προέρχονται από την ίδια υποκείμενη διαταραχή στο σύστημα μάθησης του εγκεφάλου.
Ερευνητές από το Βασιλικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας KTH στη Στοκχόλμη και το Πανεπιστήμιο του Τόκιο παρουσιάζουν ένα υπολογιστικό μοντέλο που συνδέει αυτά τα φαινομενικά διακριτά συμπτώματα μέσω ενός κοινού βιολογικού μηχανισμού. Στο επίκεντρο αυτής της ανακάλυψης βρίσκεται η ντοπαμίνη, η οποία διαδραματίζει βασικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος μαθαίνει την ανταμοιβή, ρυθμίζει την κινητοποίηση και ερμηνεύει την πραγματικότητα.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η σχιζοφρένεια είναι πιθανό να σχετίζεται με μια διαταραχή στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος συνδέει τις ενέργειες με τα αποτελέσματά τους. Συγκεκριμένα, ένας υπερδραστήριος φλοιός φαίνεται να παρεμβαίνει σε αυτή τη διαδικασία, διαταράσσοντας την ικανότητα του εγκεφάλου να σχηματίζει ακριβείς σχέσεις αιτίας – αποτελέσματος.
«Αυτό το μοντέλο επιχειρεί να ενοποιήσει διάφορους γνωστούς ρόλους της ντοπαμίνης», εξήγησε ο Arvind Kumar, αναπληρωτής καθηγητής υπολογιστικής νευροεπιστήμης στο KTH. «Συνδέει τη μάθηση μέσω ανταμοιβών, την κινητοποίηση και την εσωτερική μας κατανόηση για τον κόσμο».
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Όταν το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου δεν λειτουργεί
Υπό κανονικές συνθήκες, ο εγκέφαλος βασίζεται στη συντονισμένη δραστηριότητα διαφόρων περιοχών του για να προσδιορίσει τι αποτελεί ανταμοιβή και γιατί. Δύο βασικές διαδικασίες πρέπει να συντονίζονται:
- Το ραβδωτό σώμα, μια βαθιά δομή του εγκεφάλου, που βοηθά στον εντοπισμό των ανταμοιβών και ενισχύει την κινητοποίηση — ενθαρρύνοντας συμπεριφορές όπως η κατανάλωση φαγητού όταν πεινάμε ή υγρών όταν διψάμε.
- Ο φλοιός, υπεύθυνος για την ανώτερη σκέψη, βοηθά στην ερμηνεία του περιβάλλοντος και την απόδοση νοήματος στα γεγονότα — όπως η αναγνώριση ότι η μυρωδιά του φαγητού σηματοδοτεί μια πιθανή ανταμοιβή.
Μαζί, αυτά τα συστήματα επιτρέπουν στον εγκέφαλο να συνδέει με ακρίβεια τις ενέργειες, τα αποτελέσματα και τα κίνητρα.
Όταν αυτή η ευθυγράμμιση διαταράσσεται -ιδίως λόγω υπερδιέγερσης του φλοιού- ο εγκέφαλος αρχίζει να παρερμηνεύει αυτές τις συνδέσεις.
Μία αιτία, δύο πολύ διαφορετικά συμπτώματα
Αυτή η διαταραχή μπορεί να προκαλέσει ταυτόχρονα δύο χαρακτηριστικά συμπτώματα της σχιζοφρένειας:
➱ Μειωμένη κινητοποίηση, όπου τα άτομα δυσκολεύονται να επιδιώξουν στόχους ή να ανταποκριθούν σε ανταμοιβές
➯ Ψευδαισθήσεις, όπου διαμορφώνονται λανθασμένες πεποιθήσεις σχετικά με την αιτία και το αποτέλεσμα
«Όταν το σύστημα διαταράσσεται, ο εγκέφαλος συγχέει τη σχέση μεταξύ κινήτρου και ανταμοιβής», εξήγησε ο δρ. Kumar. «Αυτό μπορεί να οδηγήσει τόσο σε έλλειψη κινήτρου, όσο και στη διαμόρφωση λανθασμένων πεποιθήσεων — όπως η απόδοση γεγονότων σε λανθασμένες αιτίες».
Με άλλα λόγια, ο εγκέφαλος χάνει την ικανότητά του να απαντά με ακρίβεια σε δύο θεμελιώδη ερωτήματα: Τι ανταμείβεται και γιατί;
Επιπτώσεις για μελλοντικές θεραπείες
Εντοπίζοντας μια κοινή βασική αιτία, οι επιστήμονες ενδέχεται να αναπτύξουν θεραπείες που αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα πολλαπλά συμπτώματα. Εάν το μοντέλο επιβεβαιωθεί μέσω περαιτέρω έρευνας, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για πιο στοχευμένες θεραπείες, επεσήμανε ο Kenji Morita από το Πανεπιστήμιο του Τόκιο.
Ένα βήμα προς την κατανόηση μιας σύνθετης διαταραχής
Η σχιζοφρένεια παραμένει μια από τις πιο δύσκολα διαχειρίσιμες ψυχιατρικές παθήσεις, εν μέρει λόγω του ευρέος φάσματος των συμπτωμάτων της. Η παρούσα μελέτη προσφέρει ένα πολλά υποσχόμενο βήμα προς τα εμπρός, δείχνοντας πώς διαφορετικές πτυχές της διαταραχής μπορεί να είναι αλληλένδετες σε θεμελιώδες επίπεδο. Κατανοώντας καλύτερα πώς τα συστήματα ανταμοιβής και μάθησης του εγκεφάλου μπορούν να δυσλειτουργήσουν, οι ερευνητές πλησιάζουν σε μια πιο ολοκληρωμένη και αποτελεσματική διαχείριση της πάθησης.
Διαβάστε επίσης
Σχιζοφρένεια: Τι αλλάζει στο στόμα των ασθενών – Τι σημαίνει για την εξέλιξη της νόσου
Μεγάλη αύξηση στις διαγνώσεις σχιζοφρένειας και ψυχικών διαταραχών σε νέους 14-20 ετών
«Ακούν φωνές» οι 4 στους 10 ασθενείς με σχιζοφρένεια – Νέα έρευνα εξηγεί γιατί
