Οι «παραισθήσεις» της τεχνητής νοημοσύνης δεν αποτελούν πλέον θεωρητικό κίνδυνο, αλλά πραγματικό πρόβλημα για τη Δικαιοσύνη. Τα δικαστήρια της Θέουτα, των Καναρίων Νήσων και της Ναβάρα είναι τα πρώτα στην Ισπανία που βρέθηκαν αντιμέτωπα με υποθέσεις στις οποίες χρησιμοποιήθηκε ανύπαρκτη νομολογία, παραγόμενη από εργαλεία ΤΝ.
Δύο από τα περιστατικά αποκαλύφθηκαν μέσα στον Ιανουάριο. Στη Θέουτα, δικηγόρος από τη Μελίγια προσέφυγε στο Consejo General del Poder Judicial, καταγγέλλοντας ότι δικαστής του Πρωτοδικείου Ανακρίσεων Νο 5 στήριξε απόφασή του σε πρόταση της Εισαγγελίας, η οποία επικαλούνταν νομολογία του Ανώτατου Δικαστηρίου που… δεν υπήρξε ποτέ και είχε δημιουργηθεί από την ΤΝ.
Στην περίπτωση των Καναρίων Νήσων, το λάθος εντοπίστηκε εγκαίρως. Δικηγόρος χρησιμοποίησε ΤΝ για τη σύνταξη έφεσης, στην οποία περιλαμβανόταν ψευδής νομολογία. Το Tribunal Superior de Justicia de Canarias ξεκίνησε έρευνα για πιθανή παραβίαση της αρχής της δικονομικής καλής πίστης.
Η υπόθεση της Ναβάρα ανάγεται στο 2024. Εκεί, δικηγόρος χρησιμοποίησε ΤΝ για τη σύνταξη μήνυσης, εισάγοντας παραπομπή σε… Κώδικα Ποινικού Δικαίου της Κολομβίας. Το Tribunal Superior de Justicia de Navarra έθεσε τελικά την υπόθεση στο αρχείο, αφού ο δικηγόρος παραδέχθηκε το λάθος του.
Τα περιστατικά αυτά προστίθενται σε περισσότερες από 800 υποθέσεις παγκοσμίως, στις οποίες έχει τεκμηριωθεί κακή χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στο δικαστικό πεδίο. Ο αριθμός αφορά μόνο τις περιπτώσεις που άφησαν ίχνη – είτε επειδή τα σφάλματα εντοπίστηκαν σε δικαστικές αποφάσεις είτε επειδή επιβλήθηκαν κυρώσεις. Ο γάλλος δικηγόρος και ερευνητής Damien Charlotin, ειδικός στο διεθνές δίκαιο και συνεργάτης της HEC Paris, καταγράφει συστηματικά τέτοια περιστατικά σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, η Νότια Αφρική, η Βραζιλία, η Αργεντινή και η Ιταλία.
Σύμφωνα με τον Ανχελ Σάντσο, διευθυντή ΤΝ και νομικών πληροφοριακών συστημάτων στη Lefebvre, τα τρία συχνότερα λάθη της ΤΝ στον νομικό χώρο είναι: η επινόηση δικαστικών αποφάσεων, οι ψευδείς παραπομπές και εισαγωγικά, καθώς και η αυθαίρετη ερμηνεία της νομολογίας. Οπως επισημαίνει, το πρόβλημα εντείνεται όταν νομικοί χρησιμοποιούν γενικής χρήσης εργαλεία ΤΝ – όπως το ChatGPT – αντί για εξειδικευμένες νομικές πλατφόρμες.
Σήμερα, η χρήση της ΤΝ ακολουθεί δύο διαφορετικούς ρυθμούς: από τη μία, το υπουργείο Δικαιοσύνης εισάγει εργαλεία υποστηρικτικού χαρακτήρα για δικαστές (ταξινόμηση εγγράφων, περιλήψεις, αναζητήσεις). Από την άλλη, στα δικηγορικά γραφεία η ΤΝ λειτουργεί συχνά ως πλήρης νομικός βοηθός. Ωστόσο, πολλοί επαγγελματίες καταφεύγουν σε μη επίσημα, γενικά εργαλεία, χωρίς επαρκή έλεγχο.
Ο Σάντσο εξηγεί ότι τα γενικά μοντέλα ΤΝ έχουν δύο θεμελιώδη προβλήματα: δεν είναι απολύτως επικαιροποιημένα και δεν «γνωρίζουν» την πηγή της πληροφορίας τους. Επιπλέον, είναι σχεδιασμένα να ικανοποιούν τον χρήστη. «Αν πιεστούν, θα επινοήσουν απαντήσεις και αποφάσεις χωρίς δισταγμό», τονίζει.
