Ψεύτικοι αστυνομικοί, fake δικαστές: Οι νέες ψηφιακές απάτες που εξαπλώνονται διεθνώς, πώς να μην την πατήσετε

Μια νέα γενιά ψηφιακών απατών εξαπλώνεται ταχύτατα στην Ινδία και προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία στις διεθνείς Αρχές.

Μια νέα γενιά ψηφιακών απατών, με χαρακτηριστικά που παραπέμπουν σε… κινηματογραφική παραγωγή τύπου Χόλιγουντ, εξαπλώνεται ταχύτατα στην Ινδία και προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία στις διεθνείς Αρχές, καθώς εκτιμάται ότι είναι θέμα χρόνου να επεκταθεί σε Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για τις λεγόμενες απάτες «ψηφιακής σύλληψης» (digital arrest), όπου οργανωμένα κυκλώματα υποδύονται αστυνομικούς, δικαστές και κρατικούς αξιωματούχους, δημιουργώντας ένα πλήρως σκηνοθετημένο περιβάλλον εξαπάτησης μέσω βιντεοκλήσεων.

Η υπόθεση της 77χρονης παιδίατρου Indra Taneja στο Νέο Δελχί αποτυπώνει εύγλωττα τον βαθμό πολυπλοκότητας των συγκεκριμένων πρακτικών, όπως την καταγράφει το εκτενές ρεπορτάζ της εφημερίδας «Guardian». Την παραμονή των περασμένων Χριστουγέννων δέχθηκε κλήση μέσω WhatsApp από άτομα που εμφανίζονταν ως αστυνομικοί, ντυμένοι με στολές και τοποθετημένοι σε χώρο που έμοιαζε με κανονικό αστυνομικό τμήμα. Της ανακοίνωσαν ότι τίθεται υπό σύλληψη για υποθέσεις ξεπλύματος χρήματος. Λίγες ημέρες αργότερα, παρουσιάστηκε μέσω βίντεο ενώπιον υποτιθέμενου δικαστή του Ανώτατου Δικαστηρίου, σε ένα περιβάλλον που προσομοίαζε γραφείο ανώτατου λειτουργού της Δικαιοσύνης.

Όλα τα στοιχεία της διαδικασίας ήταν κατασκευασμένα

Όλα τα στοιχεία της διαδικασίας ήταν κατασκευασμένα. Ωστόσο, η πειστικότητα της σκηνοθεσίας και η διαρκής πίεση οδήγησαν την Taneja να μεταφέρει συνολικά 1,6 εκατ. δολάρια από τους τραπεζικούς της λογαριασμούς μέσα σε διάστημα 16 ημερών. «Ήταν τόσο πειστικό. Το έκαναν τόσο γρήγορα», δήλωσε. Οι δράστες της ζητούσαν να διατηρεί συνεχώς ενεργή την κάμερα σε τηλέφωνο και υπολογιστή, υποστηρίζοντας ότι αυτό ήταν απαραίτητο για την «προστασία» της και την παρακολούθηση της υπόθεσης.

Το συγκεκριμένο μοντέλο απάτης βασίζεται στη δημιουργία φόβου και στην επίκληση της κρατικής εξουσίας. Τα θύματα ενημερώνονται ότι τελούν υπό «ψηφιακή σύλληψη» για σοβαρά αδικήματα, όπως χρηματοδότηση τρομοκρατίας ή διακίνηση ναρκωτικών, και καλούνται να παραμείνουν διαθέσιμα σε συνεχή επικοινωνία, ενώ παράλληλα μεταφέρουν χρήματα για δήθεν εγγυήσεις, πρόστιμα ή ελέγχους περιουσιακών στοιχείων.

Σύμφωνα με τιςΑρχές, οι απάτες αυτές έχουν ήδη παγιδεύσει δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους στην Ινδία, με τις συνολικές απώλειες να εκτιμώνται κοντά στα 6 δισ. δολάρια για την περίοδο 2021–2025. Το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας έχει ήδη δώσει εντολή σε τράπεζες και διωκτικές αρχές να εντείνουν τις έρευνες, ενώ σε πολλές περιοχές έχουν τοποθετηθεί ενημερωτικές καμπάνιες για την ευαισθητοποίηση του κοινού.

«Πρόκειται για μια εντελώς νέα κατάσταση»

Ο Pronab Mohanty, επικεφαλής υπηρεσιών κυβερνοεγκλήματος στην πολιτεία Karnataka, χαρακτήρισε το φαινόμενο ως «εντελώς διαφορετικό επίπεδο», σημειώνοντας: «Αυτό το επίπεδο πολυπλοκότητας είναι εντυπωσιακό. Πρόκειται για μια εντελώς νέα κατάσταση».

Οι επιχειρήσεις πίσω από αυτές τις απάτες φαίνεται να έχουν οργανωμένη δομή και διεθνή διάσταση. Έρευνες δείχνουν ότι πολλά από τα κέντρα λειτουργίας βρίσκονται σε χώρες όπως η Καμπότζη και η Μιανμάρ, όπου δημιουργούνται ειδικά διαμορφωμένα σκηνικά που μιμούνται πραγματικά αστυνομικά τμήματα και δικαστικές αίθουσες. Σε εγκαταλελειμμένα κέντρα που εντοπίστηκαν από τις αρχές, βρέθηκαν στολές αστυνομικών, εθνικά σύμβολα, σημαίες και επιγραφές που αντιστοιχούν σε πραγματικές υπηρεσίες επιβολής του νόμου.

Ο Jason Tower, ειδικός του Global Initiative Against Transnational Organized Crime, περιέγραψε την κλίμακα των εγκαταστάσεων αυτών ως «μια παγκόσμια αγορά ψεύτικων αστυνομικών τμημάτων», τονίζοντας ότι «είναι εντυπωσιακός ο αριθμός αλλά και η ακρίβεια των λεπτομερειών».

Οι δράστες χρησιμοποιούν συχνά άτομα που έχουν στρατολογηθεί ή εξαναγκαστεί να εργαστούν στα κυκλώματα, τα οποία εκπαιδεύονται στην υποκριτική, στην προφορά και στη χρήση τεχνικών πειθούς. Σε αρκετές περιπτώσεις, πρόκειται για υπηκόους της ίδιας χώρας με τα θύματα, γεγονός που αυξάνει την αξιοπιστία της επικοινωνίας.

Η περίπτωση του 83χρονου απόστρατου αξιωματικού Frederick D’Sa είναι ενδεικτική της όλης διαδικασίας. Όπως δήλωσε, η γυναίκα που παρουσιαζόταν ως αστυνομικός ήταν απολύτως πειστική: «Μιλούσε πολύ καλά αγγλικά. Είναι σίγουρα μορφωμένη. Δεν είναι κάποια από τον δρόμο». Μέσα σε τρεις ημέρες, προχώρησε σε επτά επισκέψεις σε τράπεζες, ρευστοποιώντας επενδύσεις και μεταφέροντας περισσότερα από 60.000 δολάρια σε λογαριασμούς που του παρουσιάστηκαν ως κρατικοί.

Οι απάτες ακολουθούν συγκεκριμένο μοτίβο

Οι απάτες ακολουθούν συγκεκριμένο μοτίβο. Ξεκινούν με μια αιφνιδιαστική κατηγορία, συνεχίζονται με την απομόνωση του θύματος -το οποίο συχνά αποθαρρύνεται από το να ενημερώσει συγγενείς ή τράπεζες- και κορυφώνονται με οικονομικές συναλλαγές υπό πίεση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα θύματα φτάνουν στο σημείο να πουλήσουν ακίνητα ή να δανειστούν χρήματα από τρίτους.

Ο R. Rao, λογιστής από τη νότια Ινδία, περιέγραψε την εμπειρία του ως «σαν υπνωτισμό». «Ήταν σαν μαγικό κόλπο που εκτυλίσσεται μπροστά σου. Ξέρεις ότι κάτι δεν πάει καλά, αλλά τελικά το πιστεύεις», ανέφερε. Ο ίδιος δανείστηκε χρήματα και έβαλε ενέχυρο οικογενειακά κοσμήματα, χάνοντας συνολικά δεκάδες χιλιάδες δολάρια.

Κοινό χαρακτηριστικό των περιπτώσεων είναι η ψυχολογική πίεση και η σταδιακή δημιουργία σχέσης εμπιστοσύνης. Στην περίπτωση της Taneja, οι δράστες εναλλάσσονταν σε βάρδιες, συνομιλούσαν μαζί της καθημερινά και την αποκαλούσαν «μητέρα», ενώ εκείνη άρχισε να τους αντιμετωπίζει ως οικεία πρόσωπα. «Έγιναν σαν μέλη της οικογένειάς μου», ανέφερε.

«Οι αρχές εκτιμούν ότι η εξάπλωση αυτών των πρακτικών σε δυτικές χώρες καθυστερεί κυρίως λόγω γλωσσικών και πολιτισμικών παραγόντων, όπως η δυσκολία προσομοίωσης τοπικών προφορών. Ωστόσο, έχουν ήδη εντοπιστεί σκηνικά που αναπαριστούν υπηρεσίες όπως το FBI και η αστυνομία του Ηνωμένου Βασιλείου, γεγονός που ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι η διεθνοποίηση των απατών είναι σε εξέλιξη», καταλήγει εμφατικά το ρεπορτάζ της βρετανικής εφημερίδας.