Στις 26 Σεπτεμβρίου 2022, επιστήμονες και ειδικοί στη διαστημική τεχνολογία έστειλαν στο διάστημα ένα μικρό «βελάκι» που κινήθηκε με ταχύτητα 20.000 χιλιομέτρων την ώρα, προκειμένου να προσκρούσει πάνω σε έναν αστεροειδή και να τον εκτρέψει από την πορεία του. Το διαστημικό σκάφος DART (Double Asteroid Redirection Test) της NASA εξερράγη στην επιφάνεια του αστεροειδούς, μεταβάλλοντας την τροχιά του. Ωστόσο, οι επιστήμονες δεν διαθέτουν ακόμη πλήρη στοιχεία για το αποτέλεσμα της πρόσκρουσης, ώστε να θεωρηθεί ότι η ανθρωπότητα έχει αποκτήσει πραγματική δυνατότητα πλανητικής άμυνας απέναντι σε μελλοντικές απειλές.
Αυτά ακριβώς τα δεδομένα θα αναζητήσει μια νέα αποστολή, αυτή τη φορά ευρωπαϊκή: το διαστημικό σκάφος Hera, που εκτοξεύτηκε τον Οκτώβριο του 2024. Η αποστολή της Hera, σύμφωνα με τον Δρ Πατρίκ Μισέλ (Patrick Michel), επιστημονικό υπεύθυνο της αποστολής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), εντάσσεται στο πλαίσιο της πλανητικής άμυνας. «Η πλανητική άμυνα περιλαμβάνει δραστηριότητες που στοχεύουν στην προστασία μας από την πρόσκρουση ενός αστεροειδούς. Με άλλα λόγια, δεν θέλουμε να έχουμε το τέλος των δεινοσαύρων!», σημείωσε χαρακτηριστικά ο κορυφαίος Γάλλος επιστήμονας.
Ο «διαστημικός ντετέκτιβ» Hera
«Θέλουμε να μάθουμε αν η πρόσκρουση δημιούργησε κρατήρα, ποιο είναι το μέγεθος και το βάθος του. Έτσι, χρειαζόμασταν έναν “ντετέκτιβ”, όπως ο …Επιθεωρητής Κολόμπο, ο οποίος επιστρέφει στον τόπο του εγκλήματος», ανέφερε ο Δρ Μισέλ. Η Hera, όπως εξηγεί, θα δώσει στους επιστήμονες τη δυνατότητα να ανακαλύψουν «για πρώτη φορά τι σημαίνει να έχεις δεχτεί πρόσκρουση με υψηλή ταχύτητα για να εκτραπείς».
Ο Δρ Μισέλ είναι ο βασικός ερευνητής (Principal Investigator) της Hera και συντονιστής της ομάδας συνεργασίας μεταξύ των δύο αποστολών DART και Hera, με αποστολή τον εντοπισμό του «χτυπημένου» αστεροειδούς ανάμεσα στους 1,3 εκατομμύρια γνωστούς του ηλιακού μας συστήματος.
Η πρώτη δοκιμή εκτροπής αστεροειδούς
Το έργο της έρευνας θα φέρουν εις πέρας η Hera και δύο μικροδορυφόροι. «Είναι η πρώτη φορά που στέλνουμε σε έναν αστεροειδή όχι μόνο ένα διαστημικό σκάφος, αλλά ένα σύστημα που μεταφέρει δύο CubeSats (μικροδορυφόρους) σε μέγεθος κουτιού παπουτσιών», δήλωσε ο επιστήμονας.
Οι μικροδορυφόροι θα απελευθερωθούν κοντά στον αστεροειδή και θα πραγματοποιήσουν μετρήσεις σε πολύ μικρή απόσταση. Ένας από αυτούς διαθέτει ραντάρ που θα εξετάσει για πρώτη φορά το εσωτερικό ενός αστεροειδούς, αποκαλύπτοντας αν πρόκειται για συμπαγή βράχο ή για μια χαλαρή συσσώρευση υλικών. «Η απόκριση στην πρόσκρουση εξαρτάται από τις εσωτερικές ιδιότητες. Αν πυροβολήσεις ένα σφουγγάρι δεν έχεις την ίδια αντίδραση με μια μεταλλική ράβδο», εξηγεί χαρακτηριστικά ο Δρ Μισέλ.
Υπάρχει απειλή για τη Γη;
«Από όλους τους γνωστούς αστεροειδείς, κανένας δεν μας απειλεί βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα. Οι υπολογισμοί μας καλύπτουν περίπου έναν αιώνα. Για όσους δεν γνωρίζουμε ακόμη, ο κίνδυνος είναι υπαρκτός αλλά πολύ μικρός σε σχέση με άλλους φυσικούς κινδύνους», επισημαίνει ο επιστήμονας. «Είναι καλύτερο να είμαστε έτοιμοι πριν το χρειαστούμε», προσθέτει.
Η απογραφή των αστεροειδών
Ο Δρ Μισέλ εξηγεί ότι ήδη γνωρίζουμε σχεδόν όλα τα αντικείμενα με μέγεθος άνω του ενός χιλιομέτρου – περίπου χίλια συνολικά. «Για αυτά που μπορούν να προκαλέσουν παγκόσμιες καταστροφές έχουμε καλά νέα: κανένα δεν αποτελεί απειλή για τον επόμενο αιώνα». Στόχος πλέον είναι ο εντοπισμός όλων των αστεροειδών άνω των 140 μέτρων, που θα μπορούσαν να προκαλέσουν τοπικές καταστροφές. «Γνωρίζουμε περίπου το 40% αυτών», αναφέρει.
Η NASA σχεδιάζει να εκτοξεύσει το 2027 το τηλεσκόπιο NEO Surveyor, που θα ολοκληρώσει την απογραφή σε περίπου δέκα χρόνια. «Έτσι, μέχρι το 2040 θα γνωρίζουμε τους περισσότερους από τους δυνητικά απειλητικούς αστεροειδείς», υπογραμμίζει ο διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας της Γαλλίας.
Προς ένα διεθνές πρωτόκολλο σωτηρίας
Παρά τη σημαντική πρόοδο, η ανθρωπότητα δεν διαθέτει ακόμη ένα σταθερό πρωτόκολλο άμεσης δράσης σε περίπτωση απειλής. «Το κρίσιμο είναι ο συντονισμός σε διεθνές επίπεδο. Αν προβλέψουμε ότι ένας αστεροειδής έρχεται, ποιον παίρνω τηλέφωνο; Ποιος αποφασίζει; Ποια βιομηχανία θα αναλάβει;», διερωτάται ο Δρ Μισέλ.
Για τον σκοπό αυτό, το 2013 δημιουργήθηκαν υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών δύο ομάδες εργασίας, με στόχο μια συντονισμένη διεθνή απάντηση. Ο επιστήμονας παραθέτει και ένα ενδεικτικό σενάριο: «Ένα αντικείμενο 30 μέτρων πλησιάζει μια μεγαλούπολη. Ο ηγέτης πρέπει να αποφασίσει αν θα εκκενώσει την περιοχή ή θα ρισκάρει να μην συμβεί τίποτα». Με τα δεδομένα από τις αποστολές DART και Hera, ο συντονισμός της ανθρωπότητας σε ένα τέτοιο σενάριο θα είναι, όπως εκτιμά, πιο αποτελεσματικός.
Η τεχνική του «κινητικού προσκρούστη»
Η τεχνική αυτή, που δοκιμάστηκε επιτυχώς με το DART, πέρασε πλέον από τη θεωρία στην πράξη. Ο Δρ Μισέλ τονίζει πως η προετοιμασία σε περιόδους ηρεμίας είναι καθοριστική, καθώς η δημιουργία αποτελεσματικών μηχανισμών απαιτεί δεκαετίες.
«Πρέπει να αγαπάμε το διάστημα και να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε όλες τις προκλήσεις με τις οποίες μας φέρνει αντιμέτωπους», καταλήγει ο διεθνούς κύρους επιστήμονας.
