Πότε ήταν η τελευταία φορά που δεν κάνατε απολύτως τίποτα; Όχι να χαζεύετε στο κινητό. Όχι να ακούτε μουσική καθώς περπατάτε. Όχι να απαντάτε σε μηνύματα περιμένοντας στην ουρά. Απλώς να κάθεστε για λίγο ήσυχοι, χωρίς οθόνη, χωρίς πληροφορίες, χωρίς κάτι να διεκδικεί την προσοχή σας.
Σε έναν κόσμο που έχει μάθει να γεμίζει κάθε κενό δευτερόλεπτο με εικόνες, ήχους και ειδοποιήσεις, η αδράνεια μοιάζει σχεδόν απαγορευμένη. Κι όμως, σύμφωνα με τα όσα αναφέρει στο άρθρο του στο Psychology Today, ο Regan A. R. Gurung, καθηγητής Ψυχολογίας , το να μην κάνουμε τίποτα μπορεί να είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται ο εγκέφαλος για να επαναφορτιστεί.
Το διάλειμμα που δεν είναι χαμένος χρόνος
Από τη στιγμή που ξυπνάμε μέχρι να κοιμηθούμε, ο εγκέφαλος επεξεργάζεται αδιάκοπα πληροφορίες. Διαβάζει, ακούει, απαντά, θυμάται, οργανώνει, συγκρίνει και παίρνει αποφάσεις. Ακόμη και όταν πιστεύουμε ότι ξεκουραζόμαστε, συχνά συνεχίζουμε να καταναλώνουμε περιεχόμενο. Το πρόβλημα δεν είναι η πνευματική δραστηριότητα. Είναι η απουσία παύσης.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Έρευνες που επικαλείται ο Regan A. R. Gurung δείχνουν ότι τα διαλείμματα μπορούν να μειώσουν την κόπωση, να ενισχύσουν την ενέργεια και να βελτιώσουν τη μαθησιακή απόδοση. Οι συμμετέχοντες αισθάνονταν πιο ξεκούραστοι και ενεργητικοί μετά από ένα διάλειμμα, ενώ η σωματική δραστηριότητα βελτίωσε την προσοχή ακόμη και 20 λεπτά αργότερα.
Πόσο διάλειμμα χρειαζόμαστε;
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το διάλειμμα δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο για να λειτουργήσει. Σε μελέτη με φοιτητές, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να λύσουν μαθηματικά προβλήματα σε τρεις περιόδους των 15 λεπτών. Ανάμεσα στις δοκιμασίες μεσολαβούσαν διαλείμματα διάρκειας μόλις τριών λεπτών. Όσοι πέρασαν αυτό το διάστημα χωρίς να κάνουν τίποτα πέτυχαν καλύτερες επιδόσεις σε σύγκριση με εκείνους που άκουγαν μουσική ή διάβαζαν.
Σε άλλη μελέτη, ένα πεντάλεπτο διάλειμμα χωρίς τεχνολογία και χωρίς συγκεκριμένη δραστηριότητα φάνηκε να βοηθά τους φοιτητές να παρακολουθήσουν με μεγαλύτερη προσοχή το μάθημα που ακολούθησε.
Με άλλα λόγια, ο εγκέφαλος δεν ζητά απαραίτητα ώρες ξεκούρασης. Μερικές φορές αρκούν λίγα λεπτά πραγματικής παύσης.
Δεν είναι όλα τα διαλείμματα ίδια
Πολλοί θεωρούμε ότι κάνουμε διάλειμμα όταν είμαστε στα social media ή παρακολουθούμε ένα βίντεο. Ωστόσο, το μυαλό συνεχίζει να επεξεργάζεται πληροφορίες. Το πραγματικό διάλειμμα φαίνεται πως είναι διαφορετικό. Είναι εκείνο το μικρό χρονικό διάστημα όπου δεν συμβαίνει σχεδόν τίποτα. Δεν υπάρχουν νέα ερεθίσματα, δεν υπάρχει στόχος, δεν υπάρχει ανάγκη αντίδρασης.
Η πλήξη μπορεί να είναι δημιουργική
Η πλήξη είναι ίσως ένα από τα πιο παρεξηγημένα συναισθήματα της σύγχρονης εποχής. Έχουμε μάθει να τη φοβόμαστε και να την αποφεύγουμε. Μόλις εμφανιστεί, πιάνουμε το κινητό.
Κι όμως, όταν ο εγκέφαλος δεν βομβαρδίζεται συνεχώς με πληροφορίες, αποκτά τον χώρο να περιπλανηθεί. Να επεξεργαστεί εμπειρίες, να συνδέσει ιδέες, να αναζητήσει λύσεις και να γεννήσει νέες σκέψεις.
Σύμφωνα με τις έρευνες, ακόμη και η ενασχόληση με μία βαρετή δραστηριότητα μπορεί να ενισχύσει τη δημιουργικότητα, λειτουργώντας ως αφετηρία για πιο ελεύθερη και πρωτότυπη σκέψη.
Ο εγκέφαλος δουλεύει ακόμη και όταν ξεκουράζεται
Η αξία της παύσης δεν περιορίζεται στη συγκέντρωση και τη δημιουργικότητα. Φαίνεται να συνδέεται και με τη μάθηση.
Σε μελέτη με πιανίστες, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η απόδοση βελτιωνόταν μετά από ένα σύντομο διάλειμμα ανάμεσα στις περιόδους εξάσκησης. Οι εγκεφαλικές καταγραφές έδειξαν δραστηριότητα στον ιππόκαμπο, περιοχή που σχετίζεται με τη μνήμη και την αποθήκευση νέων πληροφοριών.
Το εύρημα υποδηλώνει ότι ο εγκέφαλος αξιοποιεί τις στιγμές ηρεμίας για να οργανώσει και να σταθεροποιήσει όσα έχει μόλις μάθει.
Αφήστε χώρο για σκέψη
Την επόμενη φορά που θα περιμένετε το ασανσέρ, το λεωφορείο ή τη σειρά σας στο ταμείο, αντισταθείτε στον πειρασμό να πιάσετε το κινητό. Αφήστε για λίγο τα ακουστικά στην άκρη. Κοιτάξτε γύρω σας. Παρατηρήστε τους ανθρώπους, το φως, τους ήχους της πόλης. Ή απλώς αφήστε το μυαλό σας να περιπλανηθεί.
Μπορεί να μοιάζει με χάσιμο χρόνου. Στην πραγματικότητα, όμως, ίσως είναι μία από τις πιο χρήσιμες επενδύσεις που μπορείτε να κάνετε για τον εγκέφαλό σας.
Γιατί μερικές φορές, το να μην κάνεις τίποτα είναι τελικά ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να δώσεις χώρο στη σκέψη.
Διαβάστε επίσης
Το λάθος στη διατροφή που εξασθενεί μυαλό και ανοσοποιητικό – Τι να περιορίσετε άμεσα
Πόσες ώρες ύπνου ανανεώνουν και πόσες «γερνούν» το σώμα – Η επιστήμη απαντά
Οι 4 στους 10 δεν αντέχουν να διαβάζουν κακές ειδήσεις το πρωί – Ψυχολόγος εξηγεί
