Ολική έκλειψη Ηλίου: Απόψε το μοναδικό υπερθέαμα – Δείτε live από τη NASA
Η ολική έκλειψη Ηλίου της 12ης Αυγούστου 2026 αναμένεται να μεταμορφώσει την καθημερινότητα για εκατομμύρια ανθρώπους στην Ευρώπη, καθώς η Σελήνη θα περάσει μπροστά από τον Ήλιο, δημιουργώντας ένα από τα σημαντικότερα αστρονομικά γεγονότα της χρονιάς. Η σκιά της Σελήνης θα διασχίσει μεγάλο μέρος του βόρειου ημισφαιρίου, προσφέροντας μοναδικές εικόνες στους παρατηρητές.
On Aug. 12, a total solar eclipse will cross Iceland and Spain. NASA will be there!
The U.S. won’t see totality this time, so we’re bringing the science to you. Follow along this week! ☀️https://t.co/gWolno6fNN pic.twitter.com/4ROPK2aHt9
— NASA Solar System (@NASASolarSystem) August 5, 2026
Στην Ελλάδα, το φαινόμενο θα είναι ορατό μόνο σε πολύ μικρό βαθμό και αποκλειστικά σε περιορισμένες περιοχές της βορειοδυτικής χώρας, λίγο πριν από τη δύση του Ήλιου. Η Κέρκυρα θα προσφέρει το καλύτερο σημείο παρατήρησης, με κάλυψη περίπου 2,3% του ηλιακού δίσκου.
Το παράθυρο ορατότητας της μερικής έκλειψης στην Ελλάδα ανοίγει περίπου στις 20:30 και κλείνει γύρω στις 20:40, καθώς ο Ήλιος δύει. Ολική έκλειψη δεν θα είναι ορατή από κανένα σημείο της χώρας.
Η Κέρκυρα βρίσκεται στη ευνοϊκότερη θέση, με τη μερική έκλειψη να ξεκινά στις 20:33, να κορυφώνεται στις 20:37 και την κάλυψη να φτάνει το 2,34%. Ακόμη και εκεί, όμως, η Σελήνη θα καλύψει ένα ελάχιστο τμήμα του ηλιακού δίσκου.
Στην Ηγουμενίτσα η έκλειψη αρχίζει επίσης περίπου στις 20:33, με μέγιστο στις 20:36 και κάλυψη περίπου 1,29%. Στα Ιωάννινα το μέγιστο υπολογίζεται στις 20:35 με κάλυψη 0,72%, ενώ στην Καστοριά το φαινόμενο ξεκινά στις 20:32, κορυφώνεται στις 20:34 και η κάλυψη αγγίζει το 1,21%. Στην Πτολεμαΐδα περιορίζεται στο 0,68%.
Στην Αθήνα, η έκλειψη δεν θα είναι ορατή. Όπως αναφέρει το Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, ο Ήλιος στην πρωτεύουσα δύει στις 20:22, αρκετά πριν γίνει ορατή η σκιά της Σελήνης από τα δυτικά της χώρας.
Για όσους βρίσκονται σε περιοχές όπου υπάρχει πιθανότητα παρατήρησης, είναι απαραίτητη η ανεμπόδιστη θέα προς τον δυτικό ορίζοντα, καθώς το φαινόμενο εξελίσσεται κατά τη δύση και ο Ήλιος θα βρίσκεται πολύ χαμηλά. Ακόμη και ένα χαμηλό εμπόδιο μπορεί να στερήσει τα λίγα λεπτά της έκλειψης.
Παρόμοιες συνθήκες παρατήρησης επισημαίνουν η NASA και το Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς για μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής ζώνης παρατήρησης.
Η γεωμετρία της έκλειψης και η θέση της Ελλάδας
Η διαφορά ανάμεσα στην Κέρκυρα, την Αθήνα και την Ισπανία εξηγείται από τη γεωμετρία της σκιάς της Σελήνης στη Γη. Όταν η Σελήνη περνά ακριβώς ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, δημιουργούνται δύο βασικές περιοχές σκιάς: η umbra, όπου παρατηρείται ολική έκλειψη, και η penumbra, όπου η έκλειψη είναι μερική.
Η Ελλάδα βρίσκεται στο ακραίο όριο της παρασκιάς. Επειδή η σκιά φτάνει στη νοτιοανατολική Ευρώπη όταν ο Ήλιος έχει σχεδόν δύσει, μόνο το δυτικό και βορειοδυτικό άκρο της χώρας προλαβαίνει να δει ένα ελάχιστο μέρος του φαινομένου.
Tomorrow: a total solar eclipse over Iceland and Spain. ☀️🌑🌎
The U.S. won’t see totality — so watch it live on X with @NASA and at https://t.co/CRmd7X4Ku1.
Coverage begins at 1:15 p.m. EDT! pic.twitter.com/yLgHBkwYRs
— NASA Space Alerts (@NASASpaceAlerts) August 11, 2026
Η Ευρώπη στο επίκεντρο της ολικής έκλειψης Ηλίου
Χιλιάδες χιλιόμετρα δυτικότερα, η εμπειρία θα είναι εντελώς διαφορετική. Η στενή ζώνη της ολικότητας διασχίζει τη Γροιλανδία, την Ισλανδία, την Ισπανία και ένα μικρό τμήμα της βορειοανατολικής Πορτογαλίας. Η Ισπανία θα έχει τη μεγαλύτερη χερσαία περιοχή ολικότητας στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος, για την Ισπανία πρόκειται για ιστορικό γεγονός, καθώς είναι η πρώτη ολική έκλειψη Ηλίου που είναι ορατή από την ηπειρωτική χώρα από το 1905. Η σκιά θα διασχίσει τη χώρα από τα δυτικά προς τα ανατολικά και θα περάσει πάνω από τις Βαλεαρίδες Νήσους. Πόλεις όπως η Λα Κορούνια, το Οβιέδο, το Μπιλμπάο, η Σαραγόσα και η Βαλένθια βρίσκονται στη ζώνη ολικότητας.
Στη Λεόν, η ολική φάση ξεκινά στις 20:28 τοπική ώρα και διαρκεί περίπου δύο λεπτά. Στη Βαλένθια η ολικότητα έρχεται λίγο πριν τη δύση, γύρω στις 20:32, με το φωτεινό πρόσωπο του Ήλιου να εξαφανίζεται για λίγα δευτερόλεπτα έως δύο λεπτά, αποκαλύπτοντας την ηλιακή κορώνα.
Στη δυτική και κεντρική Ευρώπη η έκλειψη θα είναι μερική αλλά ιδιαίτερα εντυπωσιακή. Το Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς εκτιμά ότι στη Βρετανία και την Ιρλανδία θα καλυφθεί το 90%-96% του Ήλιου, ενώ στη Γαλλία, το Βέλγιο, την Ελβετία και τη βόρεια Ιταλία η κάλυψη θα φτάσει το 88%-95%.
Στο Λονδίνο, η έκλειψη αρχίζει στις 18:17 τοπική ώρα, κορυφώνεται στις 19:12-19:13 με κάλυψη 90%-91% και ολοκληρώνεται στις 20:06. Η NASA αναφέρει κάλυψη 92% στο Παρίσι, 92% στο Μιλάνο, 85% στο Βερολίνο και 94% στο Δουβλίνο.
Η διαδρομή της σκιάς παγκοσμίως
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η διαδρομή της ολικής έκλειψης ξεκινά από απομακρυσμένες περιοχές της βόρειας Ρωσίας κοντά στον Βόρειο Πόλο. Η σκιά κινείται προς τη Γροιλανδία και την Ισλανδία, διασχίζει τον βόρειο Ατλαντικό και καταλήγει στην Ιβηρική Χερσόνησο λίγο πριν τη δύση.
Το μέγιστο της έκλειψης υπολογίζεται στις 17:45:53 UTC, σε περιοχή του βόρειου Ατλαντικού κοντά στην Ισλανδία, με διάρκεια ολικότητας 2 λεπτά και 18,2 δευτερόλεπτα, που αποτελεί και τη μέγιστη διάρκεια του φαινομένου στο έδαφος.
Στις περισσότερες περιοχές εντός του μονοπατιού της ολικότητας, η πλήρης κάλυψη του Ήλιου θα διαρκέσει λιγότερο από δύο λεπτά.
Ασφάλεια κατά την παρατήρηση της έκλειψης
Είναι κρίσιμο να σημειωθεί πως δεν υπάρχει καμία στιγμή κατά την οποία είναι ασφαλές να κοιτάξει κανείς τον Ήλιο με γυμνά μάτια, καθώς η έκλειψη στην Ελλάδα είναι αποκλειστικά μερική. Το γεγονός ότι ο Ήλιος θα βρίσκεται χαμηλά δεν τον καθιστά ασφαλή για άμεση παρατήρηση.
Τα κοινά γυαλιά ηλίου δεν προσφέρουν προστασία. Η NASA προτείνει ειδικά γυαλιά ή φορητά φίλτρα ηλιακής παρατήρησης που πληρούν το διεθνές πρότυπο ISO 12312-2.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στη χρήση καμερών, κινητών τηλεφώνων με τηλεφακό, κιαλιών και τηλεσκοπίων. Δεν πρέπει να στρέφονται προς τον Ήλιο χωρίς ειδικό ηλιακό φίλτρο μπροστά από τα οπτικά, καθώς η συγκεντρωμένη ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στα μάτια και τον εξοπλισμό.
Εάν δεν υπάρχουν ειδικά γυαλιά, ασφαλής λύση είναι η έμμεση προβολή, όπως με pinhole projector ή ακόμη και τις οπές ενός σουρωτηριού για την προβολή της εικόνας του μερικώς καλυμμένου Ήλιου σε μια επιφάνεια.
Επιστημονικό ενδιαφέρον και παράλληλα φαινόμενα
Οι ολικές εκλείψεις αποτελούν μοναδική ευκαιρία για τους επιστήμονες. Για λίγα λεπτά, η Σελήνη λειτουργεί ως φυσικό «σκίαστρο», επιτρέποντας την παρατήρηση της ηλιακής κορώνας, της εξωτερικής ατμόσφαιρας του Ήλιου.
Η NASA θα αξιοποιήσει ερευνητικό αεροσκάφος WB-57, το οποίο θα πετά σε ύψος περίπου 50.000 ποδών. Τέσσερις κάμερες θα καταγράφουν 20 εικόνες το δευτερόλεπτο σε διαφορετικά μήκη κύματος, με στόχο τη μελέτη των μεταβολών της κορώνας και των ηλιακών προεξοχών.
Πτήσεις κατά μήκος της διαδρομής της σκιάς θα παρατείνουν την επιστημονική παρατήρηση της κορώνας σχεδόν στα τρία λεπτά. Επιστημονικές ομάδες θα εκτοξεύσουν μπαλόνια από την Ισλανδία και την Ισπανία για να μελετήσουν τις επιπτώσεις της προσωρινής απώλειας ηλιακού φωτός στη γήινη ατμόσφαιρα.
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος συσχετίζει την έκλειψη με τις αποστολές Solar Orbiter και Proba-3, που εστιάζουν στη μελέτη του Ήλιου και του διαστημικού περιβάλλοντος γύρω από τη Γη.
Την ίδια ημέρα, η βροχή διαττόντων αστέρων των Περσείδων κορυφώνεται τη νύχτα της 12ης προς 13η Αυγούστου. Οι συνθήκες είναι ιδανικές, καθώς συμπίπτει με Νέα Σελήνη, γεγονός που επιτρέπει την ορατότητα ακόμα και των πιο αμυδρών διαττόντων, εφόσον ο ουρανός είναι καθαρός και η φωτορύπανση περιορισμένη.
