Το κουδούνι χτυπά, οι μαθητές ξεχύνονται στους διαδρόμους και το Summer Nights γίνεται το soundtrack της πιο διάσημης κινηματογραφικής σχολικής σκηνής. Ο καλοκαιρινός έρωτας του Danny, όπως τον αφηγείται στους συμμαθητές του ο John Travolta με το δερμάτινο μπουφάν, τα άψογα χτενισμένα μαλλιά και την αυτοπεποίθηση ώριμου άνδρα, συναντά τη ρομαντική εκδοχή της Sandy, την οποία και υποδύεται η Olivia Newton-John.
Κάπως έτσι το Grease μάς σύστησε μία από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες της εφηβείας στο Χόλιγουντ: Μαθητές αψεγάδιαστους, γοητευτικούς και εντυπωσιακά σίγουρους για τον εαυτό τους.
Η πραγματική εφηβεία, όμως, είναι συνήθως πολύ πιο αμήχανη. Έχει ανασφάλεια, αλλαγές στο σώμα, λάθη, αβέβαιες φιλίες και συναισθήματα που δύσκολα μπαίνουν σε τάξη.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η σεναριογράφος, παραγωγός και ειδικός στην ψυχολογία του κινηματογράφου Kendall Morgan επισημαίνει με άρθρο της στο Psychology Today ότι πολλές κινηματογραφικές και τηλεοπτικές ιστορίες δεν αντανακλούν τη ζωή των εφήβων, αλλά αναπαράγουν στερεότυπα και υπερβολικά εξιδανικευμένες εικόνες για την εμφάνιση, την κοινωνική αποδοχή και τον έρωτα.
Όταν τους εφήβους υποδύονται ενήλικες
Μία από τις πιο εμφανείς στρεβλώσεις είναι η ηλικία των ηθοποιών. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Children and Media, πολλές ταινίες ενηλικίωσης επιλέγουν άτομα άνω των 22 ετών για να υποδυθούν μαθητές λυκείου.
Η πρακτική αυτή δεν είναι καινούργια. Στο Grease, για παράδειγμα, οι πρωταγωνιστές που ενσάρκωναν τον Danny και τη Sandy ήταν αρκετά μεγαλύτεροι από τους χαρακτήρες τους. Το αποτέλεσμα ήταν μία εικόνα εφηβείας χωρίς τα εμφανή σημάδια της ήβης, με σώματα και πρόσωπα πλήρως ώριμων ενηλίκων.
Η ίδια η Morgan παραδέχεται ότι έχει κάνει κάτι αντίστοιχο στην ταινία The Honor List, όπου η Arden Cho υποδύθηκε μία 17χρονη ενώ ήταν ήδη 32 ετών.
Όταν οι έφηβοι βλέπουν συνομηλίκους τους να ενσαρκώνονται από πολύ μεγαλύτερους και εμφανισιακά ολοκληρωμένους ηθοποιούς, μπορεί να συγκρίνουν το σώμα, το πρόσωπο και τη συμπεριφορά τους με ένα πρότυπο που δεν είναι πραγματικά εφηβικό.
Οι μεγάλοι έρωτες που μοιάζουν υπερβολικά εύκολοι
Εξίσου μη ρεαλιστικές είναι συχνά οι κινηματογραφικές ερωτικές σχέσεις. Οι έφηβοι στις ταινίες μοιάζουν να αναγνωρίζουν αμέσως τον «μεγάλο έρωτα», να εκφράζουν με άνεση όσα νιώθουν και να χειρίζονται την οικειότητα σαν άνθρωποι με δεκαετίες συναισθηματικής εμπειρίας.
Η Morgan αναφέρει ως παράδειγμα την ταινία Regretting You, στην οποία δύο έφηβοι ηλικίας 16 και 17 ετών διαχειρίζονται τα ερωτικά τους συναισθήματα με την ωριμότητα ανθρώπων πολύ μεγαλύτερης ηλικίας.
Μελέτες δείχνουν ότι οι έφηβοι μπορούν να υιοθετούν αντιλήψεις και συμπεριφορές παρακολουθώντας χαρακτήρες με τους οποίους ταυτίζονται. Σύμφωνα με τη θεωρία του ψυχολόγου Albert Bandura, η παρατήρηση ανθρώπων που θαυμάζουμε μπορεί να επηρεάσει τις πεποιθήσεις μας, τη συμπεριφορά μας και την εικόνα που έχουμε για τις ικανότητές μας.
Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν περίπου 8 στις 10 εφηβικές ταινίες παρουσιάζουν τον «έρωτα με την πρώτη ματιά» και την ύπαρξη της «αδελφής ψυχής» σαν πραγματικό κανόνα της ζωής.
Μία τέτοια αντίληψη μπορεί να κάνει έναν νέο άνθρωπο να πιστέψει ότι μια σχέση είτε είναι «γραφτό» να πετύχει είτε δεν αξίζει να συνεχιστεί. Έτσι, η πρώτη σύγκρουση ή απογοήτευση μπορεί να εκληφθεί ως απόδειξη ότι ο έρωτας τελείωσε.
Πέντε ταινίες που δείχνουν την εφηβεία πιο ρεαλιστικά
Δεν πέφτουν, βέβαια, όλες οι ταινίες στην ίδια παγίδα. Η Kendall Morgan ξεχωρίζει πέντε ιστορίες που αποτυπώνουν με μεγαλύτερη ειλικρίνεια τις δυσκολίες, την αμηχανία και την εξέλιξη της εφηβικής ηλικίας.
Lady Bird
Η ταινία αγγίζει ζητήματα κοινωνικής τάξης, άγχους, οικογενειακών συγκρούσεων και αποχωρισμού από το σπίτι. Οι δυσκολίες της ηρωίδας δεν μοιάζουν τεχνητές, αλλά αποτελούν οργανικό μέρος της προσπάθειάς της να ενηλικιωθεί.
Call Me by Your Name
Το πρώτο ερωτικό σκίρτημα και η πρώτη μεγάλη απογοήτευση παρουσιάζονται χωρίς εύκολες λύσεις. Η ταινία αφήνει χώρο στη θλίψη και δείχνει ότι ο πόνος δεν χρειάζεται πάντοτε να ξεπερνιέται αμέσως.
Superbad
Πίσω από την κωμωδία κρύβεται το άγχος που συνοδεύει μεγάλο μέρος της εφηβικής ζωής. Οι χαρακτήρες είναι αδέξιοι, ανασφαλείς και φοβούνται την απόρριψη, όπως συμβαίνει συχνά στην πραγματικότητα.
Boyhood
Η ταινία γυρίστηκε σε διάστημα 12 ετών, με τους ίδιους ηθοποιούς να μεγαλώνουν μαζί με τους χαρακτήρες τους. Έτσι, οι σωματικές και συναισθηματικές αλλαγές δεν αναπαρίστανται, αλλά εκτυλίσσονται πραγματικά μπροστά στην κάμερα.
Juno
Η εγκυμοσύνη κατά της διάρκεια της εφηβείας δεν παρουσιάζεται ούτε ρομαντικά ούτε διδακτικά. Η ηρωίδα είναι αμήχανη, αντιφατική και κάνει λάθη, προσπαθώντας να κατανοήσει μια κατάσταση που ξεπερνά την ηλικία και την εμπειρία της.
Η εφηβεία δεν χρειάζεται το φίλτρο του Χόλιγουντ
Οι ταινίες δεν λειτουργούν ως ντοκιμαντέρ. Μπορούν να υπερβάλλουν, να ψυχαγωγούν και να δημιουργούν κόσμους πιο εντυπωσιακούς από την καθημερινότητα.
Όταν, όμως, η ίδια εικόνα επαναλαμβάνεται συνεχώς, μπορεί να γίνει μέτρο σύγκρισης. Οι έφηβοι ενδέχεται να αναρωτηθούν γιατί δεν μοιάζουν τόσο ώριμοι, τόσο ερωτευμένοι, τόσο σίγουροι ή τόσο αψεγάδιαστοι όσο οι χαρακτήρες της οθόνης.
Ίσως, τελικά, οι πιο αληθινές εφηβικές ιστορίες να μην είναι εκείνες στις οποίες όλα φαίνονται λαμπερά και λυμένα. Είναι εκείνες που αφήνουν χώρο στην αβεβαιότητα, στην αμηχανία, στις λανθασμένες επιλογές και στη σταδιακή ανακάλυψη του εαυτού.
Γιατί η εφηβεία δεν μοιάζει με καλοστημένο κινηματογραφικό μιούζικαλ. Και ευτυχώς δεν χρειάζεται.
Διαβάστε επίσης
Εφηβεία, σχολικές αλλαγές, άγχος και ίντερνετ στα δωρεάν διαδικτυακά σεμινάρια για γονείς
Εμμηναρχή: Γιατί τα κορίτσια έχουν περίοδο όλο και πιο νωρίς – Έρευνα δίνει μια ανησυχητική απάντηση
