Το ροζ ή το πράσινο πουκάμισο; Να νοικιάσω μικρότερο ή μεγαλύτερο σπίτι; Όσο μικρές ή μεγάλες είναι οι αποφάσεις που πρέπει να πάρουμε καθημερινά, έχουν έναν κοινό παρονομαστή: μας κουράζουν με τον καιρό, με αποτέλεσμα να τα κάνουμε θάλασσα.
Η τεχνολογία επιβαρύνει ακόμα περισσότερο αυτή την κατάσταση, λέει η Δρ Kim Chronister, κλινική ψυχολόγος. Κάθε ειδοποίηση από email ή μήνυμα, καταναλώνει μέρος του ψυχικού μας αποθέματος. Έτσι, οδηγούμαστε σε μια κατάσταση που ονομάζεται κόπωση λήψης αποφάσεων (decision fatigue), όταν δηλαδή η ικανότητά μας να κάνουμε λογικές επιλογές επηρεάζεται από τις υπερβολικά πολλές διαθέσιμες επιλογές.
«Σε σύγχρονα περιβάλλοντα γεμάτα ειδοποιήσεις, χιλιάδες επιλογές και διαρκείς απαιτήσεις για ανταπόκριση, ο εγκέφαλος εξαναγκάζεται σε μια κατάσταση συνεχούς αξιολόγησης», εξηγεί.
Όπως αναφέρει, όσο μειώνονται οι γνωστικοί πόροι, οι άνθρωποι γίνονται πιο παρορμητικοί, πιο αποφεύγοντες και πιο συναισθηματικά αντιδραστικοί. «Γι’ αυτό ακόμη και πολύ ευφυή και ικανά άτομα μπορούν να πάρουν κακές αποφάσεις αργότερα μέσα στη μέρα, τις οποίες ίσως μετανιώσουν το επόμενο πρωί», σημειώνει.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Τι είναι η κόπωση λήψης των αποφάσεων
Η κόπωση λήψης αποφάσεων είναι ένα ψυχολογικό φαινόμενο κατά το οποίο, όταν το μυαλό έχει υπερφορτωθεί, καταφερόμαστε στην πιο εύκολη ή «ασφαλή» επιλογή, όχι απαραίτητα στην καλύτερη.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο προμετωπιαίος φλοιός, η περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με την κρίση, τον έλεγχο των παρορμήσεων και τον σχεδιασμό. «Καθώς αυξάνεται το φορτίο αποφάσεων, η ποιότητα των αποφάσεων μειώνεται», λέει η Δρ Chronister.
Ο κανόνας των τριών για καλύτερα πρωινά
Η ειδικός προτείνει μια απλή στρατηγική: τον «κανόνα των τριών». Σύμφωνα με αυτήν, μέσα στις πρώτες ώρες μετά την ώρα αφύπνισης, όταν ο εγκέφαλος βρίσκεται στην καλύτερη λειτουργική του κατάσταση, καλό είναι να περιοριζόμαστε σε τρεις ουσιαστικές αποφάσεις.
Παράλληλα, η αυτοματοποίηση καθημερινών επιλογών, όπως το πρωινό, τα ρούχα ή μια σταθερή ρουτίνα μετά τη δουλειά, μπορεί να προστατεύσει τη νοητική ενέργεια. «Η αυτοματοποίηση επιλογών χαμηλού ρίσκου, όπως τα γεύματα και το τι θα φορέσετε, βοηθά να διατηρηθεί νοητική ενέργεια για αποφάσεις που πραγματικά επηρεάζουν τη ζωή σας», εξηγεί.
Αποφύγετε τις σοβαρές αποφάσεις μετά τις 4 μ.μ.
Σύμφωνα με τη Δρ Chronister, εξίσου σημαντικό με το πότε να αποφασίζουμε, είναι και το πότε να μην αποφασίζουμε.
Μάλιστα, μελέτη του Πανεπιστημίου του Cambridge έδειξε ότι ακόμη και οι τραπεζικοί υπάλληλοι ήταν λιγότερο πιθανό να εγκρίνουν αιτήσεις δανείων αργότερα μέσα στη μέρα, λόγω κόπωσης λήψης αποφάσεων.
«Οι υπάλληλοι ήταν πιο πρόθυμοι να λάβουν τη δύσκολη απόφαση να χορηγήσουν σε έναν πελάτη πιο επιεικούς όρους αποπληρωμής δανείου το πρωί, αλλά μέχρι το μεσημέρι έδειξαν κόπωση στη λήψη αποφάσεων και ήταν λιγότερο πιθανό να συμφωνήσουν σε ένα αίτημα αναδιάρθρωσης δανείου», εξήγησε η καθηγήτρια Simone Schnall, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
Η ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αποφυγή μεγάλων διαστημάτων έντονης εργασίας, όπου λαμβάνονται συνεχώς αποφάσεις, και η παροχή τακτικών διαλειμμάτων θα μπορούσε να μειώσει την κόπωση από τη λήψη αποφάσεων.
Η Δρ. Chronister συμφωνεί και μάλιστα προτείνει να αποφεύγουμε σημαντικές αποφάσεις μετά τις 4 το απόγευμα, ειδικά αν σχετίζονται με οικονομικά, εργασία ή προσωπικές σχέσεις.
Οι συνήθειες που προστατεύουν τον εγκέφαλο
Η καλή λήψη αποφάσεων, σύμφωνα με την ειδικό, δεν σχετίζεται μόνο με πειθαρχία, αλλά και με την ενέργεια, τον έλεγχο των παρορμήσεων και τη συναισθηματική ρύθμιση.
Το βραδινό journaling μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της υπερανάλυσης και στην ενίσχυση της διαύγειας. Παράλληλα, η σάουνα φαίνεται ότι μειώνει τα επίπεδα κορτιζόλης και βοηθά το νευρικό σύστημα να περάσει από κατάσταση στρες σε κατάσταση αποκατάστασης.
«Η λύση δεν είναι απλώς καλύτερη πειθαρχία, αλλά καλύτερη δομή. Ο χρόνος, το περιβάλλον και το γνωστικό φορτίο είναι όλα στοιχεία της λύσης για καλύτερη λήψη αποφάσεων», καταλήγει η Δρ Chronister.
Διαβάστε επίσης
Πέντε λόγοι που μας χαλάνε τη διάθεση και δεν τους φανταζόμαστε καν
Κατάθλιψη χωρίς θλίψη και χαμηλή ενέργεια; Ανακαλύψτε την επίμονη καταθλιπτική διαταραχή
