Κλιματική κρίση, πυρκαγιές: Πώς αλλάζουν το «τραγούδι» των τζιτζικιών-Κίνδυνος για την επιβίωσή τους
Ο ήχος των τζιτζικιών έχει συνδεθεί στενά με το καλοκαίρι στη Μεσόγειο και στην Ελλάδα. Τόσο η κλιματική κρίση όσο και η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη φαίνεται πως αλλάζει το πότε, το πού και για πόσο θα ακούμε το «τραγούδι» τους, όπως επισημαίνει το Climatebook.
Τα τζιτζίκια «Cicada orni» είναι ένα από τα χαρακτηριστικά είδη της χώρας μας και δεν είναι ίδια με εκείνα της Ιαπωνίας, της Αυστραλίας ή τα «Magicicada» της Βόρειας Αμερικής.
Το κάθε είδος, όπως επισημαίνει το climatebook, έχει το δικό του χαρακτηριστικό τραγούδι. Η σταδιακή θέρμανση του κλίματος φαίνεται ότι ανοίγει νέες περιοχές για ορισμένα θερμόφιλα είδη τζιτζικιών.
Τα αρσενικά παράγουν τον ήχο τους με ειδικές μεμβράνες στην κοιλιά, τα λεγόμενα «tymbals» και το τραγούδι χρησιμοποιείται κυρίως για την προσέλκυση των θηλυκών.
Η θερμοκρασία παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτή την ακουστική δραστηριότητα. Πειράματα σε μεσογειακά είδη έχουν δείξει ότι παράμετροι του τραγουδιού, όπως ο ρυθμός και η διάρκεια των ηχητικών παλμών, μπορούν να μεταβάλλονται με τη θερμοκρασία. Στο Cicada orni έχει επίσης παρατηρηθεί συμπεριφορική θερμορρύθμιση, ώστε το έντομο να διατηρεί κατάλληλη θερμοκρασία σώματος για να τραγουδήσει.
Πιο νωρίς ξεκινά το «τραγούδι»
Η κλιματική αλλαγή μπορεί να επηρεάζει το πότε αρχίζει το τραγούδι.
Παρατηρήσεις του Graptopsaltria nigrofuscata στην Ιαπωνία έδειξαν ότι οι υψηλότερες θερμοκρασίες συνδέονται με πρωιμότερη πρώτη εμφάνιση των αρσενικών και, επομένως, πρωιμότερο πρώτο τραγούδι. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα της Ιαπωνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας και παρατηρήσεις πολιτών και διαπίστωσαν ότι η μακροχρόνια μεταβολή της θερμοκρασίας μπορούσε να εξηγήσει μέρος της αλλαγής στη φαινολογία του είδους.
Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει αποδειχθεί το ίδιο για τα ελληνικά τζιτζίκια. Τα είδη είναι διαφορετικά και για την Ελλάδα δεν υπάρχουν αντίστοιχες μακροχρόνιες σειρές παρατηρήσεων.
Καθώς τα ελληνικά καλοκαίρια γίνονται θερμότερα, αρχίζουν τα τζιτζίκια να τραγουδούν νωρίτερα; Διαρκεί περισσότερο η περίοδος δραστηριότητάς τους; Μεταβάλλεται η εξάπλωση των διαφορετικών ειδών; Η άνοδος της θερμοκρασίας μπορεί να οδηγήσει σε πρωιμότερη εμφάνιση των ενηλίκων, ενώ δυνητικά μπορεί να επηρεάσει και το τέλος της περιόδου δραστηριότητας.
Οι δασικές πυρκαγιές μειώνουν την τροφή τους
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα έχει και η σχέση των τζιτζικιών με τις δασικές πυρκαγιές. Το Cicada orni, ένα από τα χαρακτηριστικότερα είδη της Μεσογείου, μπορεί να εμφανίζει πολύ μεγάλες πυκνότητες σε πευκοδάση και ελαιώνες, ενώ οι νύμφες του περνούν χρόνια κάτω από το έδαφος τρεφόμενες από τα υγρά των ριζών. Μελέτες σε καμένα μεσογειακά δάση της Ιβηρικής δείχνουν ότι οι επιπτώσεις της φωτιάς μπορεί επομένως να εμφανιστούν με καθυστέρηση, καθώς ο θάνατος των δέντρων και η σταδιακή υποβάθμιση του ριζικού τους συστήματος περιορίζουν τις διαθέσιμες πηγές τροφής, ενώ η επιβίωση άκαυτων νησίδων και η αναγέννηση της βλάστησης μπορούν να βοηθήσουν στην ανάκαμψη των πληθυσμών.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην Ελλάδα και ειδικά στην Αττική, όπου οι επαναλαμβανόμενες μεγάλες πυρκαγιές έχουν καταστρέψει εκτεταμένες εκτάσεις πευκοδάσους. Δεν υπάρχουν ακόμη δεδομένα που να ποσοτικοποιούν την επίδρασή τους στους τοπικούς πληθυσμούς τζιτζικιών, όμως η διεθνής εμπειρία θέτει ένα ενδιαφέρον ερώτημα: μαζί με το τοπίο και τη βλάστηση, μήπως οι μεγάλες πυρκαγιές αλλάζουν σταδιακά και έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς ήχους του ελληνικού καλοκαιριού;
Ίσως ένας από τους πιο γνώριμους ήχους του ελληνικού καλοκαιριού να μπορεί να γίνει και ένας απλός βιολογικός δείκτης του κλίματος που αλλάζει.
