Joybait: Το νέο viral είδος περιεχομένου που γεννούν τα έξυπνα γυαλιά της Meta -«Εμπορευματοποιούμε την καλοσύνη»
Τα γυαλιά τροφοδοτούν ένα viral είδος περιεχομένου, το λεγόμενο «joybait»: βίντεο φτιαγμένα για να ζεστάνουν την καρδιά και να φέρουν ένα χαμόγελο στα χείλη.
Λίγους μόλις μήνες μετά την κυκλοφορία τους, τα νέα «έξυπνα» γυαλιά της Meta με ενσωματωμένη τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιούνται ήδη για σκοπούς που κάθε άλλο παρά αθώοι είναι. Στο διαδίκτυο έχουν αποκτήσει το προσωνύμιο «γυαλιά του διεστραμμένου», επειδή επιτρέπουν σε όποιον τα φορά να βιντεοσκοπεί διακριτικά οποιονδήποτε σε δημόσιο χώρο. Σε όλο τον κόσμο έχουν γίνει εργαλείο για ηδονοβλεψίες και αδίστακτους δημιουργούς περιεχομένου, με αποτέλεσμα εκτεταμένα περιστατικά παρενόχλησης, εκφοβισμού και παραβίασης της ιδιωτικής ζωής.
Το φαινομενικά αθώο δίδυμο αδελφάκι του
Τώρα τα ίδια γυαλιά τροφοδοτούν και ένα ακόμη σκοτεινό είδος περιεχομένου, το λεγόμενο «joybait». Αν το «ragebait» είναι το περιεχόμενο που σχεδιάζεται σκόπιμα για να εξοργίσει το κοινό και να αποσπάσει κλικ και προβολές, το «joybait» είναι το φαινομενικά αθώο δίδυμο αδελφάκι του: βίντεο φτιαγμένα για να ζεστάνουν την καρδιά και να φέρουν ένα χαμόγελο στα χείλη.
Ένα βίντεο που έχει γίνει viral δείχνει με ανατριχιαστική σαφήνεια πώς λειτουργεί ο μηχανισμός. Το ανέβασε ο δημιουργός περιεχομένου με φάρσες σε δημόσιους χώρους που εμφανίζεται ως Levese, χρήστης των γυαλιών της Meta, και το εντόπισε πρώτος ο δημοσιογράφος Τζέιμς Βίνσεντ. Στο κλιπ, ο Levese παρατηρεί τον συγγραφέα Τράβις Σικ, ο οποίος ψωνίζει με τη σύντροφό του σε ένα κατάστημα της αλυσίδας Walmart.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι ο Levese δεν τον πλησιάζει αμέσως. Πρώτα βγάζει με το κινητό του μια φωτογραφία του προσώπου του και την αναζητά σε ιστότοπο αναγνώρισης προσώπων. Όταν η υπηρεσία εντοπίζει τους λογαριασμούς του Σικ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και αποκαλύπτει ότι ο άγνωστος άνδρας είναι επίδοξος μυθιστοριογράφος, ο Levese κάνει την κίνησή του. Τον προσεγγίζει καταγράφοντας τα πάντα με τα γυαλιά της Meta και τον αιφνιδιάζει εντελώς.
«Στάσου, Τράβις;» τον ρωτά, την ώρα που ο Σικ προσπαθεί να πληρώσει στο ταμείο. «Εσύ έγραψες το βιβλίο “The Redhead”;» Ο συγγραφέας, μπερδεμένος, επιβεβαιώνει διστακτικά. «Δεν το πιστεύω, λατρεύω αυτό το βιβλίο, φίλε! Το λατρεύω, αδερφέ», απαντά ο Levese με προσποιητό ενθουσιασμό. «Ήταν πολύ καλό μυθιστόρημα». «Ναι, εγώ ήμουν», λέει ο Σικ, προσπαθώντας να συγκρατήσει το χαμόγελό του.
Όσο θετική κι αν μοιάζει η συνάντηση στην επιφάνεια, στηρίζεται εξ ολοκλήρου σε μια ψεύτικη αφετηρία, στημένη με τη βοήθεια λογισμικού αναγνώρισης προσώπων. Χωρίς αυτό, ο Levese δεν θα είχε ιδέα ποιος ήταν ο Τράβις Σικ. Ο ίδιος ο συγγραφέας είναι στην ουσία δευτερεύων σε όλο αυτό το σχέδιο, του οποίου ο πραγματικός στόχος ήταν η παραγωγή περιεχομένου για τους 225.000 ακολούθους του Levese στο TikTok.
Το εγχείρημα πέτυχε θεαματικά
Και ως περιεχόμενο, το εγχείρημα πέτυχε θεαματικά. Το βίντεο έχει ξεπεράσει τις 60 εκατομμύρια προβολές και τα 30.000 σχόλια μόνο στη σελίδα του Levese, ενώ έχει γίνει εύκολη τροφή για τις «φάρμες» περιεχομένου σε κάθε πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης. Ο Βίνσεντ, όταν το εντόπισε, το χαρακτήρισε ενσάρκωση μιας «εξατομικευμένης κουλτούρας παρακολούθησης που μεταμφιέζεται σε περιεχόμενο για να νιώθουμε καλά».
Αρκετοί χρήστες, πέφτοντας στην παγίδα της αρχικής εικόνας, δικαιολόγησαν την παραβίαση της ιδιωτικότητας, υποστηρίζοντας ότι η δημοσιότητα βοηθά το έργο του Σικ. Πράγματι, κάτω από το μυθιστόρημά του «The Redhead» στη δημιουργική πλατφόρμα Quotev καταφθάνουν κατά εκατοντάδες σχόλια από υποστηρικτές που διαφορετικά δεν θα είχαν ανακαλύψει ποτέ το βιβλίο. Και η σελίδα του στο TikTok εκτοξεύτηκε, από περίπου 150 ακολούθους σε πάνω από 12.700 μέσα σε λίγες μόνο μέρες.
Η στιγμή δόξας του Σικ όμως δεν είναι το ζητούμενο, όπως επισημαίνει ο Βίνσεντ σε ανάρτησή του στο X. «Μπορεί να υπάρξουν θετικά αποτελέσματα από αυτό το συγκεκριμένο βίντεο, που οφείλονται στην καινοτομία του ως σύντομο περιεχόμενο», έγραψε, «αλλά το ευρύτερο αποτέλεσμα είναι η δημιουργία μιας κοινωνίας όπου εμπορευματοποιούμε την καλοσύνη, εκμεταλλευόμαστε την καλή διάθεση των αγνώστων και καταστρέφουμε το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα στον δημόσιο χώρο».
Ο επίδοξος μυθιστοριογράφος δεν είναι καθόλου η μόνη περίπτωση. Ο Levese έχει ανεβάσει δεκάδες βίντεο με ακριβώς την ίδια συνταγή, το καθένα με εκατομμύρια προβολές. Και φαίνεται να γνωρίζει πολύ καλά ότι ξεπερνά μια κόκκινη γραμμή. Στο πρώτο βίντεο της σειράς, όπου ακολουθεί έναν άνδρα που αγοράζει μπανάνες, έχει καρφιτσώσει σε εμφανές σημείο τη φράση «μέρα 1η: κλέβοντας το ψηφιακό αποτύπωμα των ανθρώπων». Στη λεζάντα του ίδιου βίντεο, με ορθογραφικό λάθος στο πρωτότυπο, γράφει απλώς: «Αυτή η εφαρμογή είναι επικίνδυνη».
