Η εμφάνιση του πρώτου κρούσματος του ιού του Δυτικού Νείλου για τη φετινή περίοδο αποτελεί την υπενθύμιση ότι ο ιός έχει πλέον εγκατασταθεί στη χώρα μας και επανεμφανίζεται κάθε καλοκαίρι. Και παρότι οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται δεν θα αντιληφθούν ποτέ ότι έχουν έρθει σε επαφή με τον ιό, ορισμένοι θα εμφανίσουν σοβαρή λοίμωξη. Ομως, ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα; Και ποιες ενοχλήσεις θα πρέπει να κινητοποιήσουν τους πολίτες;
Τα στοιχεία της ετήσιας επιδημιολογικής έκθεσης του ΕΟΔΥ για το 2025 αποτυπώνουν με σαφήνεια τα συχνότερα συμπτώματα αλλά και το προφίλ των ασθενών που νοσούν βαριά. Από τα 96 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα που καταγράφηκαν πέρυσι, τα 76 εκδήλωσαν νευροδιεισδυτική νόσο.
Η συχνότερη κλινική μορφή ήταν η εγκεφαλίτιδα, που καταγράφηκε στο 58% των ασθενών με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος. Ακολούθησε η μηνιγγοεγκεφαλίτιδα, η οποία αντιστοιχούσε στο 34% των περιπτώσεων, ενώ το 8% εμφάνισε μηνιγγίτιδα. Η κατανομή αυτή εξηγεί γιατί ο ιός θεωρείται μία από τις σημαντικότερες αιτίες εποχικής ιογενούς εγκεφαλίτιδας στην Ευρώπη.
Η αναλυτική καταγραφή των συμπτωμάτων αποκαλύπτει ότι η εικόνα της σοβαρής νόσου είναι πολύ πιο σύνθετη από έναν απλό πυρετό. Σχεδόν όλοι οι ασθενείς με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος εμφάνισαν πυρετό, καθώς καταγράφηκε στο 99% των περιπτώσεων. Εξίσου συχνή ήταν η έντονη καταβολή και η γενικευμένη αδυναμία, που αφορούσε το 97% των ασθενών, ενώ το 88% παρουσίασε ρίγος και το 85% ανορεξία.
Τα νευρολογικά συμπτώματα, όμως, ήταν εκείνα που προλόγισαν τη βαριά νόσο. Υπνηλία εμφάνισε το 74% των ασθενών, σύγχυση ή διαταραχές του επιπέδου συνείδησης το 69%, ενώ οι δύο στους τρεις παραπονέθηκαν για έντονη κεφαλαλγία. Επίσης, σε ποσοστό 52% αναφέρθηκε αίσθημα ζάλης, ενώ περισσότεροι από ένας στους τρεις εμφάνισαν αυχενική δυσκαμψία ή μηνιγγισμό, εύρημα που συχνά εγείρει την υποψία μηνιγγίτιδας.
Τα λιγότερα συχνά συμπτώματα
Δεν έλειπαν, όμως, και άλλες εκδηλώσεις. Αρθραλγίες και μυαλγίες παρουσίασε το 38% των ασθενών, εμέτους το 42%, ενώ περίπου ένας στους τέσσερις εμφάνισε τρόμο/εξωπυραμιδικά σημεία, εξάνθημα ή αστάθεια στη βάδιση. Θάμβος όρασης καταγράφηκε στο 19% των περιστατικών, ενώ λιγότερο συχνές αλλά ιδιαίτερα σοβαρές ήταν οι εκδηλώσεις όπως η πάρεση των άκρων (6%), η αναπνευστική ανεπάρκεια ή δύσπνοια (8%) και οι καρδιαγγειακές επιπλοκές, που καταγράφηκαν στο 1% των ασθενών. Συνολικά, το 87% όσων εμφάνισαν προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος έπασχε ήδη από κάποιο χρόνιο υποκείμενο νόσημα, γεγονός που επιβεβαιώνει τον καθοριστικό ρόλο των παραγόντων κινδύνου στη σοβαρή έκβαση της λοίμωξης.
Η εικόνα ήταν αισθητά διαφορετική στους ασθενείς που δεν εμφάνισαν νευρολογικές επιπλοκές. Από τα 20 περιστατικά χωρίς προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος, τα τρία ήταν εντελώς ασυμπτωματικά και διαγνώστηκαν τυχαία.
Στους υπόλοιπους 17 ασθενείς κυριάρχησε ο πυρετός, που καταγράφηκε στο 94% των περιπτώσεων, ακολουθούμενος από την έντονη καταβολή στο 80% και την κεφαλαλγία στο 69%. Περισσότεροι από τους μισούς ανέφεραν αρθραλγίες ή μυαλγίες, ενώ ένας στους δύο παρουσίασε ρίγος. Εξάνθημα εμφάνισε σχεδόν το ένα τρίτο των ασθενών, ενώ ανορεξία καταγράφηκε στο 40%. Ηπιότερες εκδηλώσεις, όπως ζάλη, οπισθοβολβικός πόνος, έμετοι, ναυτία ή διάρροια, εμφανίστηκαν με μικρότερη συχνότητα. Και σε αυτή την ομάδα, πάντως, περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς (59%) είχαν κάποιο χρόνιο υποκείμενο νόσημα.
Το προφίλ των ασθενών
Επιπρόσθετα και σε ό,τι αφορά το προφίλ των ασθενών, τα ίδια στοιχεία δείχνουν ότι η διάμεση ηλικία των ασθενών με εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα ήταν τα 73 έτη. Εντούτοις, ο πιο νέος ασθενής πέρυσι ήταν 26 ετών, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι παρότι οι ηλικιωμένοι εξακολουθούν να αποτελούν την πλέον ευάλωτη ομάδα, υπάρχουν και εξαιρέσεις. Παράλληλα, σχεδόν τα δύο τρίτα των καταγεγραμμένων περιστατικών αφορούσαν άνδρες, οι οποίοι αντιστοιχούσαν στο 64% των κρουσμάτων, έναντι 36% των γυναικών.
Σημειώνεται ότι την ίδια περίοδο καταγράφηκαν εννέα θάνατοι σε ασθενείς με λοίμωξη από τον ιό και εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα, κατά τη διάρκεια της νοσηλείας τους, ηλικίας άνω των 65 ετών. Οι ειδικοί επισημαίνουν, πάντως, ότι περίπου οκτώ στους δέκα μολυσμένους παραμένουν ασυμπτωματικοί και περίπου δύο στους δέκα εμφανίζουν μια ήπια εμπύρετη λοίμωξη. Ωστόσο, τα περιστατικά που καταγράφονται από το σύστημα επιτήρησης είναι κυρίως εκείνα που χρειάζονται νοσηλεία και εργαστηριακό έλεγχο, γι’ αυτό και στις ετήσιες εκθέσεις υπερεκπροσωπούνται οι σοβαρές μορφές της νόσου. Για τον λόγο αυτό, οι γιατροί συστήνουν σε κάθε άτομο που εμφανίζει υψηλό πυρετό σε συνδυασμό με σύγχυση, υπνηλία, έντονο πονοκέφαλο, δυσκαμψία του αυχένα ή μυϊκή αδυναμία, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες και έπειτα από έκθεση σε κουνούπια, να αναζητά άμεσα ιατρική βοήθεια.
Η γεωγραφία των κουνουπιών
Η ίδια έκθεση του ΕΟΔΥ που αφορά την περυσινή περίοδο επιβεβαιώνει ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου δύναται να καταγραφεί σε κάθε γωνιά της χώρας. Είναι ενδεικτικό ότι το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2025 εντοπίστηκαν ανθρώπινα κρούσματα της λοίμωξης από τον ιό με ευρεία γεωγραφική κατανομή, σε δέκα Περιφέρειες (Αττικής, Δυτικής Ελλάδας, Θεσσαλίας, Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης, Κεντρικής Μακεδονίας, Ηπείρου, Πελοποννήσου, Στερεάς Ελλάδας, Κρήτης και Ιονίων Νήσων). Επιπρόσθετα και σύμφωνα πάντα με τα ίδια στοιχεία σε επίπεδο Περιφέρειας, οι μεγαλύτερες επιπτώσεις νευροδιεισδυτικής νόσου καταγράφηκαν στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, που αποτέλεσε βασικό επίκεντρο της εποχικής έξαρσης του ιού, μαζί με επιμέρους περιφερειακές ενότητες και δήμους στις Περιφέρειες Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης, Δυτικής Ελλάδας και Αττικής.
Αξίζει, δε, να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τα αποτελέσματα επιδημιολογικής μελέτης που είχε διεξαχθεί το 2010, σε κάθε ένα κρούσμα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος αντιστοιχούν περίπου 140 μολυνθέντες από τον ιό (με ήπια συμπτωματολογία ή ασυμπτωματικοί).
