Η ξηρασία αποκαλύπτει τα μυστικά του Δούναβη – Στην επιφάνεια ναζιστικά ναυάγια 80 ετών

Η παρατεταμένη ξηρασία και οι υψηλές θερμοκρασίες που πλήττουν φέτος την Ευρώπη έχουν οδηγήσει τα νερά του Δούναβη σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, φέρνοντας στο φως εντυπωσιακά ναζιστικά ναυάγια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Σε διάφορα σημεία του ποταμού, σπάνια αρχαιολογικά ευρήματα και απομεινάρια της ναζιστικής περιόδου αναδύονται από την κοίτη, προκαλώντας το ενδιαφέρον τόσο των αρχαιολόγων όσο και των τοπικών κοινωνιών.

Στο σημείο όπου ο ποταμός χωρίζει τη Σερβία από τη Ρουμανία, κοντά στο λιμάνι του Πραχόβο στη Σερβία, ένα σκουριασμένο σκαρί πλοίου των ναζί της εποχής του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έχει γίνει πλέον ορατό πάνω στην αμμουδιά, ενώ συνήθως βρισκόταν κάτω από το νερό.

Το συγκεκριμένο πλοίο είναι ένα από τα εκατοντάδες που ανήκαν στον στόλο της Ναζιστικής Γερμανίας και βυθίστηκαν σε αυτό το σημείο. Πολλά από αυτά παραμένουν ακόμη στα βάθη του Δούναβη, ενώ ορισμένα εξακολουθούν να είναι φορτωμένα με όπλα.

Το φθινόπωρο του 1944, οι γερμανικές δυνάμεις που υποχωρούσαν από τη Ρουμανία προς την Κεντρική Ευρώπη χρησιμοποίησαν τον Δούναβη για τη μεταφορά στρατευμάτων και εξοπλισμού.

Σύμφωνα με τον Μπόγιαν Ντραγκίτσεβιτς, συγγραφέα και παραγωγό της σειράς ντοκιμαντέρ «Ο Κρυμμένος Δούναβης», επειδή δεν μπόρεσαν να περάσουν το μεγαλύτερο μέρος του στόλου μέσω του φαραγγιού Ντερντάπ, γνωστού και ως «Σιδηρές Πύλες», οι πλοίαρχοι αποφάσισαν να βυθίσουν σκόπιμα τα πλοία, ελπίζοντας να επιβραδύνουν την προέλαση των σοβιετικών δυνάμεων.

Οι ιστορικοί εκτιμούν ότι 218 πλοία, όπως περιπολικά, ναρκαλιευτικά και φορτηγίδες, βυθίστηκαν στον πυθμένα του ποταμού. «Τα ναυάγια αποτελούν ένα είδος χρονοκάψουλας», δήλωσε ο Ντραγκίτσεβιτς στους New York Times, προσθέτοντας ότι «μετά από περισσότερα από 80 χρόνια, ο Δούναβης εξακολουθεί να αποκαλύπτει ιστορίες που δεν έχουν ακόμη ειπωθεί πλήρως». Η ναζιστική Γερμανία τελικά παραδόθηκε τον Μάιο του 1945.

Τα πλοία είχαν αποκαλυφθεί και σε προηγούμενες περιόδους ξηρασίας. Ένα ή δύο σκουριασμένα ναυάγια εμφανίζονται σχεδόν κάθε καλοκαίρι, για να εξαφανιστούν ξανά όταν ανεβαίνει η στάθμη των υδάτων. Φέτος, όμως, οι κάτοικοι του Πραχόβο μέτρησαν τουλάχιστον δώδεκα τέτοια ναυάγια.

«Τα ναυάγια εμφανίζονται σχεδόν κάθε χρόνο, άλλοτε περισσότερα, άλλοτε λιγότερα», δήλωσε ο Ίγκορ Σκόντρικ, ντόπιος ψαράς. Πρόσθεσε ότι φέτος η στάθμη του νερού είναι εξαιρετικά χαμηλή, με αποτέλεσμα να αναδυθούν πλοία που συνήθως δεν εμφανίζονται κάθε χρόνο.

Η σερβική κυβέρνηση έχει προσπαθήσει στο παρελθόν να απομακρύνει τα ναυάγια, αναζητώντας λύση με τη βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ορισμένα είχαν αφαιρεθεί από τις κομμουνιστικές Αρχές της Γιουγκοσλαβίας, αλλά τα περισσότερα παραμένουν λόγω των εκρηκτικών που μεταφέρουν, αυξάνοντας τον κίνδυνο για τα διερχόμενα σκάφη και δυσχεραίνοντας την ανέλκυσή τους. Η πτώση της στάθμης των υδάτων καθιστά την επιχείρηση ακόμη πιο επείγουσα.

Ο Ζόραν Λόβριτς, που μεταφέρει επικίνδυνα απόβλητα κατά μήκος του ποταμού, εκτίμησε ότι η στάθμη του νερού θα πέσει ακόμη περισσότερο τους επόμενους μήνες. Αστειευόμενος, ανέφερε πως ίσως αναδυθεί κάτι διαφορετικό, όπως ένα σεντούκι με χρυσό.

Την Πέμπτη, η σερβική κυβέρνηση ανέσυρε το πρώτο από τα βυθισμένα πλοία της ναζιστικής εποχής, σηματοδοτώντας ένα ορόσημο σε μια προσπάθεια που ξεκίνησε το 2020 και σύμφωνα με την κυβέρνηση θα μπορούσε να κοστίσει 23 εκατομμύρια ευρώ.

«Για πρώτη φορά σε 80 χρόνια, ανασύραμε σήμερα ένα από αυτά τα πλοία, και τώρα θα τα ανασύρουμε όλα», δήλωσε ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Υποσχέθηκε ότι θα ανασυρθούν 80 πλοία, με στόχο έναν καθαρισμό που θα μπορούσε να κάνει τα νερά του Δούναβη στη Σερβία «τόσο καθαρά όσο είναι στη Βιέννη».

Η Κρστά Μπράντιτς, κάτοικος του Πραχόβο, σημείωσε ότι η χαμηλή στάθμη των υδάτων έχει σχεδόν σταματήσει την κυκλοφορία των πλοίων: «Όπως μπορείτε να δείτε, τα (μεγάλα) πλοία δεν μπορούν πλέον να περάσουν», δήλωσε.

Άλλα κατάλοιπα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έχουν εντοπιστεί και σε άλλα σημεία του ποταμού, όπως μία γερμανική στρατιωτική μοτοσικλέτα στη Βουδαπέστη της Ουγγαρίας.

Στη Σλοβακία, η αστυνομία ανέσυρε μια βρετανική βόμβα βάρους 700 κιλών που δεν είχε εκραγεί. Οι Αρχές τη μετέφεραν με ειδικά διαμορφωμένο πυροσβεστικό όχημα σε έναν λάκκο πέντε μέτρων για ελεγχόμενη έκρηξη.

Το 1944, η Βασιλική Αεροπορία της Βρετανίας είχε τοποθετήσει νάρκες στον ποταμό για να παρεμποδίσει τις εχθρικές δυνάμεις.

Ο Δούναβης, που διασχίζει δέκα χώρες, γίνεται ολοένα και πιο δύσκολος στη ναυσιπλοΐα, καθώς τα χαμηλά επίπεδα νερού δημιουργούν επικίνδυνες συνθήκες. Οι παρατεταμένες ξηρασίες έχουν οδηγήσει τα ύδατα των μεγάλων ευρωπαϊκών ποταμών σε επίπεδα σημαντικά χαμηλότερα από τα συνηθισμένα, προκαλώντας ενεργειακή κρίση, καθώς πολλά εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής βασίζονται στη φυσική ροή νερού για την ψύξη τους.