Με αφορμή το τραγικό περιστατικό, στο οποίο ένας πατέρας φέρεται να σκότωσε τον οδηγό που ενεπλάκη σε τροχαίο δυστύχημα με θύμα τον γιο του, η ψυχολόγος Λίζα Βάρβογλη καταθέτει τη δική της ανάλυση, επιχειρώντας να «φωτίσει» τις ψυχικές διεργασίες που μπορεί να οδηγήσουν από τον ανείπωτο πόνο στη βίας και την αυτοδικία.
Στην ανάρτησή της, η δρ. Βάρβογλη επισημαίνει ότι δεν επρόκειτο για μια στιγμιαία απώλεια ελέγχου, αλλά για μια πράξη που είχε διαμορφωθεί σταδιακά, υπογραμμίζοντας τον τρόπο με τον οποίο το πένθος, όταν δεν μπορεί να βιωθεί και να επεξεργαστεί, ενδέχεται να μετατραπεί σε οργή και εμμονή. Όπως αναφέρει, ο πατέρας φέρεται να περίμενε τον νεαρό οδηγό και να τον εμβόλισε με το όχημά του, ενώ στη συνέχεια τον πυροβόλησε, αφού εκείνος προσπάθησε να διαφύγει.
Η ίδια εξηγεί πως τέτοιες ενέργειες δεν αποτελούν παρόρμηση δευτερολέπτων, αλλά πράξεις που έχουν περάσει από τη σκέψη στη βούληση και, τελικά, στην εκτέλεση.
Στην ανάρτησή της αναφέρει χαρακτηριστικά:
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Καρτέρι θανάτου
Δεν ήταν «θόλωμα».
Δεν ήταν «μια κακή στιγμή».
Δεν ήταν «έχασε τον έλεγχο».
Ήταν ένα καρτέρι θανάτου.
Άνοιξα νωρίς το πρωί την τηλεόραση, να πιω έναν καφέ και να δω τι γίνεται στον κόσμο και άκουσα αυτή τη φοβερή είδηση. Ένας πατέρας που έχασε τον γιο του περίμενε έναν νέο άνθρωπο, τον οδηγό του μοιραίου αυτοκίνητου, για να τον σκοτώσει. Τον εμβόλισε με το αυτοκίνητό του. Ο νεαρός βγήκε από το αυτοκίνητό του για να σωθεί. Ο πατέρας του αδικοχαμένου κολλητού του τον πυροβόλησε έξι φορές.
Αυτό δεν είναι παρόρμηση δευτερολέπτων. Είναι πράξη που έχει περάσει από τη σκέψη στη βούληση και από τη βούληση στην εκτέλεση. Και ακριβώς εκεί βρίσκεται η πιο σκοτεινή, πιο τρομακτική πλευρά αυτής της ιστορίας: Το πώς το πένθος, όταν δεν αντέχεται ψυχικά, μπορεί να μετατραπεί σε εμμονή, σε μίσος, σε ανάγκη εξόντωσης του «ενόχου».
Ο Σίγκμουντ Φρόιντ, στο κλασικό του κείμενο «πένθος και μελαγχολία», περιγράφει το πένθος ως μια εξαιρετικά επώδυνη ψυχική διαδικασία, όπου ο άνθρωπος καλείται σιγά σιγά να αποδεχτεί ότι το αγαπημένο πρόσωπο δεν θα επιστρέψει ποτέ. Η ψυχή πρέπει να αποσυνδέσει τη συναισθηματική της επένδυση από εκείνον που χάθηκε – μια διαδικασία αργή, βίαιη εσωτερικά και συχνά αφόρητη.
Όμως κάποιοι άνθρωποι δεν μπορούν να κάνουν αυτή τη μετάβαση.
Δεν μπορούν να αντέξουν την αλήθεια ότι η ζωή συνεχίζεται χωρίς το παιδί τους.
Δεν μπορούν να αντέξουν την αδυναμία τους απέναντι στον θάνατο.
Και τότε η ψυχή αρχίζει να ψάχνει διέξοδο όχι στον πόνο… αλλά στον ένοχο.
Γιατί ψυχολογικά είναι ευκολότερο να θυμώνεις παρά να θρηνείς.
Ο θυμός δίνει ψευδαίσθηση δύναμης.
Το πένθος σε γονατίζει.
Ο θυμός σε κάνει να νιώθεις ότι «κάνεις κάτι».
Το πένθος σε αναγκάζει να κοιτάξεις την απόλυτη ανημπόρια κατάματα.
Και κάπου εκεί, σε ορισμένους ανθρώπους, συμβαίνει μια επικίνδυνη μετατόπιση:
➡️ ο πόνος μετατρέπεται σε αποστολή.
➡️ η απώλεια μετατρέπεται σε δίψα τιμωρίας.
➡️ η μνήμη του νεκρού παιδιού μετατρέπεται σε νομιμοποίηση της βίας.
«Αφού πέθανε το παιδί μου, κάποιος πρέπει να πεθάνει κι από την άλλη πλευρά».
Αυτή είναι η λογική της αυτοδικίας. Μια βαθιά ναρκισσιστική ψευδαίσθηση ελέγχου απέναντι στο χάος της ζωής. Γιατί ο άνθρωπος που δεν αντέχει το «δεν αλλάζει», προσπαθεί να αποκαταστήσει την εσωτερική του ισορροπία μέσω της εκδίκησης. σαν να πιστεύει ότι αν επιβάλει πόνο, ο δικός του πόνος θα μικρύνει. Αλλά δεν μικραίνει.
🛑 το τραύμα δεν θεραπεύεται με αίμα.
🛑 η απώλεια δεν διορθώνεται με έναν δεύτερο θάνατο.
🛑 το πένθος δεν λυτρώνεται με έξι σφαίρες.
Και ίσως αυτό είναι το πιο ανατριχιαστικό στοιχείο αυτής της υπόθεσης: Ότι σύμφωνα με πληροφορίες, υπήρχαν απειλές εδώ και καιρό. Υπήρχε φόβος. Υπήρχαν περιοριστικοί όροι. Δηλαδή, ο θυμός δεν ξέσπασε στιγμιαία. Ωρίμαζε. Καλλιεργούνταν. Φούντωνε μέσα στον χρόνο.
Η βία σπάνια εμφανίζεται από το πουθενά.
Συνήθως προηγείται μια ψυχική ιστορία:
🔸 ανεπεξέργαστο πένθος
🔸 εμμονική σκέψη
🔸 αίσθημα ταπείνωσης
🔸 ανάγκη ελέγχου
🔸 φαντασιώσεις εκδίκησης
🔸 απομόνωση
🔸 συνεχής ανακύκλωση οργής
Και όταν ένας άνθρωπος αρχίσει να πιστεύει ότι ο προσωπικός του πόνος βρίσκεται πάνω από τον νόμο, τότε η κοινωνία βρίσκεται μπροστά σε κάτι εξαιρετικά επικίνδυνο. Γιατί αν αποδεχτούμε ότι ο πόνος «δικαιολογεί» τον φόνο, τότε ανοίγουμε την πόρτα σε μια κοινωνία όπου κάθε τραυματισμένος άνθρωπος μπορεί να αυτοανακηρυχθεί τιμωρός.
Και αυτό δεν είναι δικαιοσύνη.
Είναι επιστροφή στη βεντέτα.
Στην πρωτόγονη λογική του «αίμα για αίμα».
Ναι, ο πόνος ενός γονιού που χάνει παιδί είναι αδιανόητος.
Ναι, μπορεί να διαλύσει την ψυχή και να οδηγήσει σε ψυχική κατάρρευση.
Αλλά η στιγμή που ο πόνος μετατρέπεται σε οργανωμένη εκτέλεση, περνάμε από το πένθος στην επιλογή της βίας. Και αυτή η γραμμή δεν πρέπει ποτέ να θολώνει. Γιατί αλλιώς κινδυνεύουμε να συμπονέσουμε τόσο πολύ τον θύτη, ώστε να ξεχάσουμε ότι υπήρξε και δεύτερο θύμα. Και τώρα η κοινωνία μένει να κοιτάζει δύο κατεστραμμένες οικογένειες, δύο νεκρούς νέους ανθρώπους και έναν κύκλο αίματος που δεν έφερε καμία λύτρωση.
❓εσύ τι πιστεύεις;
❓πού τελειώνει το ανθρώπινο πένθος και πού αρχίζει η προσωπική ευθύνη για τη βία;
Δείτε την ανάρτηση της δρ. Βάρβογλη:
Διαβάστε επίσης
Πένθος: Πώς το βιώνουμε μετά από ένα συλλογικό τραυματικό γεγονός με απώλειες – Ο ειδικός εξηγεί
Πώς να στηρίξουμε έναν άνθρωπο που πενθεί: 5 επιστημονικά τεκμηριωμένοι τρόποι
