Ο James Byczek βρισκόταν για δείπνο όταν νόμιζε ότι είδε μια μύγα να κινείται στο δωμάτιο. Κανείς άλλος δεν την έβλεπε. Λίγο αργότερα, αυτό που έμοιαζε με μικρό στίγμα μετατράπηκε σε μια παχιά, σπειροειδή μαύρη γραμμή στο αριστερό του μάτι. Μέσα σε τρεις ημέρες, ο 56χρονος υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για αποκόλληση αμφιβληστροειδούς.
Η συγκεκριμένη περίπτωση δείχνει πόσο εύκολο είναι να αποδώσει κανείς μια αλλαγή στην κούραση ή απλώς στην ηλικία. Όμως, όπως εξηγούν ειδικοί στη The Washington Post, δεν είναι όλες οι μεταβολές αθώες.
«Η ηλικία αποτελεί παράγοντα κινδύνου για κάθε – σχεδόν – οφθαλμική νόσο», επισημαίνει η Teri Geist, πρόεδρος της American Optometric Association. Και το πρόβλημα είναι ότι πολλές παθήσεις εξελίσσονται χωρίς εμφανή συμπτώματα.
1. Τα μικρά γράμματα φαίνονται πιο δύσκολα
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Για πολλούς, η πρώτη αισθητή αλλαγή έρχεται γύρω στα 40: το κινητό, το μενού ή οι οδηγίες σε μια συσκευασία πρέπει ξαφνικά να βρεθούν λίγο πιο… μακριά για να είναι ευανάγνωστα. Πρόκειται συνήθως για πρεσβυωπία. Ο φακός του ματιού γίνεται σταδιακά πιο άκαμπτος και δυσκολεύεται να εστιάσει σε κοντινά αντικείμενα.
Ο οφθαλμίατρος Andrew Iwach, εκπρόσωπος της Αμερικανικής Ακαδημίας Οφθαλμολογίας, τη χαρακτηρίζει μία από τις πρώτες αλλαγές που παρατηρούν οι άνθρωποι καθώς μεγαλώνουν. Ο Seenu Hariprasad, ειδικός στον αμφιβληστροειδή στο UChicago Medicine, τονίζει ότι πρόκειται για φυσιολογική μεταβολή και όχι για ένδειξη απότομης απώλειας της όρασης.
Μια οφθαλμολογική εξέταση και τα κατάλληλα γυαλιά μπορούν να κάνουν τη διαφορά.
2. Η ξηρότητα γίνεται πιο έντονη
Η ξηροφθαλμία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, ιδίως μετά από πολλές ώρες μπροστά σε οθόνες. Με τα χρόνια, όμως, γίνεται συχνότερη.
Ο λόγος, όπως εξηγεί ο Δρ. Iwach, είναι ότι ο οργανισμός τείνει να παράγει λιγότερα φυσικά δάκρυα. Τα τεχνητά δάκρυα μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση, αλλά όταν η ενόχληση επιμένει, ο έλεγχος είναι σημαντικός ώστε να αποκλειστεί κάτι περισσότερο από απλή ξηρότητα.
3. Το σκοτάδι είναι πιο απαιτητικό
Η μετάβαση από ένα έντονα φωτισμένο περιβάλλον σε ένα σκοτεινό δωμάτιο μπορεί να χρειάζεται όλο και περισσότερο χρόνο. Η Christine Curcio, ομότιμη καθηγήτρια Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο Αλαμπάμας, εξηγεί ότι με την ηλικία φθείρονται σταδιακά οι ραβδόμορφοι φωτοϋποδοχείς, τα κύτταρα που μας βοηθούν να βλέπουμε σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού.
Η δυσκολία αυτή μπορεί να είναι μέρος της φυσιολογικής γήρανσης, αλλά μπορεί να σχετίζεται και με την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας. Γι’ αυτό και δεν πρέπει να αγνοείται όταν γίνεται έντονη.
4. Όταν η εικόνα αρχίζει να «θαμπώνει»
Η θολή ή λιγότερο καθαρή όραση μετά τα 60 είναι κοινό σύμπτωμα. Μία πιθανή αιτία; Ο καταρράκτης. Ο Δr. Hariprasad εξηγεί ότι ο φακός του ματιού γίνεται σταδιακά πιο αδιαφανής. Η Joan Miller, καθηγήτρια Οφθαλμολογίας στο Χάρβαρντ, προσθέτει ότι αρκετοί ασθενείς βλέπουν φωτοστέφανα γύρω από τα φώτα.
Η διαφορά, σε σχέση με άλλες παθήσεις, είναι ότι η όραση μπορεί να αποκατασταθεί. «Έχουμε τη δυνατότητα να την επαναφέρουμε», σημειώνει ο Δρ. Iwach, αναφερόμενος στους φακούς επαφής και στη χειρουργική αντιμετώπιση του καταρράκτη.
5. Οι ευθείες γραμμές ξαφνικά κυματίζουν
Αυτό είναι ένα από τα συμπτώματα που οι ειδικοί αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερη προσοχή. Αν ένας στύλος, ένα πλαίσιο ή μια ευθεία γραμμή αρχίσει να φαίνεται παραμορφωμένη ή κυματιστή, μπορεί να υπάρχει πρόβλημα στον αμφιβληστροειδή.
Η Δρ. Curcio συνδέει το σύμπτωμα με την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, ενώ ο Δρ. Hariprasad σημειώνει ότι μπορεί να εμφανιστεί και σε διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια ή επιαμφιβληστροειδική μεμβράνη. Με τη σειρά της, η Δρ. Geist τονίζει ότι η άμεση αξιολόγηση είναι απαραίτητη – ειδικά αν εμφανίζεται μόνο στο ένα μάτι.
6. «Μυγάκια», λάμψεις και μαύρα στίγματα
Οι μυοψίες γίνονται αντιληπτές ως μικρές κουκκίδες, γραμμές ή «ιστοί αράχνης» που μοιάζουν να κινούνται μέσα στο οπτικό πεδίο. Ο Δρ. Iwach εξηγεί ότι προκύπτουν από τις αλλαγές που συμβαίνουν με την ηλικία στο υαλοειδές σώμα, τη ζελατινώδη ουσία που γεμίζει το πίσω μέρος του ματιού.
Σύμφωνα με τον Δρ. Hariprasad, η ξαφνική εμφάνιση πολλών μυοψιών ή λάμψεων μπορεί να υποδηλώνει αποκόλληση υαλοειδούς ή αμφιβληστροειδούς και χρειάζεται άμεση εξέταση, καθώς η καθυστέρηση αυξάνει τον κίνδυνο μόνιμης απώλειας όρασης.
7. Η περιφερειακή όραση στενεύει
Το γλαύκωμα είναι από τις πιο ύπουλες οφθαλμικές παθήσεις. Συνήθως δεν «χτυπά» πρώτα στο κέντρο της όρασης αλλά στην περιφέρεια. Η απώλεια προχωρά αργά, γι’ αυτό και πολλοί δεν αντιλαμβάνονται ότι κάτι αλλάζει – μέχρι η νόσος να έχει ήδη προχωρήσει.
Ο Δρ. Hariprasad τη χαρακτηρίζει μία από τις πιο ανησυχητικές παθήσεις ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο: όταν οι ασθενείς φτάνουν στον γιατρό, η βλάβη μπορεί να είναι ήδη εκτεταμένη. Και επειδή το γλαύκωμα μπορεί να εξελίσσεται σιωπηλά, η Δρ. Miller επιμένει στη σημασία των τακτικών ελέγχων μετά τα 40, ακόμη και όταν κάποιος θεωρεί ότι βλέπει απολύτως καλά.
Μπορεί η γήρανση να επηρεάζει αναπόφευκτα (και) τα μάτια, όμως δεν αποτελεί την αιτία για κάθε κατάσταση. Οι ξαφνικές λάμψεις, οι νέες μυοψίες, οι παραμορφωμένες γραμμές ή η στένωση της περιφερειακής όρασης είναι μερικά από τα σημάδια που αξίζουν έγκαιρο έλεγχο, πριν οι συνέπειες γίνουν μη αναστρέψιμες.
Διαβάστε επίσης
Όραση: Γιατί δεν πρέπει να τρίβουμε τα μάτια μας – Οι κίνδυνοι και οι λύσεις που ανακουφίζουν
Λέιζερ για τα μάτια τέλος – Καινοτόμος τεχνική στοχεύει στη διόρθωση της όρασης χωρίς τομές
Ξηροφθαλμία: Περισσότεροι από 1 στους 2 υποφέρουν, αλλά ελάχιστοι ζητούν βοήθεια
