Νέα επιστημονική μελέτη υποδεικνύει ότι ορισμένες κατηγορίες αντιυπερτασικών φαρμάκων ενδέχεται να προσφέρουν μεγαλύτερη προστασία έναντι της άνοιας και της νόσου Αλτσχάιμερ σε σύγκριση με άλλες. Η αγγειοτενσίνη ΙΙ είναι μια ορμόνη που παίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, προκαλώντας σύσπαση των αιμοφόρων αγγείων. Σε μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open, οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από 756 άτομα. Η έρευνα ξεκίνησε το 1994 και οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν μέχρι τον θάνατό τους, με μέση ηλικία θανάτου τα 89 έτη.
Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν νεκροτομικές εξετάσεις για την αξιολόγηση βιοδεικτών που σχετίζονται με την άνοια και τη νευροεκφύλιση. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι είχαν λάβει φάρμακα που διεγείρουν την αγγειοτενσίνη ΙΙ εμφάνιζαν χαμηλότερα επίπεδα διαφόρων δεικτών νευροεκφυλισμού, όπως τα σωμάτια Lewy στον νεοφλοιό και οι αλλοιώσεις των μικρών αγγείων.
Παράλληλα, καταγράφηκαν κατά 14%-21% χαμηλότερα επίπεδα της πρωτεΐνης tau, η οποία αποτελεί βασικό βιοδείκτη της νόσου Αλτσχάιμερ. Αντίθετα, δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές στα επίπεδα του β-αμυλοειδούς, ενός ακόμη χαρακτηριστικού δείκτη της νόσου Αλτσχάιμερ. Επιπλέον, η χρήση αυτών των φαρμάκων για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 15 ετών συσχετίστηκε με 24% χαμηλότερο κίνδυνο αρτηριοσκλήρυνσης, που θεωρείται σημαντικός παράγοντας κινδύνου για γνωστική έκπτωση.
Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, οι ειδικοί εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς την άμεση κλινική αξιοποίησή τους. Είναι πάγια θέση των ειδικών ότι οι γιατροί δεν θα πρέπει να αλλάζουν τις θεραπευτικές τους επιλογές αποκλειστικά βάσει μίας μόνο έρευνας και μάλιστα όταν η μελέτη είναι αναδρομική και, ως εκ τούτου, δεν επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα για την καθημερινή κλινική πρακτική.
Ωστόσο, τα νέα δεδομένα ενισχύουν τη διαρκώς αυξανόμενη επιστημονική τεκμηρίωση που συνδέει τον αποτελεσματικό έλεγχο της αρτηριακής πίεσης με τη διατήρηση της εγκεφαλικής υγείας. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι ορισμένα αντιυπερτασικά φάρμακα μπορεί να μειώνουν τον κίνδυνο ήπιας γνωστικής διαταραχής ή άνοιας έως και κατά 25%, ενώ πρόσφατη μετα-ανάλυση κατέγραψε μείωση του συνολικού κινδύνου άνοιας κατά 13%.
Οι ερευνητές συμφωνούν ότι απαιτούνται νέες, προοπτικές κλινικές δοκιμές για να επιβεβαιωθεί αν συγκεκριμένες κατηγορίες αντιυπερτασικών φαρμάκων μπορούν πράγματι να συμβάλουν στην πρόληψη της άνοιας. Μέχρι τότε, το βασικό μήνυμα παραμένει σαφές: η σωστή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες προστασίας της γνωστικής λειτουργίας και της υγείας του εγκεφάλου.
Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών
