Δεν διαρκούν όλες οι μέρες στη Γη 24 ώρες: Το μυστικό κρύβεται βαθιά στον πυρήνα του πλανήτη
Τι θα γινόταν αν το ρολόι μας έλεγε ότι μια ημέρα δεν έχει ακριβώς 24 ώρες; Για την καθημερινότητά μας, πιθανότατα τίποτα. Για τους επιστήμονες, όμως, ακόμη και μια διαφορά μερικών χιλιοστών του δευτερολέπτου μπορεί να αποτελεί ένα πολύτιμο ίχνος για όσα συμβαίνουν χιλιάδες χιλιόμετρα κάτω από τα πόδια μας.
Διαβάστς ακόμα: Αλλαγή ώρας 2026: Πότε γυρίζουμε τα ρολόγια μια ώρα πίσω
Η περιστροφή της Γης δεν είναι απολύτως σταθερή. Η διάρκεια της ημέρας μεταβάλλεται ανεπαίσθητα και οι αλλαγές αυτές είναι τόσο μικρές ώστε δεν γίνονται αντιληπτές από τον άνθρωπο. Με τη βοήθεια όμως εξαιρετικά ακριβών μετρήσεων, οι φυσικοί μπορούν να καταγράψουν αυτές τις μεταβολές και να αναζητήσουν την αιτία τους στα άδυτα του πλανήτη.
Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου στο επιστημονικό περιοδικό Nature έρχεται να προσθέσει ένα σημαντικό κομμάτι στο παζλ.
Ο Χουιφένγκ Ζανγκ, διδακτορικός φοιτητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο της Αλμπέρτα, και ο καθηγητής Ματιέ Ντιμπερί προτείνουν ότι οι ανεπαίσθητες μεταβολές στην περιστροφή της Γης συνδέονται με μια βαρυτική «συνομιλία» ανάμεσα στον εσωτερικό πυρήνα και τον μανδύα.
Στο κέντρο της Γης βρίσκεται ο συμπαγής εσωτερικός πυρήνας, περιβαλλόμενος από έναν εξωτερικό πυρήνα σε υγρή κατάσταση. Πάνω από αυτούς βρίσκεται ο μανδύας, το τεράστιο βραχώδες στρώμα πάχους περίπου 3.000 χιλιομέτρων που περιλαμβάνει και τον φλοιό.
Εδώ και περίπου τρεις δεκαετίες οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι ο υγρός πυρήνας δεν περιστρέφεται πάντοτε με την ίδια ταχύτητα. Υπάρχουν περίοδοι κατά τις οποίες επιταχύνεται και άλλες κατά τις οποίες επιβραδύνεται.
Ο μανδύας φαίνεται να αντιδρά προς την αντίθετη κατεύθυνση: όταν ο πυρήνας επιταχύνει, ο μανδύας επιβραδύνεται ελαφρά και, όταν ο πυρήνας επιβραδύνει, ο μανδύας επιταχύνει.
Το φαινόμενο σχετίζεται με έναν θεμελιώδη νόμο της Φυσικής: η συνολική στροφορμή της Γης πρέπει να διατηρείται. Έτσι, ακόμη και μια ανεπαίσθητη μεταφορά στροφορμής ανάμεσα στα διαφορετικά στρώματα του πλανήτη μπορεί να αλλάξει τη διάρκεια μιας ημέρας κατά μερικά χιλιοστά του δευτερολέπτου.
Επειδή ο εσωτερικός πυρήνας δεν είναι μια τέλεια σφαίρα και η κατανομή της μάζας στο εσωτερικό της Γης δεν είναι απολύτως ομοιόμορφη, οι αλλαγές στην κίνησή του μπορούν να δημιουργούν μια βαρυτική ροπή, η οποία επηρεάζει την περιστροφή του μανδύα.
Την ίδια στιγμή, άλλες δυνάμεις, όπως η τριβή και οι ηλεκτρομαγνητικές αλληλεπιδράσεις στο όριο ανάμεσα στον πυρήνα και τον μανδύα, λειτουργούν ως αντίβαρο.
Το ακόμη πιο εντυπωσιακό συμπέρασμα αφορά τον ίδιο τον εσωτερικό πυρήνα.
Με άλλα λόγια, κάτω από τα πόδια μας η Γη δεν είναι ο στατικός, ακίνητος κόσμος που αντιλαμβανόμαστε. Ο πλανήτης πάλλεται, μετακινεί μάζες, ανταλλάσσει στροφορμή και αλλάζει — έστω και κατά χιλιοστά του δευτερολέπτου — ακόμη και τον χρόνο που χρειάζεται για να ολοκληρώσει μια περιστροφή.
Και ίσως, τελικά, το ρολόι μας να κρύβει μια ιστορία που γράφεται 3.000 χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια της Γης.
