Οι βαλίτσες μπαίνουν στα πορτμπαγκάζ, τα πλοία γεμίζουν με ταξιδιώτες της επιστροφής και στα νησιά οι παρέες του Αυγούστου αρχίζουν σιγά-σιγά να αραιώνουν. Ο Δεκαπενταύγουστος αποτελεί για πολλούς την κορύφωση – και σχεδόν το ανεπίσημο τέλος – των καλοκαιρινών διακοπών. Όχι όμως για όλους.
Η θάλασσα τον Σεπτέμβριο παραμένει ζεστή, οι παραλίες αδειάζουν, οι ρυθμοί πέφτουν και το ελληνικό καλοκαίρι έχει ακόμη αρκετές εβδομάδες μπροστά του. Για όσους λοιπόν κρατούν λίγες ημέρες άδειας για αργότερα, ή σκέφτονται μία τελευταία μικρή απόδραση, υπάρχει ένα ενδιαφέρον ερώτημα: Τι κάνει τελικά τις διακοπές πραγματικά ξεκούραστες;
Η απάντηση, σύμφωνα με την ψυχολογία, δεν βρίσκεται απαραίτητα στο πόσο μακριά θα ταξιδέψουμε, πόσες ημέρες θα λείψουμε ή πόσο τέλεια θα έχουμε οργανώσει το πρόγραμμά μας. Μπορεί, μάλιστα, να ισχύει ακριβώς το αντίθετο.
Τέσσερις παράγοντες φαίνεται να κάνουν τη διαφορά:
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
- η πραγματική αποσύνδεση από την καθημερινότητα,
- η επιστροφή σε μέρη που μας κάνουν να αισθανόμαστε καλά,
- οι εμπειρίες που μας προκαλούν δέος και
- η αποδοχή ότι οι διακοπές δεν χρειάζεται να είναι τέλειες.
1. Δεν χρειάζονται πολλές ημέρες, αλλά πραγματική αποσύνδεση
Δύο εβδομάδες σε ένα νησί ακούγονται ασφαλώς πιο ξεκούραστες από ένα τετραήμερο. Η επιστήμη, όμως, δεν είναι τόσο βέβαιη.
Η Franziska Speth από το Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Δρέσδης και οι συνεργάτες της ανέλυσαν τα αποτελέσματα 13 μελετών και κατέληξαν ότι η διάρκεια των διακοπών φαίνεται να επηρεάζει ελάχιστα την αναζωογονητική τους επίδραση. Με άλλα λόγια, ακόμη και μια σύντομη απόδραση μπορεί να μας «γεμίσει τις μπαταρίες».
Υπάρχει όμως μία βασική προϋπόθεση: Να φύγουμε πραγματικά.
Και αυτό δεν σημαίνει απλώς να αλλάξουμε γεωγραφικές συντεταγμένες. Όσο περισσότερο αποσυνδεόμαστε ψυχολογικά από τη δουλειά και τις καθημερινές πιέσεις, τόσο μεγαλύτερο φαίνεται να είναι το όφελος κατά τη διάρκεια των διακοπών αλλά και μετά την επιστροφή.
Ο Ethan Kross, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και συγγραφέας του βιβλίου Shift: How To Manage Your Emotions So They Don’t Manage You, σημειώνει ότι ακόμη και ένας φαινομενικά αθώος έλεγχος των επαγγελματικών e-mail μπορεί να ακυρώσει μέρος αυτής της επίδρασης.
Η ιδέα ότι «θα ρίξω απλώς μια ματιά για να μη βρω βουνό τα μηνύματα όταν επιστρέψω» μπορεί επομένως να μην είναι τόσο καλή όσο ακούγεται. Κλείστε τις ειδοποιήσεις, ενεργοποιήστε την αυτόματη απάντηση απουσίας και αφήστε τη δουλειά εκεί όπου ανήκει: Πίσω.
2. Μην υποτιμάτε τη δύναμη ενός αγαπημένου μέρους
Υπάρχουν μέρη όπου, μόλις φτάσουμε, νιώθουμε κάτι μέσα μας να χαλαρώνει. Μπορεί να είναι ένα νησί όπου πηγαίναμε παιδιά, ένα χωριό, μια συγκεκριμένη παραλία ή ακόμη και μια γωνιά μιας πόλης.
Η ψυχολογία έχει όρο γι’ αυτή τη σχέση: «place attachment», δηλαδή συναισθηματικός δεσμός με έναν τόπο.
Όπως εξηγεί ο Kross, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το συγκεκριμένο μέρος διαθέτει αντικειμενικά κάποια ιδιαίτερη ιδιότητα. Σημασία έχει το πώς συνδέεται με τις δικές μας αναμνήσεις και τα συναισθήματά μας.
Γι’ αυτό και δεν υπάρχει κανένας λόγος να θεωρούμε ότι οι «σωστές» διακοπές πρέπει κάθε φορά να μας οδηγούν κάπου καινούργια. Εάν ένα μέρος μάς δημιουργεί αίσθημα ηρεμίας και ασφάλειας, η επιστροφή σε αυτό μπορεί να λειτουργήσει ευεργετικά.
Άλλωστε, η νοσταλγία έχει συνδεθεί με καλύτερη ψυχική υγεία. Μερικές φορές λοιπόν το γνώριμο δεν είναι βαρετό. Είναι ακριβώς αυτό που χρειαζόμαστε.
3. Αναζητήστε κάτι που θα σας κάνει να πείτε «ουάου»
Ένα ηλιοβασίλεμα που πέφτει στη θάλασσα. Ένας έναστρος ουρανός χωρίς τα φώτα της πόλης. Ένα βουνό, ένας 1αρχαιολογικός χώρος, ένα έργο τέχνης που μας καθηλώνει. Αυτό το αίσθημα δέους μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από μια όμορφη στιγμή των διακοπών.
Σύμφωνα με τον Kross, το δέος διευρύνει την προσοχή μας και μπορεί να μας απομακρύνει από την αδιάκοπη ανακύκλωση των προβλημάτων μέσα στο μυαλό μας. Για λίγο, ο κόσμος γίνεται μεγαλύτερος και οι ανησυχίες μας μικρότερες.
Χαρακτηριστικό είναι ένα πείραμα με ανθρώπους που έκαναν rafting στον ποταμό Green River της Γιούτα. Παρά τη σωματική καταπόνηση, πολλοί συμμετέχοντες – μεταξύ των οποίων και βετεράνοι που διέτρεχαν κίνδυνο μετατραυματικού στρες – ανέφεραν αισθητά λιγότερο στρες στο τέλος της εμπειρίας. Ο παράγοντας που προέβλεπε καλύτερα αυτή τη μεταβολή ήταν το δέος που τους είχε προκαλέσει το εντυπωσιακό τοπίο.
Και δεν χρειάζεται απαραίτητα να χαθεί κανείς στην άγρια φύση. Μια πόλη, ένα σπουδαίο κτίριο ή ένας πίνακας του Βαν Γκογκ μπορούν να προκαλέσουν ανάλογα συναισθήματα. Το ζητούμενο είναι να συναντήσουμε κάτι τόσο εντυπωσιακό ώστε, έστω για λίγο, να μας βγάλει από τον μικρό κόσμο των καθημερινών μας σκέψεων.
4. Μην προσπαθείτε να οργανώσετε τις «τέλειες» διακοπές
Ποιο εστιατόριο έχει καλύτερες κριτικές; Ποια παραλία αξίζει περισσότερο; Να πάμε εκεί στις 10 ή στις 11; Μήπως υπάρχει καλύτερο ξενοδοχείο; Και τι λένε οι τελευταίες 300 αξιολογήσεις;
Η ατελείωτη αναζήτηση της καλύτερης δυνατής επιλογής μπορεί να καταλήξει να μας κουράζει περισσότερο από όσο μας βοηθά.
Οι ψυχολόγοι διακρίνουν συχνά δύο τρόπους λήψης αποφάσεων. Από τη μία βρίσκονται οι «maximisers», οι άνθρωποι που αναζητούν συνεχώς την καλύτερη δυνατή επιλογή. Από την άλλη οι «satisficers», εκείνοι που σταματούν όταν βρουν κάτι που είναι απλώς αρκετά καλό. Και οι δεύτεροι φαίνεται συχνά να είναι πιο ικανοποιημένοι.
Ο Ondrej Mitas, από το Breda University of Applied Sciences στην Ολλανδία, εξηγεί ότι οι άνθρωποι που προσπαθούν διαρκώς να κάνουν την απολύτως καλύτερη επιλογή καταλήγουν, παραδόξως, λιγότερο ευτυχισμένοι και ικανοποιημένοι.
Αυτό μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία στις διακοπές. Σε έρευνα με 376 ερωτηματολόγια και 12 αναλυτικές συνεντεύξεις εργαζομένων στη Γερμανία, ο Mitas και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι όσοι προσπαθούσαν να μεγιστοποιήσουν κάθε επιλογή οργάνωναν περισσότερο τις διακοπές τους, αλλά τελικά έμεναν αισθητά λιγότερο ικανοποιημένοι.
Το αυστηρό πρόγραμμα μπορεί να μετατρέψει ακόμη και το ταξίδι σε ακόμη μία υποχρέωση που πρέπει να εκτελεστεί σωστά. Χαρακτηριστική ήταν η ιστορία ενός ταξιδιώτη στην Ταϊβάν, ο οποίος συνειδητοποίησε ότι δεν μπορούσε να ακολουθήσει τις αυθόρμητες προτάσεις άλλων ταξιδιωτών επειδή το πρόγραμμά του ήταν ήδη πλήρως καθορισμένο. Ένιωθε ότι έχανε εμπειρίες και ότι αντί να κάνει διακοπές, απλώς εκτελούσε ένα σχέδιο.
Αφήστε λίγο χώρο στο απρόβλεπτο. Πάρτε έναν δρόμο που δεν είχατε σχεδιάσει, καθίστε στην παραλία λίγο περισσότερο, επιλέξτε ένα μέρος επειδή απλώς σας άρεσε όταν περάσατε απ’ έξω.
Για όσους λοιπόν ετοιμάζουν βαλίτσες όταν οι υπόλοιποι τις ανεβάζουν ξανά στο πατάρι, ίσως αυτή να είναι και η καλύτερη συμβουλή για τις τελευταίες εβδομάδες του ελληνικού καλοκαιριού: λιγότερη προσπάθεια να ζήσετε τις τέλειες διακοπές και περισσότερος χώρος για να σας εκπλήξουν.
Διαβάστε επίσης
Tι συμβαίνει στο σώμα όταν έχουμε jet lag; 7 κινήσεις για να το ξεπεράσουμε
Γιατί το έντερο «απορρυθμίζεται» στις διακοπές – Τι να κάνετε
Φαρμακείο διακοπών: Η λίστα της φαρμακοποιού για ένα ασφαλές ταξίδι
