Η υγεία του σκελετού μας μακροπρόθεσμα δεν εξαρτάται μόνο από το ασβέστιο, αλλά και από μικρές, καθημερινές επιλογές – Πώς θα έχουμε γερά οστά, σύμφωνα με δύο ειδικούς
Τα οστά μοιάζουν με το πιο σταθερό μέρος του σώματος: σκληρά, συμπαγή, αμετάβλητα. Στην πραγματικότητα, όμως, βρίσκονται σε συνεχή ανανέωση. Κάθε μέρα, ειδικά κύτταρα απομακρύνουν παλιά ή κατεστραμμένα κομμάτια του οστού και δημιουργούν νέα στη θέση τους.
Όπως εξηγούν σε άρθρο τους στο The Conversation η Annie Curtis, αναπληρώτρια καθηγήτρια στη Σχολή Φαρμακευτικής και Βιομοριακών Επιστημών του RCSI University of Medicine and Health Sciences, και η Cansu Gorgun, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Γένοβας, η παραπάνω διαδικασία δεν γίνεται τυχαία. Τα οστά έχουν κι αυτά… το δικό τους βιολογικό ρολόι.
Η «αθέατη» ανανέωση των οστών
Πρόκειται για ένα φαινόμενο που ονομάζουν «αναδιαμόρφωση». Οι οστεοκλάστες αναλαμβάνουν τον ρόλο της απομάκρυνσης, ενώ οι οστεοβλάστες (osteoblasts) της κατασκευής.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Σύμφωνα με τις ειδικούς, ο κύκλος ακολουθεί τον καθημερινό μας «ρολόι». Η διάσπαση του οστού παρουσιάζεται εντονότερη νωρίτερα μέσα στην ημέρα, ενώ ο σχηματισμός νέου κορυφώνεται αργότερα. O κιρκάδιος ρυθμός των οστικών κυττάρων φαίνεται να κρατά τις δύο φάσεις χωρισμένες, ώστε η καθεμία να πραγματοποιείται την κατάλληλη στιγμή.
Ο ρόλος της μελατονίνης
Η μελατονίνη συχνά αποκαλείται «ορμόνη του ύπνου», όμως ακριβέστερα είναι η ορμόνη του σκοταδιού. Όταν το φως μειώνεται το βράδυ, τα επίπεδά της αυξάνονται και το σώμα καταλαβαίνει ότι έχει έρθει η νύχτα.
Όσον αφορά τον σκελετό μας, φαίνεται να περιορίζει τη δραστηριότητα των κυττάρων που αποδομούν το οστό και να υποστηρίζει εκείνα που το σχηματίζουν. Τόσο τα επίπεδά της όσο και οι δείκτες σχηματισμού οστών φτάνουν στο υψηλότερο σημείο τους τη νύχτα.
Τι αλλάζει με την ηλικία
Με την πάροδο των χρόνων, οι βιολογικοί ρυθμοί σταδιακά… πέφτουν. Αυτός μπορεί να είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η απώλεια οστικής πυκνότητας, η οστεοπόρωση και τα κατάγματα γίνονται συχνότερα όσο μεγαλώνουμε.
Ο σύγχρονος τρόπος ζωής ενδέχεται να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο αυτή την ισορροπία. Τεχνητό φως, οθόνες, ασταθή ωράρια, εργασία σε βάρδιες και γεύματα αργά τη νύχτα απορρυθμίζουν το εσωτερικό ρολόι του οργανισμού μας.
Η σημασία του «πότε»
Εδώ εισέρχεται η ιδέα της κιρκάδιας ιατρικής, εξηγούν οι συγγραφείς: δεν έχει σημασία μόνο ποια θεραπεία λαμβάνει κάποιος, αλλά και το πότε τη λαμβάνει.
Υπάρχουν ήδη πρώιμες ενδείξεις ότι ο χρόνος παίζει σημαντικό ρόλο. Σε προκλινική μελέτη, τα συμπληρώματα μελατονίνης προστάτευσαν τα οστά πιο αποτελεσματικά όταν χορηγήθηκαν την ημέρα και όχι τη νύχτα – ένα απρόσμενο εύρημα για μια ορμόνη που συνδέεται με το σκοτάδι, όπως περιγράφουν.
Οι συνήθειες που βοηθούν τα οστά μας
Οτιδήποτε στηρίζει τον ύπνο και τον κιρκάδιο ρυθμό φαίνεται να ωφελεί και τα οστά: συνεπείς ώρες κατάκλισης και αφύπνισης, φυσικό φως νωρίς μέσα στην ημέρα, όχι γεύματα αργά τη νύχτα, όσο γίνεται σταθερή καθημερινή ρουτίνα.
Ακόμη και η άσκηση μπορεί να έχει… χρονική συνιστώσα. Τα οστά φαίνεται να ανταποκρίνονται καλύτερα στην καταπόνηση κατά την ενεργή φάση του σώματος, κάτι που ανοίγει το ερώτημα αν η ώρα της σωματικής δραστηριότητας επηρεάζει και το όφελος για τον σκελετό.
Όπως καταλήγουν οι συγγραφείς, τα οστά μας δεν αλλάζουν από τη μία μέρα στην άλλη. Προσαρμόζονται αργά, μέσα στα χρόνια, ακολουθώντας τις συνήθειες που διαμορφώνουν συνολικά την υγεία μας. Ο ύπνος, το φως, το φαγητό και ο υγιεινός τρόπος ζωής συνιστούν τους θεμελιώδεις πυλώνες για την υποστήριξη του σκελετού μας.
Διαβάστε επίσης
Οστεοπόρωση: 5 τρόποι να διατηρήσουμε τα οστά μας δυνατά όσο μεγαλώνουμε
Τι να τρώμε για δυνατά οστά – Ένας φυσιοθεραπευτής συμβουλεύει
Επτά τρόποι να χτίσετε γερά οστά και να προλάβετε την οστεοπόρωση
