Στην ανάγκη να μιλήσουμε με περισσότερη γνώση, ενσυναίσθηση και υπευθυνότητα για την αυτοχειρία στους εφήβους στέκεται η ψυχολόγος Λίζα Βάρβογλη, με αφορμή την τραγωδία με τις δύο 17χρονες στην Ηλιούπολη.
Όπως τονίζει, δεν υπάρχει ένας και μοναδικός παράγοντας που οδηγεί ένα παιδί στην αυτοκτονία, καθώς η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Υπογραμμίζει, μάλιστα, ότι η κατάθλιψη δεν φαίνεται πάντα: Mπορεί να αφορά το ήσυχο, ευγενικό παιδί, εκείνο που χαιρετά κανονικά, χαμογελά περιστασιακά και δείχνει «καλά», ενώ μέσα του καταρρέει.
Η ψυχολόγος εξηγεί ότι η κατάθλιψη δεν είναι απλή στεναχώρια ή «κακή ψυχολογία», αλλά μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος βλέπει την πραγματικότητα, κάνοντας το μέλλον να μοιάζει χαμένο και τον πόνο μόνιμο. Ιδιαίτερα στην εφηβεία, όπου τα συναισθήματα βιώνονται πιο έντονα και το «τώρα» μπορεί να μοιάζει αιώνιο, η ανάγκη για έγκαιρη αναγνώριση των σημείων γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη. Καλεί τους γονείς να προσέχουν την απόσυρση, την απώλεια χαράς, την απομόνωση, τις αλλαγές στον ύπνο ή στο φαγητό και κυρίως να μη φοβούνται να ρωτήσουν το παιδί τους αν είναι πραγματικά καλά.
Αναλυτικά, η ανάρτησή της:
«ΜΑΜΑ ΚΑΙ ΜΠΑΜΠΑ… ΔΕΝ ΘΕΛΩ ΠΙΑ ΝΑ ΖΩ.»
Μια φράση που διαβάζεται σε λίγα δευτερόλεπτα, αλλά αφήνει πίσω της ένα βάρος που δεν χωράει ανθρώπινος νους.
Δύο κορίτσια.
Δύο έφηβες.
Πιασμένες χέρι-χέρι.
Και μια ολόκληρη κοινωνία να προσπαθεί τώρα να καταλάβει το “γιατί”.
Κάθε φορά που συμβαίνει μια τέτοια τραγωδία, όλοι ψάχνουμε ένα “λογικό” αίτιο:
⛔ οι Πανελλήνιες
⛔ η πίεση
⛔ η μοναξιά
⛔προβλήματα στην οικογένεια
⛔ ο θάνατος ενός γονιού
⛔ το σχολείο
⛔ τα social media
⛔οι φιλίες
⛔οι έρωτες
⛔ η εφηβεία
Η αλήθεια όμως είναι πολύ πιο σύνθετη.
Και πολύ πιο βαθιά. Γιατί ΔΕΝ είναι ΕΝΑΣ ΜΟΝΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ που οδηγεί στην αυτοχειρία.
Ως ψυχολόγος, θέλω να πω κάτι που ίσως σοκάρει κάποιους:
Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΔΕΝ φαίνεται πάντα.
Δεν είναι πάντα το παιδί που κλαίει.
Δεν είναι πάντα το παιδί που “φωνάζει” ότι υποφέρει.
Πολλές φορές είναι:
🔹 το ήσυχο παιδί
🔹 το ευγενικό παιδί
🔹 το παιδί που χαιρετάει κανονικά
🔹 το παιδί που γελάει πού και πού
🔹 το παιδί που «φαίνεται καλά»
🔹 το ήσυχο παιδί
ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΜΕΣΑ ΤΟΥ… ΚΑΤΑΡΡΕΕΙ.
Γιατί η κατάθλιψη δεν είναι “στεναχώρια”.
Δεν είναι “αδυναμία”.
Δεν είναι “κακή ψυχολογία”.
Η κατάθλιψη αλλάζει τον τρόπο που ο άνθρωπος βλέπει την πραγματικότητα.
Ο εγκέφαλος αρχίζει να λειτουργεί σαν ένας σκοτεινός φακός που παραμορφώνει τα πάντα:
♦️το μέλλον μοιάζει χαμένο
♦️οι αποτυχίες φαίνονται καταστροφικές
♦️ο πόνος μοιάζει μόνιμος
♦️η ελπίδα εξαφανίζεται
ΚΑΙ ΤΟ ΠΙΟ ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΟ;
Ο άνθρωπος συχνά ΔΕΝ θέλει να ΠΕΘΑΝΕΙ.
ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ Ο ΨΥΧΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ.
Αυτό είναι κάτι που πολλοί δυσκολεύονται να καταλάβουν.
Η ΑΥΤΟΧΕΙΡΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΑ “ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΘΑΝΑΤΟΥ”.
Πολύ συχνά είναι η απελπισμένη ανάγκη να σταματήσει ένας αφόρητος εσωτερικός πόνος που έχει γίνει αβάσταχτος.
Και δυστυχώς… στην εφηβεία αυτό γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνο.
Γιατί ο εφηβικός εγκέφαλος:
🔸βιώνει τα συναισθήματα πιο έντονα
🔸δυσκολεύεται να δει μακροπρόθεσμα
🔸νιώθει ότι το “τώρα” είναι αιώνιο
🔸δεν έχει ακόμη αναπτύξει πλήρως τους μηχανισμούς συναισθηματικής ρύθμισης
Γι’ αυτό ένα παιδί μπορεί πραγματικά να πιστεύει:
«Δεν υπάρχει μέλλον για μένα.»
Ακόμα κι αν εμείς απ’ έξω βλέπουμε χίλιες πιθανότητες ζωής.
Και κάτι ακόμη που πρέπει να ειπωθεί χωρίς φόβο:
Δεν είναι απαραίτητο ότι οι αυτοχειρίες αυξήθηκαν ξαφνικά στη χώρα μας.
Αυτό που έχει αλλάξει είναι ότι πλέον ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ περισσότερα.
Για δεκαετίες στην Ελλάδα, πολλές αυτοχειρίες αποσιωπούνταν:
⛔για κοινωνικούς λόγους
⛔από φόβο του στιγματισμού
⛔για “να μην ντροπιαστεί η οικογένεια”
⛔λόγω θρησκευτικών αντιλήψεων
⛔γιατί η ψυχική ασθένεια θεωρούνταν ταμπού
Παλιά ο κόσμος έλεγε:
«Πες ότι ήταν ατύχημα.»
«Μην το μάθει η γειτονιά.»
«Μην το γράψουν οι εφημερίδες και μας πιάσουν όλοι στο στόμα τους.»
Σήμερα υπάρχει μεγαλύτερη ορατότητα.
Και ίσως αυτό, όσο οδυνηρό κι αν είναι, να είναι και μια ευκαιρία να μιλήσουμε επιτέλους ανοιχτά.
Όχι με κουτσομπολιό.
Όχι καταδικαστικά.
Όχι με λεπτομέρειες που μπορεί να πυροδοτήσουν κι άλλους ευάλωτους ανθρώπους.
Αλλά με ενσυναίσθηση.
Με γνώση.
Με ψυχική παιδεία.
Γιατί πίσω από τέτοιες ειδήσεις δεν υπάρχουν “νούμερα”.
Υπάρχουν παιδιά.
Οικογένειες.
Συμμαθητές που δεν θα ξεχάσουν ποτέ αυτή τη μέρα.
Μανάδες και πατεράδες που θα ξυπνούν κάθε πρωί με ένα “αν είχα καταλάβει…”
Και ξέρεις κάτι σημαντικό;
ΠΟΛΛΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΠΟΥ ΚΑΠΟΤΕ ΗΘΕΛΑΝ ΝΑ ΠΕΘΑΝΟΥΝ…
ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΕΙΝΑΙ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΙ ΠΟΥ ΕΠΕΖΗΣΑΝ.
Γιατί η κατάθλιψη θεραπεύεται.
Ο ψυχικός πόνος αλλάζει.
Η ζωή μπορεί να ξαναγίνει φωτεινή, ακόμα κι όταν σήμερα μοιάζει αδύνατο.
Αν είσαι γονιός, δες λίγο πιο βαθιά.
Όχι μόνο τους βαθμούς.
Όχι μόνο την επίδοση.
Όχι μόνο το “διάβασε”.
Δες:
➡️την απόσυρση
➡️την απελπισία
➡️το «δεν έχει νόημα τίποτα»
➡️την απώλεια χαράς
➡️την απομόνωση
➡️την εξάντληση
➡️τις αλλαγές στον ύπνο ή στο φαγητό
➡️τη σιωπή
Και κυρίως…
μην φοβηθείς να ρωτήσεις ένα παιδί:
«Είσαι πραγματικά καλά; Νοιάζομαι. Είμαι εδώ για σένα»
Μερικές φορές αυτή η κουβέντα μπορεί να σώσει μια ζωή».
Διαβάστε επίσης
Αυτοκτονία στην εφηβεία: 10 σημάδια που πρέπει να προσέξουν οι γονείς
Με ψυχικά προβλήματα 1 στους 7 εφήβους στην Ευρώπη – Εκρηκτική αύξηση 33% σε 15 χρόνια
