Η εξάρτηση των γονέων από ουσίες δεν πλήττει μόνο τους ίδιους, αλλά διαμορφώνει σε βάθος τη ζωή και την ανάπτυξη των παιδιών τους
*Γράφει ο κ. Χρίστος Χ. Λιάπης MD,MSc,PhD Επίκ. Καθηγητής Ψυχιατρικής Δ.Π.Θ., Αναπλ. Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου ΕΟΠΑΕ
Η σχέση ανάμεσα στη γονεϊκή επάρκεια και τις διαταραχές χρήσης ουσιών είναι πολύπλοκη και ευαίσθητη. Η χρήση ουσιών αποτελεί μείζονα τοξική πρόκληση που διακυβεύει τη νευροανάπτυξη του εμβρυϊκού εγκεφάλου και τη μελλοντική ψυχοσωματική υγεία όχι μόνο στη βρεφική και παιδική ηλικία αλλά και αργότερα, στην ενήλικη ζωή.
Οι γονείς με προβλήματα εξάρτησης συχνά αντιμετωπίζουν και άλλες δυσκολίες, όπως προβλήματα ψυχιατρικής συννοσηρότητας, ενδοοικογενειακής/ενδοσυντροφικής βίας και μετατραυματικής παθολογίας, ψυχικές διαταραχές, που επηρεάζουν την ικανότητά τους να ανταποκριθούν στον γονεϊκό τους ρόλο.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Σε αυτό το πλαίσιο, τα παιδιά τους αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο να παρουσιάσουν δυσκολίες στη νοητική, κοινωνική και σωματική τους ισορροπία και εξέλιξη.
Η πανδημία κορωνοϊού πολλαπλασίασε τις σχετικές προκλήσεις για τους γονείς που αντιμετωπίζουν εξάρτηση ή προβληματική χρήση ουσιών, καθώς δυσκόλεψε την πρόσβαση στη θεραπεία και παράλληλα επιβάρυνε τις συνθήκες ζωής, υπό το πρίσμα του απόηχου της πανδημικής βιοκοινωνικής κρίσης στην κοινωνική συνοχή, την οικονομική ομαλότητα και την εργασιακή ασφάλεια, και με δεδομένο ότι το φάσμα των εξαρτήσεων συχνά συνυφαίνεται με συνθήκες αστεγίας και ανεπαρκούς-βίαιου συντροφικού περιβάλλοντος.
Δύο σημαντικές ικανότητες για την καλή άσκηση του γονεϊκού ρόλου είναι:
- η ικανότητα κατανόησης των συναισθημάτων (του εαυτού και του παιδιού)
- οι εκτελεστικές λειτουργίες (όπως ο έλεγχος της συμπεριφοράς και η λήψη αποφάσεων).
Τόσο οι αναστοχαστικές λειτουργίες όσο και οι εκτελεστικές λειτουργίες εμφανίζονται προβληματικές σε ασθενείς με εξάρτηση ή προβληματική χρήση ουσιών, κάτι που επηρεάζει ιδιαίτερα τη δημιουργία ενός ασφαλούς δεσμού με το παιδί, ειδικά στις μητέρες.
Στις μητέρες, παράγοντες όπως:
συνδέονται με αυξημένο γονεϊκό άγχος και χαμηλότερη αίσθηση επάρκειας.
Γονεϊκές εμπειρίες που σχετίζονται, κυρίως, με το στρες και την επάρκεια, επηρεάζουν τις συμπεριφορές των γονέων και την ανάπτυξη των παιδιών. Περισσότερα συμπτώματα PTSD, για παράδειγμα, συνδέονται με χαμηλότερα επίπεδα αίσθησης γονεϊκής επάρκειας.
Καθώς καλούμαστε να αναμετρηθούμε, με πολλαπλές απειλές βιολογικής και κοινωνικής τοξικότητας, σε ότι αφορά στη σχέση ουσιοεξάρτησης και γονεϊκής επάρκειας, είναι απαραίτητες εξατομικευμένες και στοχευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις για αυτήν την πολλαπλά ευαίσθητη ομάδα γονέων.
Διαβάστε επίσης
Εξαρτήσεις – Εθισμοί: Πόσες προσπάθειες διακοπής απαιτούνται για να απαλλαγούμε οριστικά
Ποιοι άνθρωποι είναι πιο επιρρεπείς σε χρήση ουσιών
Όλο και νεότερους χρήστες κάνναβης και στροφή σε συνθετικά ναρκωτικά αποκαλύπτει η έκθεση του ΚΕΘΕΑ
