Από την αποδοτικότητα σε νερό και ζωοτροφές μέχρι τα ζητήματα ρύθμισης και αποδοχής από το κοινό, η εντομοφαγία ανοίγει μια (μεγάλη) συζήτηση γύρω από τη διατροφή μας
Η ζήτηση για πρωτεΐνη αυξάνεται παγκοσμίως, όπως και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της κτηνοτροφίας. Την ίδια στιγμή, μια… ανορθόδοξη εναλλακτική έρχεται στο προσκήνιο: τα έντομα. Πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και αποδοτικά ως προς τη χρήση πόρων, έχουν ήδη μπει στο μικροσκόπιο της έρευνας. Θα μπορούσε η κατανάλωσή τους να αποτελέσει μια βιώσιμη λύση; Η Nina Klioueva και η Maude Perreault εξηγούν στο The Conversation τους παράγοντες πίσω από αυτή την αναδυόμενη τάση.
Πού βρισκόμαστε σήμερα
Η παγκόσμια παραγωγή κρέατος ασκεί αυξανόμενη πίεση στους φυσικούς πόρους: προϋποθέτει τεράστιες εκτάσεις και συνοδεύεται από σημαντικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Συνολικά, ευθύνεται για περίπου το 12% των εκπομπών και καταλαμβάνει σχεδόν το 80% της γεωργικής γης, ενώ χρειάζεται μεγάλες ποσότητες νερού και ζωοτροφών.
Οι πρωτεΐνες, βέβαια, είναι απαραίτητες για την ανθρώπινη υγεία. Γι’ αυτό και αναζητούνται συνεχώς εναλλακτικές. Μία από αυτές είναι η εκτροφή εντόμων: σε σύγκριση με τα βοοειδή, απαιτεί έως και 12 φορές λιγότερη τροφή και 2.000 φορές λιγότερο νερό. Επιπλέον, το μεγαλύτερο μέρος τους είναι βρώσιμο: για παράδειγμα, σχεδόν το 80% του γρύλου, έναντι περίπου 40% της αγελάδας.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Πόσο θρεπτικά είναι τα έντομα
Και το διατροφικό τους προφίλ παρουσιάζει ενδιαφέρον. Ανάλογα με το είδος, τα έντομα μπορούν να περιέχουν 35%-70% πρωτεΐνη, καθώς και απαραίτητα λιπαρά οξέα, σίδηρο, ψευδάργυρο και βιταμίνες του συμπλέγματος Β.
Ωστόσο, δεν είναι όλα τα είδη ίδια. Τα αλευροσκούληκα (mealworms), για παράδειγμα, προσφέρουν πρωτεΐνη παρόμοιας ποιότητας με τα όσπρια, αλλά παραμένουν ελαφρώς κατώτερα από τη σόγια ή το βόειο κρέας. Ταυτόχρονα, η διατροφή και οι συνθήκες εκτροφής επηρεάζουν σημαντικά την περιεκτικότητα σε λιπίδια (κυρίως ωμέγα-3 και ωμέγα-6) και σε άλλα μικροθρεπτικά συστατικά. Επίσης, ορισμένα ενδέχεται να περιέχουν αντι-θρεπτικές ουσίες που δυσκολεύουν την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών.
Ποιοι κίνδυνοι ελλοχεύουν
Παρότι τα έντομα αποτελούν μέρος της διατροφής εδώ και αιώνες σε διάφορες κουλτούρες, η ένταξή τους σε ευρύτερα διατροφικά πρότυπα εγείρει ζητήματα ασφάλειας και ρύθμισης. Όπως κάθε τρόφιμο ζωικής προέλευσης, μπορούν να μεταφέρουν παθογόνα βακτήρια (π.χ. Salmonella spp. ή E. coli). Σημειώνεται ότι καναδική έρευνα, η οποία ανέλυσε 51 δείγματα βρώσιμων εντόμων, δεν εντόπισε μόλυνση. Αν και τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι απαιτείται προσοχή.
Φυσικά, υπάρχει και ο κίνδυνος αλλεργιών. Σε ορισμένα έντομα, οι πρωτεΐνες τους μοιάζουν με εκείνες που βρίσκονται στα οστρακοειδή. Έτσι, άτομα με αλλεργία σε γαρίδες, μύδια κ.λπ. ενδέχεται να εμφανίσουν αντίδραση και στην κατανάλωση εντόμων.
Είναι, πράγματι, πιο οικολογική λύση;
Η εικόνα δεν είναι μονοδιάστατη. Η συλλογή από τη φύση ή η μαζική παραγωγή σε μεγάλη κλίμακα θα μπορούσαν να έχουν και αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Αν η ζήτηση εκτιναχθεί, ενδέχεται να τεθούν σε κίνδυνο ορισμένα είδη και να επηρεαστεί η βιοποικιλότητα. Γι’ αυτό η εντομοφαγία δεν παρουσιάζεται ως πανάκεια, αλλά ως συμπληρωματική επιλογή που προϋποθέτει αυστηρή εποπτεία και διαχείριση.
Την ίδια στιγμή, για πολλούς πολιτισμούς, η σκέψη της κατανάλωσης εντόμων μπορεί να προκαλεί έντονη αποστροφή. Αρκετές εταιρείες επιχειρούν να τα «κανονικοποιήσουν», ενσωματώνοντάς τα σε επεξεργασμένα τρόφιμα. Η σταδιακή έκθεση του κοινού, μέσα από πιο οικείες μορφές κατανάλωσης, ίσως βοηθήσει να ξεπεραστεί ο ψυχολογικός φραγμός.
Σε κάθε περίπτωση, δεν πρόκειται απλώς για γαστρονομική περιέργεια ή για μία ακόμη πηγή πρωτεΐνης. Η εντομοφαγία βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ευρύτερης συζήτησης για την ανθεκτικότητα των συστημάτων τροφής. Και η μετάβαση σε πιο βιώσιμες διατροφικές συνήθειες απαιτεί κάτι περισσότερο από ένα νέο «συστατικό»: προϋποθέτει αλλαγές στις συνήθειες, στις πολιτικές και στις συλλογικές προτεραιότητες.
Διαβάστε επίσης
Το αμφισβητούμενο σνακ που ωφελεί καρδιά, έντερο και βάρος – Θα το δοκιμάσετε;
Έξτρα ωφέλιμα αλλά και αποκρουστικά τρόφιμα – Θα τα δοκιμάζατε;
