Οι αθλητές αντοχής συχνά εμφανίζουν χαμηλό καρδιακό ρυθμό σε κατάσταση ηρεμίας, γεγονός που παραδοσιακά αποδίδεται στη μακροχρόνια και έντονη προπόνηση. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα υποδηλώνουν ότι η έντονη βραδυκαρδία σε αυτή την ομάδα μπορεί να μην είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα της άσκησης, αλλά να σχετίζεται και με γενετική προδιάθεση.
Σε πρόσφατη μελέτη, ερευνητές αξιολόγησαν τη γενετική ευαισθησία στη βραδυκαρδία χρησιμοποιώντας έναν πολυγονιδιακό δείκτη που σχετίζεται με τον καρδιακό ρυθμό. Διαπιστώθηκε ότι οι αθλητές αντοχής είχαν συχνότερα χαμηλότερες τιμές αυτού του δείκτη σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό. Το εύρημα αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι η τάση για χαμηλό καρδιακό ρυθμό μπορεί να είναι εν μέρει κληρονομική και όχι αποκλειστικά επίκτητη μέσω της προπόνησης.
Η βραδυκαρδία, όπως ορίστηκε στη μελέτη, αφορά καρδιακό ρυθμό ίσο ή μικρότερο από 40 παλμούς ανά λεπτό, καθώς και παύσεις φλεβοκομβικού ρυθμού διάρκειας 2-3 δευτερολέπτων. Τα χαρακτηριστικά αυτά παρατηρούνται σε σημαντικό ποσοστό αθλητών αντοχής και γενικά είναι καλά ανεκτά, χωρίς να συνοδεύονται από συμπτώματα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τόσο η φυσική κατάσταση όσο και οι γενετικές διαφορές συμβάλλουν στη λειτουργία του φλεβόκομβου στους αθλητές. Επιπλέον, ο πολυγονιδιακός δείκτης καρδιακού ρυθμού διέφερε σημαντικά μεταξύ αθλητών και μη αθλητών, γεγονός που υποδηλώνει ότι η γενετική μπορεί να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα της αθλητικής απόδοσης.
Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την παλαιότερη αντίληψη ότι οι αθλητές διακρίνονται μόνο επειδή προπονούνται περισσότερο.
Σε ομάδα 465 αθλητών αντοχής, όσοι παρουσίαζαν βραδυκαρδία ήταν κατά μέσο όρο νεότεροι, σε καλύτερη φυσική κατάσταση και εμφάνιζαν πιο έντονες δομικές προσαρμογές της καρδιάς, όπως μεγαλύτερο καρδιακό μέγεθος με διατηρημένη καλή λειτουργία. Οι αθλητές αυτοί είχαν επίσης χαμηλότερο γενετικό δείκτη καρδιακού ρυθμού σε σύγκριση με όσους δεν παρουσίαζαν βραδυκαρδία.
Η γενετικά καθορισμένη βραδυκαρδία διαφέρει από την παθολογική, καθώς είναι συνήθως διά βίου, ασυμπτωματική και συμβατή με υψηλή ικανότητα άσκησης. Αντίθετα, η βραδυκαρδία στον γενικό πληθυσμό συχνά είναι επίκτητη, συνοδεύεται από συμπτώματα όπως ζάλη ή λιποθυμία και σχετίζεται με διαταραχές του ηλεκτρικού συστήματος της καρδιάς. Τα δεδομένα δείχνουν ότι στους αθλητές αντοχής η βραδυκαρδία αποτελεί κατά κανόνα μια καλοήθη φυσιολογική προσαρμογή και όχι παθολογική κατάσταση, ακόμη και όταν ο καρδιακός ρυθμός είναι πολύ χαμηλός.
Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών
