Γιατί η Ελλάδα προσελκύει περισσότερα καλώδια όσο αυξάνονται τα data centers

Το ενδιαφέρον είναι έντονο και δεν είναι τυχαίο ότι στα σχέδια των εταιρειών του κλάδου περιλαμβάνονται νέες συνδέσεις προς την Ιταλία, την Τουρκία και τα Βαλκάνια, μαζί με πρόσθετες διαδρομές μεταξύ Κρήτης, Αττικής και Θεσσαλονίκης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο εξαγορών. Το ενδιαφέρον είναι ότι η ανάπτυξη των καλωδίων και των κέντρων δεδομένων λειτουργεί συμπληρωματικά: οι περισσότερες διεθνείς συνδέσεις προσελκύουν υπολογιστικές εγκαταστάσεις και οι νέες εγκαταστάσεις αυξάνουν τις ανάγκες μεταφοράς δεδομένων.

Όπως ανέφεραν στελέχη εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο τομέα στο πρόσφατο Advanced Telecoms Summit, η ζήτηση διευρύνεται ήδη. Στους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους, οι οποίοι ήταν μέχρι τώρα οι βασικοί χρήστες αυτών των καλωδίων, προστίθενται πλέον εταιρείες cloud, δίκτυα διανομής περιεχομένου, υπηρεσίες streaming και πάροχοι υπολογιστικής ισχύος για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Πρακτικά, ένα data center χρειάζεται, πέρα από την ενέργεια που τροφοδοτεί τους υπολογιστές του, συνδέσεις μεγάλης χωρητικότητας για να επικοινωνεί με τους χρήστες και με άλλες εγκαταστάσεις. Αυτή την ανάγκη καλύπτουν τα δίκτυα κορμού, ή backbone, που συγκεντρώνουν και μεταφέρουν μεγάλους όγκους δεδομένων μεταξύ πόλεων και χωρών. Η ανάπτυξή τους καθορίζει σε σημαντικό βαθμό ποιες αγορές μπορεί να εξυπηρετήσει μία εγκατάσταση στην Ελλάδα.

Οι κινήσεις που ετοιμάζονται

Από τους βασικούς «παίκτες» είναι η Grid Telecom, θυγατρική του ΑΔΜΗΕ, η οποία δείχνει έτοιμη να διευρύνει την παρουσία της προς τον βορρά. Στα επόμενα βήματά της περιλαμβάνονται η απόκτηση παρουσίας στη Σόφια, η διασύνδεση με την Τουρκία και η περαιτέρω ανάπτυξη συνδέσεων με τις γειτονικές βαλκανικές αγορές.

Παράλληλα, στον ευρύτερο σχεδιασμό της βρίσκονται τα έργα ARTEMIS, EAGLE και ANDROMEDA, τα οποία αφορούν διαφορετικές διαδρομές και βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης. Η επιδίωξη είναι τα διεθνή καλώδια που προσεγγίζουν την περιοχή να βρίσκουν περισσότερες επιλογές σύνδεσης με τα ελληνικά data centers και με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Το ARTEMIS προβλέπει νέα σύνδεση Κρήτης–Αττικής, μήκους περίπου 280 χιλιομέτρων μαζί με τα χερσαία τμήματα, με συνολική σχεδιαστική χωρητικότητα τουλάχιστον 720 Tbps. Προσθέτει μία ακόμη δυνατότητα μεταφοράς της κίνησης που φθάνει στην Κρήτη μέσω διεθνών υποθαλάσσιων καλωδίων, συνδέοντας σταθμούς προσαιγιάλωσης και κέντρα δεδομένων στις δύο περιοχές.

Το ενδιαφέρον για τα Βαλκάνια αποτυπώνεται και στη συνεργασία της Grid Telecom με τον όμιλο 4iG. Το σχετικό μνημόνιο αφορά τη διερεύνηση χερσαίας διασύνδεσης υψηλής χωρητικότητας μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας, καθώς και πιθανή συνεργασία για νέο υποθαλάσσιο σύστημα στην Αδριατική και τη Μεσόγειο.

Από την πλευρά της, η ΔΕΗ FiberGrid αναπτύσσει δίκτυο κορμού για την κάλυψη αυξανόμενων αναγκών μεταφοράς δεδομένων, τη διασύνδεση data centers και μεγάλων οργανισμών αλλά και την πρόσβαση σε διεθνείς υποδομές. Σε αυτές περιλαμβάνεται το East to Med Data Corridor, γνωστό ως EMC, στο οποίο συμμετέχει ο όμιλος ΔΕΗ και αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις σε καλώδιο σύνδεσης της Ασίας με την Ευρώπη.

Η Ιταλία και η Τουρκία βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα του ομίλου ΟΤΕ, ο οποίος προετοιμάζει ανακοινώσεις για νέες διασυνδέσεις της Ελλάδας με τις δύο χώρες. Παράλληλα, ο όμιλος ενισχύει τη χωρητικότητα του διεθνούς δικτύου του και επενδύει στη σύνδεση των νέων data centers στην ελληνική αγορά.

Η Τουρκία αποτελεί ήδη σημαντική πηγή τηλεπικοινωνιακής κίνησης, ενώ η Ιταλία προσφέρει πρόσβαση σε μεγάλους ευρωπαϊκούς κόμβους. Οι νέες διαδρομές μπορούν να ενισχύσουν τον ρόλο της Ελλάδας στη διακίνηση δεδομένων μεταξύ ανατολικής Μεσογείου και Ευρώπης.

Την Τουρκία εξετάζει ως επόμενο πεδίο ανάπτυξης και η Islalink. Η εταιρεία διαθέτει το IONIAN, που συνδέει τον Κρότωνα της Ιταλίας με την Πρέβεζα και συνεχίζει μέσω χερσαίων δικτύων προς άλλες πόλεις. Η επέκταση του δικτύου στη Σόφια είναι ήδη διαθέσιμη εμπορικά, ενώ ο επόμενος επενδυτικός σχεδιασμός περιλαμβάνει την εξέταση επέκτασης προς την ανατολή.

Στις προτεραιότητες της Islalink περιλαμβάνονται επίσης η διασύνδεση νέων data centers και η κάλυψη του τελευταίου τμήματος της σύνδεσης μέχρι τις εγκαταστάσεις των πελατών. Πρόκειται για μία σημαντική λεπτομέρεια, καθώς η ύπαρξη ενός διεθνούς καλωδίου χρειάζεται και τις κατάλληλες τοπικές υποδομές για να αξιοποιηθεί εμπορικά.

Στο εσωτερικό της χώρας, η EXA Infrastructure αναπτύσσει νέες οπτικές διασυνδέσεις στην Αττική, με έργα που αφορούν εγκαταστάσεις της Digital Realty, της Sparkle και το Λαύριο. Οι εργασίες εκσκαφής βρίσκονται σε εξέλιξη, ενώ στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης δεύτερη διαδρομή Αθήνας–Θεσσαλονίκης. Η εταιρεία δίνει βάρος και στη Βουλγαρία και τη Σόφια, διατηρώντας ανοικτό το ενδεχόμενο εξαγοράς τοπικού παρόχου στην ευρύτερη περιοχή. Σημαντικό ρόλο στη δραστηριότητά της έχει το Trans Adriatic Express, το τηλεπικοινωνιακό δίκτυο που αξιοποιεί την όδευση του αγωγού TAP για τη σύνδεση της νοτιοανατολικής με τη δυτική Ευρώπη.

Η Κρήτη και οι νέες διεθνείς συνδέσεις

Η Κρήτη παραμένει κομβικό σημείο σε αυτή την εικόνα. Η θέση της πάνω στις διεθνείς διαδρομές δημιουργεί ενδιαφέρον για την προσαιγιάλωση καλωδίων, δηλαδή για την άφιξή τους στη στεριά. Στη συνέχεια, όμως, απαιτούνται συνδέσεις προς τα data centers της Αττικής και προς τα δίκτυα που συνεχίζουν στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσεται το Thetis Express της Vodafone, η ήδη ανακοινωμένη νέα σύνδεση Κρήτης–Αττικής μέσω Μήλου. Το σύστημα προβλέπεται να διασυνδέει data centers σε Ηράκλειο και Αθήνα και να συνδέεται με το διεθνές καλωδιακό σύστημα 2Africa.

Η βουλγαρική Vestitel, από τους πλέον δραστήριους «παίκτες» στην περιοχή προετοιμάζει νέα διαδρομή Θεσσαλονίκης–Αθήνας, με στόχο παράδοσης μέσα στους έξι μήνες που ακολουθούν τον Σεπτέμβριο του 2026. Στον σχεδιασμό της περιλαμβάνεται και νέα διαδρομή Αθήνας–Σόφιας, ενισχύοντας τον άξονα που συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία και την υπόλοιπη Ευρώπη.

Οι κινήσεις συνδέονται με το Balkans Digital Gateway, το οποίο επιδιώκει τη διασύνδεση Αθήνας, Σόφιας, Σκοπίων και Βουκουρεστίου. Η ευρύτερη προοπτική αφορά τη δημιουργία περισσότερων επιλογών μεταφοράς δεδομένων από το Αιγαίο προς τη βόρεια Ευρώπη και τις σκανδιναβικές αγορές.

Η σημασία μίας τέτοιας διαδρομής βρίσκεται τόσο στη χωρητικότητα όσο και στον χρόνο μεταφοράς των δεδομένων. Οι πιο άμεσες οδεύσεις μπορούν να περιορίσουν την καθυστέρηση στην επικοινωνία, κάτι που έχει αξία για υπηρεσίες οι οποίες χρειάζονται γρήγορη ανταπόκριση.

Μία κοινή παράμετρος αυτών των επενδύσεων είναι η ανάγκη για μεγαλύτερη αξιοπιστία. Οι πελάτες ζητούν πλέον να γνωρίζουν τι θα συμβεί αν ένα καλώδιο υποστεί ζημιά ή μία διαδρομή διακοπεί. Η χαμηλότερη τιμή και η συντομότερη απόσταση παραμένουν σημαντικές, αλλά στην επιλογή προστίθεται η δυνατότητα συνέχισης της λειτουργίας μέσω διαφορετικού συστήματος.

Πρακτικά, δύο συνδέσεις που ακολουθούν την ίδια όδευση μπορεί να επηρεαστούν από το ίδιο συμβάν. Γι’ αυτό αποκτούν αξία τα διαφορετικά καλώδια, τα διαφορετικά σημεία προσαιγιάλωσης και οι ανεξάρτητες χερσαίες διαδρομές. Οι πρόσθετες υποδομές εξυπηρετούν και την ανάγκη να συνεχίζουν να λειτουργούν οι ψηφιακές υπηρεσίες όταν προκύπτει ένα πρόβλημα.

Η επέκταση των υπολογιστικών εγκαταστάσεων μπορεί να δημιουργήσει και άλλες ανάγκες διεθνούς διασύνδεσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ενδεχόμενη κοινή πρόταση Ελλάδας–Ιταλίας για AI gigafactories, μεγάλες υποδομές υπολογιστικής ισχύος για τεχνητή νοημοσύνη. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου ένας τέτοιος σχεδιασμός θα χρειαστεί και τα αντίστοιχα καλώδια μεταξύ των εγκαταστάσεων στις δύο χώρες. Η πρόταση παραμένει υπό σχεδιασμό και η υλοποίησή της προϋποθέτει την υποβολή και επιλογή της, αλλά προσθέτει μία ακόμη πιθανή κατεύθυνση στον χάρτη των νέων συνδέσεων.