Από αυτοσχέδιους «παιδικούς» πυραύλους στο «κυνήγι» διαστημικών σκουπιδιών – Ο Έλληνας πίσω από την Project-S

Στα 14 του έφτιαχνε αυτοσχέδιους πυραύλους με έναν φίλο του στο Αρκαλοχώρι της Κρήτης. Σήμερα, μόλις στα 22 του, ο Λεωνίδας Ασκιανάκης βρίσκεται πίσω από το Project-S, μια ευρωπαϊκή start-up διαστημικής τεχνολογίας που επιχειρεί να δώσει λύση σε ένα πρόβλημα που μεγαλώνει μαζί με την ανθρώπινη παρουσία στο Διάστημα: τα εκατομμύρια κομμάτια διαστημικών συντριμμιών που κινούνται σε τροχιά γύρω από τη Γη και απειλούν δορυφόρους και μελλοντικές αποστολές.

Το Διάστημα μετατρέπεται σταδιακά σε μια κρίσιμη υποδομή για την καθημερινή ζωή στη Γη. Τηλεπικοινωνίες, μετεωρολογικές προβλέψεις και μια σειρά ακόμη υπηρεσιών εξαρτώνται πλέον από συστήματα που βρίσκονται σε τροχιά.

Μαζί με τη διαστημική δραστηριότητα, όμως, αυξάνεται και ένα λιγότερο ορατό πρόβλημα: τα διαστημικά «σκουπίδια».

Σύμφωνα με στοιχεία από NASA και ESA, περισσότερα από 1,2 εκατομμύρια αντικείμενα μεγέθους μεταξύ 1 και 10 εκατοστών βρίσκονται σήμερα σε τροχιά. Πρόκειται κυρίως για κομμάτια παλαιών δορυφόρων και άλλων διαστημικών συστημάτων, τα οποία, παρά το μικρό μέγεθός τους, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές σε περίπτωση σύγκρουσης.

Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα που θέλει να αντιμετωπίσει ο Λεωνίδας Ασκιανάκης.

Το ενδιαφέρον του για το Διάστημα άρχισε πολύ πριν από τη δημιουργία της εταιρείας του. Μεγάλωσε στο Αρκαλοχώρι της Κρήτης, χωρίς να προέρχεται από οικογένεια μηχανικών – ο πατέρας του είναι γεωπόνος και η μητέρα του τουριστική πράκτορας.

Η περιέργεια για τις τεχνολογίες αιχμής, ωστόσο, εμφανίστηκε από πολύ νωρίς.

«Μαζί με έναν φίλο μου στο Αρκαλοχώρι φτιάχναμε πυραύλους όταν ήμασταν 14, από λιπάσματα και ό,τι άλλο βρίσκαμε με χημικά, κοντεύαμε να εκραγούμε», είχε περιγράψει ο ίδιος στα «ΝΕΑ».

Το ενδιαφέρον εξελίχθηκε σε επιλογή σπουδών στην αεροδιαστημική και, στη συνέχεια, σε επαγγελματική ενασχόληση με τον διαστημικό τομέα.

Το πρόβλημα που θα αποτελούσε τη βάση για το Project-S το εντόπισε στο Μόναχο, κατά την εμπειρία του στη Γερμανική Εταιρεία Διαστήματος και ειδικότερα στο Ινστιτούτο Ρομποτικής και Μηχανοτρονικής.

Εκεί ασχολήθηκε με το ζήτημα των διαστημικών συντριμμιών και τις τεχνολογίες που απαιτούνται ώστε ένας στόχος να μπορεί να εντοπιστεί, να «κλειδωθεί» και τελικά να απομακρυνθεί από την τροχιά του.

Όταν άρχισε να διαμορφώνει μια διαφορετική προσέγγιση στο πρόβλημα, αποφάσισε ότι δεν ήθελε η ιδέα του να περιοριστεί σε μια ακαδημαϊκή δημοσίευση.

Έτσι, το 2022 γεννήθηκε το Project-S.

Με έδρα το Μόναχο και παρουσία που επεκτείνεται στην Ελλάδα και τις Ηνωμένες Πολιτείες, η εταιρεία φιλοδοξεί να αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφάλεια των διαστημικών επιχειρήσεων.

Η φιλοσοφία του Project-S δεν περιορίζεται στον εντοπισμό των συντριμμιών. Η εταιρεία θέλει να καλύψει ολόκληρη την αλυσίδα, από τη στιγμή που ένα επικίνδυνο αντικείμενο εντοπίζεται μέχρι την αποφυγή μιας πιθανής σύγκρουσης και, σε μεταγενέστερη φάση, την απομάκρυνσή του.

«Ουσιαστικά αυτό που κάνουμε είναι να έχουμε το end-to-end solution. Δίνουμε και δεδομένα για το πού βρίσκονται τα σκουπίδια και την εντολή αποφυγής, δηλαδή το πώς θα μπορέσουμε να αποφύγουμε τα σκουπίδια με βέλτιστο τρόπο», είχε αναφέρει για το όραμά του ο Λεωνίδας Ασκιανάκης.

Ο τεχνολογικός οδικός χάρτης της εταιρείας προβλέπει τέσσερα βασικά στάδια: εντοπισμό των μικρών συντριμμιών, μοντελοποίηση και πρόβλεψη της τροχιάς τους, αυτοματοποίηση των αποφάσεων αποφυγής σύγκρουσης και, τελικά, απομάκρυνσή τους.

Για τον εντοπισμό και την αποφυγή συγκρούσεων, το Project-S αναπτύσσει τεχνολογία που αξιοποιεί μικρούς δορυφόρους CubeSats με ραντάρ, με στόχο τη συλλογή δεδομένων για τα αντικείμενα που κινούνται σε τροχιά.

Η εκτόξευσή τους και η συλλογή πραγματικών δεδομένων θα επιτρέψουν, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της εταιρείας, τη μετάβαση από τις προσομοιώσεις στο πραγματικό περιβάλλον και την αξιολόγηση των μοντέλων μηχανικής μάθησης σε πραγματικές συνθήκες.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει κεντρικό ρόλο στο εγχείρημα. Machine learning χρησιμοποιείται για την αυτονομία στη διαδικασία αποφυγής συντριμμιών, ενώ η εταιρεία εξετάζει και τη χρήση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (LLMs) σε διαδικασίες που σχετίζονται με την κατασκευή και τη λειτουργία δορυφόρων.

Το δυσκολότερο βήμα βρίσκεται πιο μακριά. Η φιλοδοξία του Project-S είναι να μην περιορίζεται στην προειδοποίηση ενός δορυφόρου ότι ένα αντικείμενο βρίσκεται στην πορεία του, αλλά να μπορεί τελικά να απομακρύνει ενεργά τα διαστημικά συντρίμμια.

Πρόκειται, όπως εξηγεί ο ιδρυτής της εταιρείας, για πολύ πιο απαιτητικό εγχείρημα τόσο τεχνολογικά όσο και ως επιχειρηματικό μοντέλο, με τον σχεδιασμό να τοποθετεί αυτή τη φάση σε ορίζοντα 2028.

Απώτερος στόχος είναι η ανάπτυξη μικροδορυφόρων που θα μπορούν με «έξυπνο» τρόπο να προσεγγίζουν και να περισυλλέγουν μικρότερα κομμάτια διαστημικών αντικειμένων.