Αν κρίνουμε από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το να βελτιώνεις απλώς τον εαυτό σου δεν αρκεί πλέον. Πρέπει να φτάνεις πάντα στο «μέγιστο». Θέλεις να γίνεις πιο ελκυστικός; Δοκίμασε το «looksmaxxing». Θέλεις να βελτιώσεις τη διατροφή και την υγεία του εντέρου σου; Υπάρχει το «fibremaxxing». Ελπίζεις να ενισχύσεις την αυτοπεποίθηση και την εξωστρέφειά σου; Μπορείς να δοκιμάσεις το «personality-maxxing». Σχεδόν κάθε πτυχή της ζωής φαίνεται πλέον ότι μπορεί να «μεγιστοποιηθεί».
Επιφανειακά, αυτές οι τάσεις μπορούν να κάνουν την αυτοβελτίωση να μοιάζει ελκυστική και να δίνει κίνητρα. Όμως, η συνεχής προσπάθεια βελτιστοποίησης του εαυτού μας δεν οδηγεί απαραίτητα σε καλύτερη υγεία ή ευτυχία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα, συμβάλλοντας στο άγχος, την ανησυχία και σε μια όλο και πιο αυστηρή αυτοκριτική, υπογραμμίζει στο The Conversation η Jennifer Donnelly, Διδακτορική Ερευνήτρια στο Κέντρο Θετικών Επιστημών Υγείας RCSI.
Από τα βιντεοπαιχνίδια στην αυτοβελτίωση
Η ορολογία του «maxxing» έχει τις ρίζες της στα βιντεοπαιχνίδια. Οι παίκτες μεγιστοποιούν στρατηγικά τα επιθυμητά χαρακτηριστικά, ενώ ελαχιστοποιούν τα λιγότερο χρήσιμα, σε μια προσπάθεια να δημιουργήσουν τον πιο αποτελεσματικό χαρακτήρα. Η ιδέα τελικά εισχώρησε στην κυρίαρχη κουλτούρα του διαδικτύου, κυρίως μέσω του «looksmaxxing» – της πρακτικής στοχευμένων -και ενίοτε ακραίων- προσπαθειών για τη μεγιστοποίηση της σωματικής ελκυστικότητας.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Έκτοτε, έχει εξαπλωθεί στους τομείς της υγείας, της φυσικής κατάστασης, της διατροφής, της προσωπικότητας και σε άλλους τομείς ευεξίας. Αν υπάρχει κάτι στον εαυτό σας ή τον τρόπο ζωής σας που θα μπορούσε θεωρητικά να βελτιωθεί, είναι πολύ πιθανό κάποιος στο διαδίκτυο να έχει βρει έναν τρόπο να το «maxxάρει».
Η τάση αυτή αντανακλά μια ευρύτερη κουλτούρα βελτιστοποίησης, στην οποία οι άνθρωποι ενθαρρύνονται όλο και περισσότερο να βελτιώνουν συστηματικά τον τρόπο με τον οποίο σκέφτονται, αισθάνονται, εμφανίζονται και λειτουργούν. Αυτό συνοδεύεται συχνά από μια αναπτυσσόμενη αγορά προϊόντων και υπηρεσιών που υπόσχονται να μας βοηθήσουν να γίνουμε «η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας».
Πού εντοπίζεται το πρόβλημα
Το «maxxing» υπονοεί ότι υπάρχει ένα μέγιστο – ένα τελικό σημείο στο οποίο πρέπει θεωρητικά να φτάσουμε. Ωστόσο, η ανθρώπινη υγεία και ευεξία δεν λειτουργούν έτσι. Τα σώματά μας, οι σχέσεις μας, η ψυχική υγεία και οι συνήθειες του τρόπου ζωής μας είναι συνεχείς, κυμαινόμενες διαδικασίες και όχι στόχοι που μπορούμε να ολοκληρώσουμε μόνιμα. Οι συνθήκες αλλάζουν, συμβαίνουν απρόσμενα πράγματα και οι ανάγκες μας εξελίσσονται.
Αυτό καθιστά το φαινόμενο «maxxing» κάτι σαν «δίκοπο μαχαίρι». Από τη μία, μπορεί να κάνει τις υγιεινές συμπεριφορές πιο ελκυστικές, να προσφέρει στους ανθρώπους μια αίσθηση ταυτότητας και να δημιουργήσει κοινότητες γύρω από κοινούς στόχους. Από την άλλη, η αδιάκοπη αναζήτηση ενός εξιδανικευμένου «βέλτιστου» εαυτού μπορεί να μετατρέψει την αυτοβελτίωση σε συνεχή αυτοπαρακολούθηση και αυτοκριτική.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εντείνουν αυτό το πρόβλημα, υπενθυμίζοντάς μας διαρκώς τι πρέπει να βελτιώσουμε. Αντί να μας βοηθά να εκτιμήσουμε ό,τι πηγαίνει καλά, η ατέρμονη αναζήτηση της βελτίωσης μπορεί να στρέψει την προσοχή μας προς όλα όσα αντιλαμβανόμαστε ως ελαττώματα. Έρευνες έχουν συσχετίσει τη συμμετοχή σε ψηφιακό περιεχόμενο που εξυμνεί τα «τέλεια» σώματα με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων όπως η μυϊκή δυσμορφία (εμμονή με τη μυϊκή ανάπτυξη και τη σωματική διάπλαση) και η ορθορεξία (εμμονική προσκόλληση στην κατανάλωση τροφών που θεωρούνται υγιεινές).
Έτσι, το «maxxing» φέρνει μια ακούσια συνέπεια: Νιώθουμε όλο και πιο έντονα ότι σε κάτι υστερούμε.
Μεγιστοποιώντας τη μετριοπάθεια
Όλα αυτά δε σημαίνουν ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε τους στόχους υγείας ή να αποφασίσουμε ότι η αυτοβελτίωση είναι εγγενώς επιβλαβής. Αντίθετα, σημαίνει να δίνουμε προσοχή στη νοοτροπία και στα κίνητρα που καθοδηγούν την επιθυμία για αλλαγή, εξηγεί η δρ. Donnelly.
Μια τάση που ενθαρρύνει υγιεινές συμπεριφορές μπορεί να είναι πραγματικά χρήσιμη. Όμως, όταν η επιδίωξη μιας υποτιθέμενης «βέλτιστης» συμπεριφοράς αρχίζει να βλάπτει την ψυχολογική ευεξία, να παρεμβαίνει στις σχέσεις ή να κυριαρχεί στην καθημερινή ζωή, ίσως είναι καιρός να εξετάσουμε τι την υποκινεί.
Η αυτοσυμπόνια μπορεί να συνυπάρχει με τη φιλοδοξία
Εδώ είναι που η αυτοσυμπόνια και η συνειδητή προσοχή μπορούν να γίνουν ιδιαίτερα πολύτιμες. Η αυτοσυμπόνια περιλαμβάνει το να αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας με ευγένεια, να αναγνωρίζουμε ότι η ατέλεια είναι χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φύσης, να περιορίζουμε την υπερβολική αυτοκριτική και να κάνουμε πιο συνειδητές επιλογές.
Δε σημαίνει ότι εγκαταλείπουμε την επιθυμία για εξέλιξη. Αντίθετα, η αυτοσυμπόνια μας επιτρέπει να αναγνωρίζουμε ότι η ατέλεια και η αλλαγή αποτελούν φυσιολογικά στοιχεία της ζωής. Μας ενθαρρύνει να μην εξαρτόμαστε υπερβολικά από τις εξιδανικευμένες εικόνες υγείας, ομορφιάς ή επιτυχίας που προωθούνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Το βασικό μήνυμα είναι ότι το να αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσουμε να εξελισσόμαστε. Μπορούμε να στοχεύουμε σε καλύτερη υγεία, ευεξία και περισσότερη αυτοπεποίθηση, χωρίς να παύουμε να εκτιμούμε αυτό που είμαστε σήμερα. Το να αντιμετωπίζουμε διαρκώς την παρούσα εκδοχή του εαυτού μας ως ένα ημιτελές έργο που χρειάζεται διορθώσεις ενέχει τον κίνδυνο να μετατρέψει την αυτοβελτίωση σε πηγή χρόνιας δυσαρέσκειας.
Δε χρειάζονται όλα «maxxing»
Το «maxxing» μπορεί να είναι ένας ελκυστικός όρος του διαδικτύου, αλλά δεν είναι καινούργιο φαινόμενο. Οι άνθρωποι πάντα αναζητούσαν τρόπους να βελτιώσουν την υγεία, την εμφάνιση, τις ικανότητες και τη ζωή τους. Αυτό που έχει αλλάξει είναι η ένταση και η ορατότητα αυτής της αναζήτησης.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να μας εκθέσουν σε μια σχεδόν ατελείωτη ροή δεικτών, ρουτινών και ιδανικών με τα οποία συγκρίνουμε τον εαυτό μας. Πάντα υπάρχει μια άλλη συνήθεια να υιοθετήσουμε, ένα χαρακτηριστικό να βελτιώσουμε ή ένα κομμάτι της ζωής μας που υποτίθεται ότι θα μπορούσε να βελτιστοποιηθεί.
Η αυτοβελτίωση μπορεί να είναι αξιόλογη – όμως, η βελτιστοποίηση δεν προοριζόταν ποτέ να γίνει στόχος ζωής.
Διαβάστε επίσης
Ο πιο φυσικός τρόπος να νιώσουμε άνετα με το σώμα μας και να το αγαπήσουμε
«Βγήκα χάλια!»: Γιατί δεν μας αρέσουμε στις φωτογραφίες, ενώ οι άλλοι μάς βλέπουν όμορφους
Το στιλ ντυσίματος που μαρτυρά έλλειψη αυτοπεποίθησης – Τι σημαίνουν τα μαύρα
