Ο τελικός του φετινού Μουντιάλ ανάμεσα στην Ισπανία και την Αργεντινή είναι ακόμη ένα επεισόδιο στη μακροβιότερη και σημαντικότερη γεωγραφική αντιπαλότητα του παγκόσμιου ποδοσφαίρου: τη σύγκρουση ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Νότια Αμερική.
Όλα τα Μουντιάλ που έχουν διεξαχθεί έως σήμερα έχουν κατακτηθεί από χώρα της UEFA ή της CONMEBOL, δηλαδή της ευρωπαϊκής ή της νοτιοαμερικανικής συνομοσπονδίας ποδοσφαίρου. Το τρόπαιο δεν έχει ταξιδέψει ποτέ σε άλλη ήπειρο, επισημαίνει ανάλυση του Soccerphile.
Η καταμέτρηση των τροπαίων
Μέχρι τον φετινό τελικό, οι ευρωπαϊκές εθνικές ομάδες έχουν κατακτήσει συνολικά 12 τρόπαια σε Μουντιάλ και οι νοτιοαμερικανικές 10. Η Βραζιλία παραμένει η πολυνίκης του θεσμού με πέντε τίτλους, ενώ Γερμανία και Ιταλία ακολουθούν με τέσσερις. Η Αργεντινή έχει τρεις κατακτήσεις, η Γαλλία δύο, ενώ από ένα τρόπαιο έχουν η Ουρουγουάη, η Ισπανία και η Αγγλία.
Η ισορροπία ανάμεσα στις δύο ηπείρους μεταβάλλεται συνεχώς. Μετά την κατάκτηση του Μουντιάλ του 2002 από τη Βραζιλία, ακολούθησε μια μακρά περίοδος ευρωπαϊκής κυριαρχίας. Ιταλία, Ισπανία, Γερμανία και Γαλλία κατέκτησαν διαδοχικά τα τέσσερα επόμενα τουρνουά, προτού η Αργεντινή επιστρέψει τη Νότια Αμερική στην κορυφή το 2022.
Το ιστορικό μοτίβο και η ανατροπή του
Από το 1930 έως το 1998, η τάση ήταν τα Μουντιάλ να κερδίζονται από ομάδες που αγωνίζονταν στη δική τους ήπειρο. Οι χώρες της Νότιας Αμερικής κέρδιζαν στην Αμερική, οι ευρωπαϊκές κέρδιζαν στην Ευρώπη. Η Βραζιλία κέρδισε στη Σουηδία το 1958 και στην Ιαπωνία / Νότια Κορέα το 2002, αλλά ήταν η νίκη της Ισπανίας στη Νότια Αφρική το 2010, η πρώτη ευρωπαϊκή νίκη εκτός Ευρώπης, που ανέτρεψε πραγματικά το ιστορικό μοτίβο. Έκτοτε, οι ευρωπαϊκές ομάδες έχουν αποδείξει ότι μπορούν να προσαρμοστούν και να επικρατήσουν σε οποιοδήποτε περιβάλλον.
Οι διαφορές στο στιλ: Τότε και τώρα
Το νοτιοαμερικανικό ποδόσφαιρο συνδέθηκε ιστορικά με την τεχνική, την ντρίμπλα, τον αυτοσχεδιασμό και την ατομική έμπνευση – είναι η κληρονομιά του ποδοσφαίρου που παίζεται ελεύθερα στους δρόμους και τις παραλίες του Μπουένος Άιρες, του Ρίο ντε Τζανέιρο και του Μοντεβιδέο.
Οπαδός της Αγγλίας σε μία παμπ της χώρας του, χαζεύει τις σημαίες τις Ισπανίας και της Αργεντινής, των δύο χωρών που θα διεκδικήσουν το φετινό τρόπαιο
AP Photo/Scott Heppell
Αντίθετα, το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο δίνει έμφαση στην οργάνωση, στην πειθαρχία, στη φυσική δύναμη και στα συστήματα. Οι χαρακτηρισμοί αυτοί απλοποιούν μια πολύ πιο σύνθετη πραγματικότητα, ωστόσο αποτυπώνουν υπαρκτές ιστορικές διαφορές. Η Βραζιλία του 1970, η Αργεντινή του 1986 και η Ισπανία του 2010 είχαν η καθεμία τη δική της αναγνωρίσιμη ποδοσφαιρική ταυτότητα, αν και σήμερα τα όρια είναι πολύ λιγότερο ευδιάκριτα.
Η επίδραση των ευρωπαϊκών συλλόγων
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων δεκαετιών είναι η μετανάστευση Νοτιοαμερικανών ποδοσφαιριστών στην Ευρώπη από ολοένα μικρότερη ηλικία. Ο Λιονέλ Μέσι εντάχθηκε στην Μπαρτσελόνα στα 13 του χρόνια, ο Νεϊμάρ μετακόμισε στην ίδια ομάδα στα 21, ενώ ο Βινίσιους Τζούνιορ αγωνιζόταν στη Ρεάλ Μαδρίτης πριν κλείσει τα 19. Αυτό σημαίνει ότι οι σημερινές εθνικές ομάδες της Νότιας Αμερικής αποτελούνται ουσιαστικά από παίκτες που προπονούνται και αγωνίζονται στην Ευρώπη. Η τακτική και η φυσική προετοιμασία έχουν ευθυγραμμιστεί και το ιστορικό χάσμα στο στυλ παιχνιδιού έχει περιοριστεί σημαντικά.
Το μάθημα από την Αργεντινή του 2022
Η κατάκτηση του Μουντιάλ στο Κατάρ από την Αργεντινή έβαλε τέλος σε μια εικοσαετία χωρίς νοτιοαμερικανικό τίτλο. Ο Λιονέλ Σκαλόνι δημιούργησε έξυπνα μια ομάδα που συνδύαζε βετεράνους που αγωνίζονταν στην Ευρώπη, όπως ο Μέσι και ο Άνχελ Ντι Μαρία με νεότερα ταλέντα από κορυφαίους ευρωπαϊκούς συλλόγους, όπως οι Αλέξις Μακ Άλιστερ, Χουλιάν Άλβαρες και Ένσο Φερνάντες.
Ο Λιονέλ Μέσι σηκώνει το τρόπαιο και οι παίκτες της Αργεντινής πανηγυρίζουν την κατάκτηση του Μουντιάλ του 2022 στο Κατάρ απέναντι στη Γαλλία
AP Photo/Martin Meissner
Η επιτυχία έδειξε ότι το ποδόσφαιρο της Νότιας Αμερικής εξακολουθεί να διαθέτει τα συστατικά για να θριαμβεύσει στο υψηλότερο επίπεδο, υπό την προϋπόθεση της σωστής δομής.
Ποιος κυριαρχεί σήμερα
Η παγκόσμια κατάταξη της FIFA είναι σαφής. Στις 10 πρώτες θέσεις, η πλειοψηφία είναι ευρωπαϊκές ομάδες. Η Βραζιλία και η Αργεντινή είναι οι μόνες νοτιοαμερικανικές που βρίσκονται σταθερά μέσα στην πρώτη δεκάδα. Πέρα από αυτές, η Ουρουγουάη είναι ανταγωνιστική και επικίνδυνη, η Κολομβία και ο Ισημερινός βελτιώνονται, ενώ η Παραγουάη και η Χιλή βρίσκονται σε φάση ανασυγκρότησης. Η Ευρώπη εξακολουθεί να διαθέτει μεγαλύτερο βάθος. Η Ισπανία, η Γαλλία, η Αγγλία, η Γερμανία, η Πορτογαλία, η Ιταλία, η Ολλανδία, το Βέλγιο και η Κροατία παράγουν σταθερά ομάδες ικανές να προκριθούν σε τελικές φάσεις και να διεκδικήσουν τίτλους.
Γιατί η αντιπαλότητα αντέχει
Παρά την τακτική σύγκλιση και την κοινή εμπειρία των παικτών στους ευρωπαϊκούς συλλόγους, η αντιπαλότητα διατηρεί έντονο συναισθηματικό φορτίο. Οι Νοτιοαμερικάνοι θεωρούν το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο πιο ψυχρό και υπολογιστικό. Οι Ευρωπαίοι λένε για το νοτιοαμερικάνικο ποδόσφαιρο ότι είναι πιο χαοτικό, αλλά ομολογουμένως πιο θεαματικό. Όσο και οι δύο ήπειροι συνεχίζουν να παράγουν ταλέντα παγκόσμιας κλάσης, αυτή η αντιπαλότητα θα καθορίζει κάθε Μουντιάλ. Κάτι που έρχεται να επιβεβαιώσει ο φετινός τελικός Ισπανίας–Αργεντινής.
