Ελλάδα, Κύπρος και Ιταλία ενώνουν δυνάμεις για την προστασία των θαλασσίων χελωνών στη Μεσόγειο
Ελλάδα, Κύπρος και Ιταλία ενώνουν δυνάμεις για την προστασία των θαλάσσιων χελωνών στη Μεσόγειο μέσα από το ευρωπαϊκό έργο LIFE Adapts. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Θαλάσσιας Χελώνας (16 Ιουνίου), αναδεικνύεται η ανάγκη διατήρησης των ειδών και των ευαίσθητων παράκτιων οικοσυστημάτων που απειλούνται από την κλιματική κρίση.
Το έργο LIFE Adapts, συγχρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση, συντονίζει δράσεις σε τρεις χώρες της Μεσογείου, παρακολουθώντας τις νέες τάσεις ωοτοκίας και μελετώντας την ανθεκτικότητα των παραλιών στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα, υλοποιούνται πρωτοβουλίες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού, με στόχο τη συλλογική προστασία των θαλάσσιων χελωνών και των παράκτιων οικοσυστημάτων.
Ελλάδα: Επέκταση παρακολούθησης σε νέες περιοχές
Στην Ελλάδα, ο ΑΡΧΕΛΩΝ συνεχίζει το έργο του στις βασικές περιοχές ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας Καρέττα (Caretta caretta) σε Κρήτη, Πελοπόννησο και Ζάκυνθο. Στο πλαίσιο του LIFE Adapts, οι δράσεις πεδίου επεκτάθηκαν φέτος σε Ήπειρο και Κέρκυρα, όπου έχουν ήδη εντοπιστεί ίχνη θαλάσσιων χελωνών.
Η συστηματική παρακολούθηση στις νέες αυτές περιοχές ενισχύει την αξιολόγηση και προστασία των αναδυόμενων βιότοπων φωλεοποίησης. Χρησιμοποιούνται drones για την εκτίμηση του κινδύνου ανόδου της στάθμης της θάλασσας, ενώ θερμόμετρα καταγράφουν τη θερμοκρασία της άμμου, παρέχοντας πολύτιμα δεδομένα για την επίδραση της κλιματικής αλλαγής στην αναπαραγωγή των χελωνών.
Κύπρος: Ανθεκτικότητα των παραλιών ωοτοκίας
Στην Κύπρο, οι δράσεις παρακολούθησης βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, με πάνω από 100 φωλιές να έχουν εντοπιστεί και προστατευθεί. Παράλληλα, συλλέγονται δεδομένα θερμοκρασίας για την εκτίμηση της ανθεκτικότητας των παραλιών απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Οι ερευνητές πραγματοποιούν επίσης μετρήσεις φυσικών χαρακτηριστικών των παραλιών, προκειμένου να δημιουργηθεί σύστημα αξιολόγησης του κινδύνου από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας στις περιοχές αναπαραγωγής.
Ιταλία: Αυξανόμενος αριθμός φωλιών και δράσεις ευαισθητοποίησης
Από τη Σικελία και την Καλαβρία έως τον Κόλπο του Τάραντα και την Τοσκάνη, οι ιταλικές ακτές αποτελούν πεδίο έντονης δραστηριότητας. Εκατοντάδες εθελοντές και επιστήμονες συμμετέχουν στην αναζήτηση και προστασία φωλιών, με τον αριθμό τους να αυξάνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Θαλάσσιας Χελώνας, διοργανώνονται εκδηλώσεις στη Σικελία, όπου καταγράφηκαν οι πρώτες φωλιές της χρονιάς, καθώς και απελευθερώσεις αποκαταστημένων χελωνών, εκπαιδευτικά προγράμματα και καθαρισμοί παραλιών.
Ο ρόλος του έργου LIFE Adapts
Το έργο LIFE Adapts (Climate Change ADAPTations to Protect Turtles and Monk Seals), που συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο της Πίζας, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την προστασία των εμβληματικών ειδών της Μεσογείου. Συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, η WWF Ιταλίας, ο ΑΡΧΕΛΩΝ στην Ελλάδα, οι MEDTRACS, το Κέντρο Ωκεανογραφίας του Πανεπιστημίου Κύπρου και το Τμήμα Αλιείας και Θαλάσσιων Ερευνών της Κύπρου.
Στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη στρατηγικών προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, η μείωση των ανθρωπογενών πιέσεων και η ενεργή συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών. Για την επίτευξη αυτών των στόχων αξιοποιούνται σύγχρονα εργαλεία, όπως drones, περιβαλλοντικό DNA (eDNA) και δορυφορική τηλεμετρία.
Περισσότερες φωλιές, νέες προκλήσεις
Η αυξανόμενη παρουσία θαλάσσιων χελωνών στις ιταλικές ακτές είναι ενθαρρυντική, ωστόσο συνοδεύεται από νέες προκλήσεις. Την περίοδο 2020–2025 καταγράφηκαν πάνω από 1.000 φωλιές στις περιοχές παρακολούθησης της WWF, σημειώνοντας ιστορικό ρεκόρ.
Αντίστοιχα, στην Ελλάδα έχουν ήδη καταγραφεί και προστατευθεί περισσότερες από 1.000 φωλιές για το 2026, στις σημαντικότερες παραλίες ωοτοκίας της χώρας. Παρ’ όλα αυτά, η αύξηση της θερμοκρασίας της άμμου, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και οι ανθρώπινες δραστηριότητες στις παραλίες απειλούν την επιβίωση των νεοσσών.
Συντονισμένη δράση στη Μεσόγειο
Η διεθνής διάσταση του LIFE Adapts επιτρέπει την ανταλλαγή γνώσης και εμπειρίας σε μεσογειακό επίπεδο. Η Ελλάδα φιλοξενεί ορισμένες από τις σημαντικότερες παραλίες ωοτοκίας, με αριθμούς-ρεκόρ φωλιών που την καθιστούν σημείο αναφοράς για τη διατήρηση και την έρευνα.
Το 2025, σε 97 χιλιόμετρα παραλιών στη Ζάκυνθο, την Πελοπόννησο και την Κρήτη, καταγράφηκαν περίπου 10.700 φωλιές Καρέττα, ενώ στον Κυπαρισσιακό Κόλπο σημειώθηκε αύξηση 74% σε σχέση με τον μέσο όρο της προηγούμενης δωδεκαετίας. Υπολογίζεται ότι περίπου 490.000 χελωνάκια έφτασαν με ασφάλεια στη θάλασσα.
Η Κύπρος, όπου φωλεοποιούν και οι δύο μεσογειακές χελώνες (Καρέττα και Πράσινη), προσφέρει μοναδικές δυνατότητες για συγκριτική έρευνα και ανάπτυξη καινοτόμων μεθόδων παρακολούθησης.
Οι δράσεις στις τρεις χώρες εστιάζουν σε κοινούς στόχους: κατανόηση των επιπτώσεων της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, εντοπισμό παραλιών κατάλληλων για αρσενικούς νεοσσούς, προστασία κρίσιμων οικοτόπων και ανάπτυξη στρατηγικών προσαρμογής που μπορούν να εφαρμοστούν σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Ένα κάλεσμα προς όλους
Η Παγκόσμια Ημέρα Θαλάσσιας Χελώνας υπενθυμίζει ότι η προστασία των ειδών αυτών αποτελεί κοινή ευθύνη. Ο ΑΡΧΕΛΩΝ καλεί πολίτες, επισκέπτες και επαγγελματίες να συμβάλουν ενεργά, αποφεύγοντας την όχληση στις παραλίες ωοτοκίας, περιορίζοντας τον τεχνητό φωτισμό και μειώνοντας τις παρεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον.
«Η προστασία των θαλάσσιων χελωνών σημαίνει προστασία των ακτών μας και προετοιμασία για τις προκλήσεις του μέλλοντος. Οι λύσεις που εφαρμόζουμε για αυτά τα είδη είναι οι ίδιες που χρειαζόμαστε για να αντιμετωπίσουμε την κλιματική κρίση.»
