Ένα πιάτο φαγητό στο τραπέζι. Μία βαλίτσα που λείπει από τη ντουλάπα. Ένα σημείωμα. Ένα μήνυμα στο κινητό. Ή απλώς μία συνηθισμένη μέρα που τελειώνει με τη φράση: «Δεν είμαι πια ευτυχισμένος».
Για όσους το βιώνουν, μοιάζει με κεραυνό εν αιθρία. Ο γάμος ή η σχέση φαίνεται να κυλά κανονικά και ξαφνικά ο ένας σύντροφος ανακοινώνει ότι θέλει να φύγει. Χωρίς προειδοποίηση. Χωρίς συζήτηση. Χωρίς διάθεση να προσπαθήσει να σώσει ό,τι έχει χτιστεί.
Στη διεθνή βιβλιογραφία το φαινόμενο περιγράφεται ως «blindside divorce» ή «ξαφνικό διαζύγιο» – ένας χωρισμός που αιφνιδιάζει πλήρως τον έναν από τους δύο συντρόφους. Αν και δεν αποτελεί επίσημο ψυχολογικό όρο, οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι η εμπειρία μπορεί να είναι βαθιά τραυματική, αφήνοντας πίσω της έντονο πένθος, αίσθημα προδοσίας και δυσκολία εμπιστοσύνης στις επόμενες σχέσεις.
Όταν ο ένας έχει ήδη φύγει
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Το παράδοξο σε αυτά τα διαζύγια είναι ότι συνήθως μόνο για τον έναν από τους δύο μοιάζουν ξαφνικά. Για τον σύντροφο που αποφασίζει να φύγει, η απόφαση συχνά έχει προηγηθεί μήνες ή ακόμη και χρόνια πριν ανακοινωθεί. Έχει προηγηθεί εσωτερική επεξεργασία, αμφιβολίες, απογοήτευση, ίσως και αποστασιοποίηση από τη σχέση.
Για τον άλλον, όμως, η ανακοίνωση έρχεται σαν σοκ. «Πολλά διαζύγια είναι, με έναν τρόπο, ξαφνικά διαζύγια», εξηγεί η Galena Rhoades, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ντένβερ. Όπως επισημαίνει, το διαζύγιο σπάνια αποτελεί μία απολύτως κοινή απόφαση. Τις περισσότερες φορές ο ένας σύντροφος έχει ήδη διανύσει μία μακρά εσωτερική διαδρομή πριν πει δυνατά ότι θέλει να χωρίσει.
Ο ρόλος του τρόπου που δεσμευόμαστε
Οι ψυχολόγοι θεωρούν ότι ο τρόπος με τον οποίο συνδεόμαστε συναισθηματικά με τους άλλους μπορεί να εξηγήσει εν μέρει γιατί ορισμένοι άνθρωποι αποχωρούν χωρίς να έχουν προηγηθεί ουσιαστικές συζητήσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο λεγόμενος αποφευκτικός τύπος δεσμού. Πρόκειται για ανθρώπους που δυσκολεύονται να εκφράσουν συναισθήματα, αποφεύγουν τις συγκρούσεις και συχνά προτιμούν να απομακρύνονται παρά να αντιμετωπίζουν ανοιχτά ένα πρόβλημα.
Σύμφωνα με τον Jeffry Simpson, καθηγητή Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, τα άτομα με αποφευκτικό τρόπο δεσμού είναι πιθανότερο να μην επικοινωνούν ξεκάθαρα τη δυσαρέσκειά τους και να παίρνουν πιο απόλυτες αποφάσεις σχετικά με μία σχέση.
Αντίθετα, οι άνθρωποι με ασφαλή τρόπο δεσμού είναι πιο πιθανό να προσπαθήσουν να επιλύσουν τα προβλήματα ή, τουλάχιστον, να εξηγήσουν στον σύντροφό τους γιατί μια σχέση δεν μπορεί να συνεχιστεί.
Το τραύμα της έλλειψης εξήγησης
Αυτό που κάνει ένα ξαφνικό διαζύγιο ιδιαίτερα επώδυνο δεν είναι μόνο ο χωρισμός. Είναι η απουσία εξήγησης. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι όταν δεν υπάρχει διάλογος ή κάποιο είδος συναισθηματικού κλεισίματος, ο άνθρωπος που μένει πίσω συχνά εγκλωβίζεται σε έναν ατελείωτο κύκλο ερωτημάτων.
«Τι συνέβη; Πότε άρχισε να απομακρύνεται; Υπήρχαν σημάδια που δεν είδα; Θα μπορούσα να είχα κάνει κάτι διαφορετικά;». Η αδυναμία απάντησης σε αυτά τα ερωτήματα μπορεί να παρατείνει το πένθος και να δυσκολέψει την ψυχική αποκατάσταση.
Γιατί οι γυναίκες αιφνιδιάζονται συχνά περισσότερο
Η Galena Rhoades επισημαίνει ότι πολλές γυναίκες αναλαμβάνουν παραδοσιακά τον ρόλο του «βαρόμετρου» μίας σχέσης. Είναι εκείνες που συχνότερα ανοίγουν συζητήσεις για τα προβλήματα, παρατηρούν τις αλλαγές στη δυναμική του ζευγαριού και προσπαθούν να αξιολογήσουν πώς νιώθει κάθε πλευρά. Γι’ αυτό, όταν η απόφαση για διαζύγιο προέρχεται από τον σύζυγο χωρίς να έχει προηγηθεί συζήτηση, ο αιφνιδιασμός μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερος.
Έχουν αλλάξει οι γάμοι;
Σύμφωνα με τον Eli Finkel, καθηγητή Κοινωνικής Ψυχολογίας στο Northwestern University, οι προσδοκίες που έχουμε σήμερα από τον γάμο είναι πολύ διαφορετικές από εκείνες προηγούμενων γενεών.
Οι άνθρωποι δεν αναζητούν πλέον μόνο σταθερότητα ή οικονομική ασφάλεια. Περιμένουν από τον σύντροφό τους βαθιά συναισθηματική σύνδεση, προσωπική ανάπτυξη, κατανόηση, υποστήριξη και αυτοπραγμάτωση.
Αυτό έχει δύο συνέπειες. Από τη μία πλευρά, κάνει τις σχέσεις πιο ευάλωτες στη διάψευση προσδοκιών. Από την άλλη, όταν αυτές οι ανάγκες ικανοποιούνται, οι σχέσεις μπορούν να είναι πιο ουσιαστικές και ικανοποιητικές από ποτέ.
Όπως σημειώνει ο Eli Finkel, πολλοί άνθρωποι σήμερα απογοητεύονται από ένα επίπεδο συναισθηματικής σύνδεσης που θα θεωρούνταν απολύτως επαρκές από τους παππούδες και τις γιαγιάδες τους.
Οι αμέτρητες επιλογές και η ψευδαίσθηση του «κάτι καλύτερου»
Οι εφαρμογές γνωριμιών και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις σχέσεις. Οι ειδικοί μιλούν για το φαινόμενο της «παρακολούθησης εναλλακτικών επιλογών» – τη συνεχή δηλαδή σκέψη ότι ίσως υπάρχει κάπου ένας καλύτερος σύντροφος.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα απιστία. Μπορεί όμως να δυσκολεύει τη δέσμευση και να μειώνει το κίνητρο για δουλειά πάνω στη σχέση. Η διαρκής έκθεση σε νέες επιλογές μπορεί να καλλιεργήσει την ψευδαίσθηση ότι η επόμενη σχέση θα είναι ευκολότερη, πιο συναρπαστική ή απαλλαγμένη από τα προβλήματα της τρέχουσας. Στην πραγματικότητα, όμως, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι καμία μακροχρόνια σχέση δεν λειτουργεί χωρίς προσπάθεια.
Τι συμβαίνει μετά; Παρότι ένα ξαφνικό διαζύγιο μπορεί να μοιάζει με το τέλος του κόσμου για εκείνον που το βιώνει, οι ιστορίες ανάκαμψης είναι πολλές, όπως αναφέρει το BBC.
Η ψυχοθεραπεία, η υποστήριξη από φίλους και οικογένεια, η σωματική δραστηριότητα και η σταδιακή επανασύνδεση με την καθημερινότητα φαίνεται να βοηθούν σημαντικά στην αποκατάσταση.
Ίσως το πιο ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι πολλοί άνθρωποι που βίωσαν έναν τέτοιο χωρισμό, κοιτάζοντας πίσω χρόνια αργότερα, αναγνωρίζουν ότι τελικά αποτέλεσε σημείο καμπής στη ζωή τους. Όχι επειδή ο πόνος ήταν μικρός. Αλλά επειδή τους οδήγησε σε σχέσεις πιο συμβατές με τις ανάγκες τους και σε μια βαθύτερη κατανόηση του εαυτού τους.
Γιατί, όσο σκληρό κι αν είναι να το αποδεχτεί κανείς εκείνη τη στιγμή, ορισμένες σχέσεις τελειώνουν πολύ πριν ειπωθεί η τελευταία λέξη. Και μερικές φορές ο άνθρωπος που «πάει για τσιγάρα» έχει φύγει συναισθηματικά πολύ πριν κλείσει πίσω του την πόρτα.
Διαβάστε επίσης
Η ψυχολόγος αποκαλύπτει 5 σημάδια «σιωπηλής παραίτησης» από τη σχέση – Πώς να τη σώσετε
Οι 4 μεγαλύτεροι εχθροί των σύγχρονων σχέσεων – Ένας ψυχολόγος εξηγεί
Πώς χωρίζουν οι Έλληνες; Μελέτη αποκαλύπτει τους 3 τρόπους που επιλέγουν
