Εντός του έτους Οδικός Χάρτης του Διαλόγου Ενέργειας 3+1 – Κρίσιμες επαφές Παπασταύρου στις ΗΠΑ
Σημαντικές είναι οι αποφάσεις που ελήφθησαν στο πλαίσιο της υπουργικής συνάντησης του σχήματος 3+1 για την Ενέργεια, με τη συμμετοχή Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών κατά τη διάρκεια της οποίας υπογράφηκε στο Χιούστον η διακήρυξη για την ίδρυση του Κέντρου Ενέργειας Ανατολικής Μεσογείου, East Med Energy Center (EMEC),
Κατά τη διάρκεια της υπουργικής συνάντησης, όπου έδωσε το παρών ο υπουργός Περιβάλλοντος Σταύρος Παπασταύρου, επιβεβαιώθηκε η πρόθεση της Ελλάδας, της Κύπρου, του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών να προσδώσουν πιο συγκεκριμένο πλαίσιο στον ενεργειακό διάλογο 3+1 με επίκεντρο την ενεργειακή ασφάλεια, τις κρίσιμες υποδομές, τις περιφερειακές διασυνδέσεις και την ανάπτυξη των υπεράκτιων πόρων φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συνάντηση αποτέλεσε συνέχεια της δέσμευσης που είχε αναληφθεί στην Αθήνα, τον Νοέμβριο του 2025, κατά την προηγούμενη υπουργική συνάντηση του Διαλόγου Ενέργειας 3+1 της Ανατολικής Μεσογείου, για επανέναρξη των εργασιών στις Ηνωμένες Πολιτείες εντός του δεύτερου τριμήνου του 2026. Παράλληλα, οι τέσσερις πλευρές συμφώνησαν να προχωρήσουν τους επόμενους μήνες σε τακτικές επαφές σε επίπεδο υπηρεσιακών ομάδων εργασίας, με στόχο την κατάρτιση Οδικού Χάρτη Συνεργασίας του Διαλόγου Ενέργειας 3+1.
Σύμφωνα με την κοινή δήλωση, οι συμμετέχοντες συζήτησαν τομείς κοινού ενδιαφέροντος και συνεχιζόμενης συνεργασίας, μεταξύ των οποίων η ενεργειακή ασφάλεια, η ανάπτυξη υπεράκτιων πόρων φυσικού αερίου, η ενεργειακή καινοτομία, η έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και οι περιφερειακές υποδομές και η διασυνδεσιμότητα.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην προστασία των κρίσιμων υποδομών. Ως μία από τις πρώτες πρακτικές δράσεις, οι τέσσερις χώρες συμφώνησαν στη σύσταση ομάδας εργασίας για την κυβερνοασφάλεια και τη φυσική προστασία των κρίσιμων υποδομών. Οι εκπρόσωποι των τεσσάρων πλευρών υπογράμμισαν ότι ο συντονισμός σε ζητήματα ενεργειακών υποδομών και πολιτικής μπορεί να ενισχύσει τόσο την κυβερνοασφάλεια όσο και τη φυσική ασφάλεια των κρίσιμων υποδομών, να εμβαθύνει τους στρατηγικούς δεσμούς και να ενισχύσει την περιφερειακή διπλωματία μέσω μακροπρόθεσμων συνεργασιών.
Στο πεδίο των διασυνδέσεων, οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν τη σημασία πρωτοβουλιών και έργων περιφερειακής διασυνδεσιμότητας μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, τα οποία, όπως σημείωσαν, μπορούν να δημιουργήσουν ευκαιρίες για αμερικανικές εταιρείες. Αναφέρθηκαν επίσης στη σημασία του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης, IMEC, για την ενίσχυση της οικονομικής ανθεκτικότητας και των ασφαλών αλυσίδων εφοδιασμού.
Στην κοινή δήλωση αναγνωρίζεται ότι οι πρωτοβουλίες αυτές αποτελούν βασικούς παράγοντες οικονομικής ευημερίας, μέσω της διαφοροποίησης των πηγών ενεργειακού εφοδιασμού.
Οι τέσσερις πλευρές χαιρέτισαν επίσης την έναρξη της λειτουργίας του Κέντρου Ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου (EMEC) στο Ινστιτούτο Δημόσιας Πολιτικής Baker του Πανεπιστημίου Rice, η οποία πραγματοποιήθηκε αργότερα την ίδια ημέρα.
Ο κ. Παπασταύρου χαρακτήρισε τη στιγμή «ιστορική», λέγοντας ότι «η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες ενώνουμε τις δυνάμεις μας για να εμβαθύνουμε τη στρατηγική μας συνεργασία και να ενισχύσουμε τη διασυνδεσιμότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, μέσω της ίδρυσης του East Med Energy Center».
Όπως σημείωσε, το EMEC θα προσφέρει ένα μόνιμο πλαίσιο για την προώθηση της περιφερειακής σταθερότητας, της ενεργειακής ασφάλειας και της οικονομικής συνεργασίας, φέρνοντας κοντά την επιστημονική γνώση, την ακαδημαϊκή αριστεία, τον ιδιωτικό τομέα, την τεχνολογική καινοτομία και την ενεργειακή τεχνογνωσία.
Σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, μέσω του σχήματος συνεργασίας 3+1 έχει αποδειχθεί ότι αξιόπιστοι εταίροι με κοινό στρατηγικό όραμα μπορούν να επιτύχουν απτά αποτελέσματα, να προωθήσουν κοινά συμφέροντα και να συμβάλουν σε ένα πιο ασφαλές, ευημερούν και οικονομικά προσιτό ενεργειακό μέλλον.
Ο υπουργός αναφέρθηκε και στον συμβολισμό του EMEC, σημειώνοντας ότι αντικατοπτρίζει τους διαχρονικούς δεσμούς του Ελληνισμού, τον άρρηκτο δεσμό Ελλάδας και Κύπρου, τη σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη στρατηγική σημασία της ελληνοϊσραηλινής συνεργασίας.
