Φανταστείτε ότι μπαίνετε σε ένα μικρό δωμάτιο με χαμηλό φωτισμό. Ένας ειδικός σας παροτρύνει να ξαπλώσετε σε ένα κρεβάτι. Αφού σας εξηγήσει τι πρόκειται να συμβεί, σας δίνει μια μάσκα για να καλύψετε τα μάτια σας. Στη συνέχεια σας χορηγεί μια ελεγχόμενη δόση ψιλοκυβίνης. Όσο το φάρμακο ταξιδεύει στο σώμα σας, ο κόσμος όπως τον ξέρατε ξεκινά να διαλύεται: οι αλυσίδες των παλιών μοτίβων σκέψης επιτέλους χαλαρώνουν.
Όχι, δεν πρόκειται για το… νέο σενάριο της ταινίας «Matrix», αλλά μια πιθανή, μελλοντική πραγματικότητα για όσους ζουν με ψυχικές ασθένειες ανθεκτικές στη θεραπεία, συμπεριλαμβανομένης της κατάθλιψης και της διαταραχής μετατραυματικού στρες.
Τα τελευταία χρόνια, οι θεραπείες με τη βοήθεια ψυχεδελικών ουσιών, όπως η ψιλοκυβίνη, έχουν γίνει ένας από τους πιο συναρπαστικούς και ταχέως αναπτυσσόμενους τομείς της ψυχιατρικής έρευνας, χάρη σε έναν συνεχώς αυξανόμενο όγκο ενθαρρυντικών νέων επιστημονικών στοιχείων. Σε μία περίοδο όπου η ψυχική υγεία αποτελεί παγκόσμια πρόκληση – με πάνω από ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους να ζουν με κάποια ψυχική διαταραχή, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας – η ανάγκη για νέες και πιο αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές είναι πιο επιτακτική από ποτέ.
«Δυστυχώς, στην ψυχική υγεία, και συγκεκριμένα στην ψυχιατρική, δεν είχαμε στην πραγματικότητα καμία νέα θεραπεία εδώ και αρκετές δεκαετίες», δήλωσε στο Euronews Health η Δρ. Liliana Galindo, επίκουρη καθηγήτρια στο τμήμα ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ. «Αυτό που προσφέρουν τα ψυχεδελικά είναι η δυνατότητα να έχουμε ή να παρουσιάσουμε νέες θεραπείες για ανθρώπους που δεν ανταποκρίνονται στις συνηθισμένες θεραπείες».
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η ψιλοκυβίνη στο επίκεντρο της έρευνας
Τα ψυχεδελικά είναι μια κατηγορία ψυχοδραστικών ουσιών που μπορούν να μεταβάλουν δυναμικά τις αντιλήψεις και τις διαθέσεις των ανθρώπων συνδεόμενες με υποδοχείς σεροτονίνης. Δημοφιλή παραδείγματα περιλαμβάνουν την ψιλοκυβίνη, την DMT, τις φαιναιθυλαμίνες (MDMA) και τις λυσεργαμίδες (LSD). Μέχρι στιγμής, η ψιλοκυβίνη, το δραστικό συστατικό των λεγόμενων «μαγικών μανιταριών», θεωρείται η πιο υποσχόμενη ψυχεδελική ουσία στην ψυχιατρική έρευνα.
Όπως σημειώνει η Δρ. Galindo, η συνθετική μορφή ψιλοκυβίνης COMP360 έχει ήδη ολοκληρώσει τη φάση 3 των κλινικών δοκιμών για τη θεραπεία της ανθεκτικής κατάθλιψης. «Ενδεχομένως, αυτή θα μπορούσε να είναι η πρώτη ψυχεδελική θεραπεία που θα είναι νόμιμη και εγκεκριμένη» εξηγεί, καθώς η φαρμακευτική εταιρεία που την ανέπτυξε θα καταθέσει αίτηση έγκρισης στον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA).
Πώς λειτουργούν οι θεραπείες με ψυχεδελικά
Μέχρι σήμερα, η αντιμετώπιση των ψυχικών διαταραχών βασίζεται κυρίως σε δύο πυλώνες: την ψυχοθεραπεία και τα φάρμακα, όπως τα αντικαταθλιπτικά. Αν και οι μέθοδοι αυτές βοηθούν σημαντικό ποσοστό ασθενών, πολλοί εξακολουθούν να μην ανταποκρίνονται επαρκώς. «Πολλές παθήσεις ψυχικής υγείας έχουν κάποια κοινά συμπτώματα, όπως άκαμπτες γνωστικές διεργασίες. Για παράδειγμα, όταν οι άνθρωποι έχουν κατάθλιψη, αρχίζουν να έχουν πολύ αρνητικές σκέψεις, και αυτές οι αρνητικές σκέψεις επηρεάζουν το πώς βλέπουν τον εαυτό τους, πώς βλέπουν τον κόσμο και, φυσικά, το πώς θα αισθανθούν γι’ αυτό. Και ύστερα από αρκετά χρόνια κατάθλιψης, είναι πραγματικά δύσκολο να κάνει κανείς ένα βήμα έξω από αυτές τις απαισιόδοξες σκέψεις ή τους συχνούς φόβους, ακόμη και τους αυτοκτονικούς ιδεασμούς», εξήγησε η Galindo.
Για αυτές τις περιπτώσεις, τα ψυχεδελικά φάρμακα θα μπορούσαν να είναι η απάντηση, «σπάζοντας» αυτά τα παγιωμένα μοτίβα σκέψης, σύμφωνα με την ειδικό, αφού αναδιαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται το τραύμα. «Υπάρχει μια αναλογία για τα ψυχεδελικά φάρμακα: είναι σαν να κάνεις σκι. Συνήθως ακολουθείς μια συγκεκριμένη διαδρομή. Και επειδή η διαδρομή έχει συγκεκριμένα ίχνη, είναι πραγματικά δύσκολο να βγεις έξω από αυτή. Αλλά κατά κάποιον τρόπο, αυτό που επιτρέπει η ψιλοκυβίνη είναι σαν να υπάρχει φρέσκο χιόνι, που κάνει πιο εύκολο το να εξερευνήσεις διαφορετικές διαδρομές» συμπληρώνει.
Πρόσφατη μελέτη από το Imperial College του Λονδίνου έδειξε ότι ακόμη και μία μόνο δόση μπορεί να προκαλέσει μετρήσιμες αλλαγές στη λειτουργία και τη δομή του εγκεφάλου.
Το MDMA και η θεραπεία του τραύματος
Εξίσου σημαντικό ενδιαφέρον συγκεντρώνει και το MDMA, το οποίο δοκιμάζεται κυρίως σε ασθενείς με διαταραχή μετατραυματικού στρες. Σε αντίθεση με την ψιλοκυβίνη, το MDMA δεν προκαλεί τόσο έντονες ψευδαισθησιογόνες εμπειρίες, αλλά ενισχύει την αίσθηση ασφάλειας, ενσυναίσθησης και συναισθηματικής σύνδεσης. Αυτό επιτρέπει στους ασθενείς να επεξεργαστούν τραυματικές αναμνήσεις με λιγότερο φόβο και άγχος, στο πλαίσιο πάντα μιας ελεγχόμενης θεραπευτικής διαδικασίας.
Η ειδικός αναφέρει ότι αυτές οι θεραπείες στοχεύουν όχι μόνο στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, αλλά στη βαθύτερη επεξεργασία του τραύματος και των αιτιών της ψυχικής δυσφορίας.
Τα εμπόδια: Νομικό πλαίσιο και κοινωνικό στίγμα
Παρά την πρόοδο της επιστήμης, τα ψυχεδελικά εξακολουθούν να θεωρούνται παράνομες ουσίες στις περισσότερες χώρες, γεγονός που δυσκολεύει την έρευνα και περιορίζει την πρόσβαση στις θεραπείες. «Για παράδειγμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο, εξακολουθούν να ταξινομούνται ως επικίνδυνες ουσίες, πράγμα που σημαίνει ότι για να διεξαγάγουμε οποιαδήποτε μελέτη, πρέπει να υποβάλουμε αίτηση για ειδική άδεια. Αυτό δεν είναι μόνο δαπανηρό, αλλά απαιτεί και πολύ χρόνο, και επομένως σίγουρα επηρεάζει τον όγκο της έρευνας που θα μπορούσε να πραγματοποιείται στον τομέα», είπε η Galindo.
Ένα άλλο ζήτημα είναι το στίγμα που περιβάλλει αυτά τα φάρμακα και οι κύριοι συσχετισμοί τους με με την κουλτούρα των πάρτι και τις δυνητικά επικίνδυνες συνέπειες. Η Galindo τονίζει ότι αυτές οι ανησυχίες εξηγούν γιατί η ελεγχόμενη ρύθμιση των ψυχεδελικών θεραπειών είναι τόσο σημαντική. «Πρέπει να φροντίσουμε για όλες τις διαφορετικές λεπτομέρειες του περιβάλλοντος, όπως τον ήχο, τα φώτα. Και φυσικά, καθ’ όλη τη διάρκεια [ο ασθενής] υποστηρίζεται από έναν εκπαιδευμένο θεραπευτή ή ένα μέλος του προσωπικού που βρίσκεται εκεί για να μπορεί να τον στηρίξει κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας», πρόσθεσε. «Αυτά τα φάρμακα είναι πραγματικά ισχυρά εργαλεία, αλλά φυσικά, αν για οποιονδήποτε λόγο δεν χορηγηθούν στο σωστό περιβάλλον, αυτό θα μπορούσε να συνοδεύεται από περισσότερες παρενέργειες».
Αν και απαιτείται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί καλύτερα ποιοι θα ωφεληθούν και ποιοι όχι, η Galindo ελπίζει ότι μια μέρα αυτές οι θεραπείες θα μπορέσουν να γίνουν μια προσβάσιμη επιλογή για όλους. «Αντί να παραμείνουν σε ιδιωτικό πλαίσιο, θα πρέπει να είναι διαθέσιμες για τους ανθρώπους που τις χρειάζονται περισσότερο, όχι μόνο για όσους μπορούν να πληρώσουν» καταλήγει.
Διαβάστε επίσης
Αντιγήρανση: Το μυστικό της αιώνιας νεότητας κρύβεται σε μια «μαγική» τροφή
Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου: Η «μαγική» τροφή που ανακουφίζει τα συμπτώματα
