Μια ανησυχητική πραγματικότητα για τη δημόσια υγεία και την κτηνιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα φέρνει στο φως διεθνής επιστημονική έρευνα, η οποία τοποθετεί τη χώρα μας στην κορυφή της οροπροέλευσης αντισωμάτων κατά της Leishmania (Καλαζάρ) ανάμεσα στις χώρες της Μεσογείου. Η μελέτη, που εστίασε σε κλινικά υγιείς και ασυμπτωματικούς σκύλους, αποκαλύπτει μια χαώδη διαφορά στα επιδημιολογικά δεδομένα μεταξύ της Ελλάδας και των υπόλοιπων ενδημικών χωρών του ευρωπαϊκού νότου.
Η έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ceva Salud Animal, ανέλυσε δείγματα από 548 σκύλους σε Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία και Γαλλία κατά το πρώτο τετράμηνο του 2024. Τα αποτελέσματα ανά χώρα αναδεικνύουν την Ελλάδα ως τον πλέον ευάλωτο κρίκο στην αλυσίδα μετάδοσης:
- Ελλάδα: 19% οροθετικότητα (η υψηλότερη στη μελέτη).
- Ιταλία: 8,8%.
- Ισπανία: 3,2%.
- Γαλλία: 2,9%.
Με τον παγκόσμιο μέσο όρο της μελέτης να διαμορφώνεται στο 7,3%, η Ελλάδα καταγράφει ποσοστά υπερτριπλάσια του μέσου όρου και σχεδόν εξαπλάσια από τη Γαλλία και την Ισπανία. Η διαφορά αυτή χαρακτηρίζεται από τους ερευνητές ως «σημαντική», καθιστώντας τη χώρα μας περιοχή υψηλού κινδύνου.
Το κεντρικό συμπέρασμα των επιστημόνων αφορά τη σημασία των κλινικά υγιών σκύλων. Ένα ζώο που δεν παρουσιάζει εξωτερικά σημάδια (όπως δερματικές αλλοιώσεις, απώλεια βάρους ή ρινορραγία) μπορεί να φέρει το παράσιτο Leishmania infantum και να λειτουργεί ως «αποθήκη» για τη διατήρηση του κύκλου μετάδοσης μέσω των φλεβοτόμων (σκλήθρες).
«Ο εντοπισμός αντισωμάτων σε υγιή ζώα είναι το πρώτο βήμα, ωστόσο η οριστική επιβεβαίωση μόλυνσης απαιτεί περαιτέρω έλεγχο με PCR για την ανίχνευση του DNA του παρασίτου», διευκρινίζουν οι ειδικοί.
Η μελέτη έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις προληπτικές πρακτικές των ιδιοκτητών. Η Ισπανία αναδείχθηκε «πρωταθλήτρια» στην πρόληψη, καθώς το 49% των σκύλων που συμμετείχαν χρησιμοποιούσαν απωθητικά προϊόντα κατά των φλεβοτόμων, γεγονός που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τα χαμηλά ποσοστά της χώρας.
Στην Ελλάδα, παρά την υψηλή ενδημικότητα, φαίνεται πως υπάρχει ακόμη περιθώριο βελτίωσης στη συνέπεια των προληπτικών μέτρων. Η χρήση απωθητικών (κολλάρα, αμπούλες) καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, και όχι μόνο τους καλοκαιρινούς μήνες, κρίνεται πλέον επιβεβλημένη.
Οι συντάκτες της έκθεσης υπογραμμίζουν τον καθοριστικό ρόλο των κτηνιάτρων στην ευαισθητοποίηση του κοινού.
1. Περιοδικούς προληπτικούς ελέγχους (screening) ακόμη και σε ζώα που δείχνουν απόλυτα υγιή.
2. Αυστηρή τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων στις αντιπαρασιτικές θεραπείες.
3. Ενημέρωση για τη στενή σχέση της υγείας των ζώων με τη δημόσια υγεία (One Health).
Η ανάγκη για επαγρύπνηση είναι μεγαλύτερη από ποτέ, καθώς η κλιματική αλλαγή ευνοεί την επέκταση της περιόδου δραστηριότητας των εντόμων-φορέων, καθιστώντας τη λεϊσμανίαση μια συνεχή απειλή για το εγχώριο οικοσύστημα.
