Το θερμικό «μάτι» που παρακολουθεί live τις πυρκαγιές – Οι πρώτες φωτογραφίες από τους μικροδορυφόρους

Η Ελλάδα έκανε ένα καθοριστικό βήμα στη διαστημική και τεχνολογική της πορεία, με την εκτόξευση τεσσάρων θερμικών δορυφόρων στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων. Το ΑΠΕ-ΜΠΕ παρουσιάζει τις πρώτες φωτογραφίες από τη νέα ελληνική αποστολή στο διάστημα, η οποία σηματοδοτεί μια εξέλιξη που δεν αφορά μόνο στην τεχνολογική πρόοδο της χώρας, αλλά και τη θεμελιώδη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία θα διαχειρίζεται κρίσεις, με επίκεντρο τις δασικές πυρκαγιές και τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.

Η αποστολή αυτή εγκαινιάζει μια νέα εποχή εθνικής επιχειρησιακής αυτονομίας, καθώς η Ελλάδα παύει να εξαρτάται από δορυφορικά δεδομένα τρίτων χωρών. Για πρώτη φορά, αποκτά δικά της θερμικά «μάτια» στο διάστημα, ικανά να εντοπίζουν νέες εστίες φωτιάς και να παρέχουν συνεχή ροή δεδομένων προς τα κέντρα επιχειρήσεων της Πολιτικής Προστασίας και της Πυροσβεστικής, σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.

Οι νέοι δορυφόροι εντάσσονται στο ευρύτερο Εθνικό Διαστημικό Πρόγραμμα ύψους 200 εκατ. ευρώ του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, που υλοποιείται με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) και του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ). Στόχος είναι η ανάπτυξη πλήρους εθνικής ικανότητας στις υπηρεσίες Παρατήρησης της Γης για την πολιτική προστασία και τη διαχείριση φυσικών καταστροφών.

Με την εκτόξευση των θερμικών δορυφόρων, η Ελλάδα αποκτά ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης πυρκαγιών, που επιτρέπει έγκαιρη ανίχνευση, συνεχή παρακολούθηση και ακριβή αποτύπωση καμένων εκτάσεων. Το σύστημα ενισχύει την επιχειρησιακή ετοιμότητα των αρμόδιων αρχών και υποστηρίζει τη λήψη αποφάσεων σε κρίσιμες στιγμές.

Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «με την αξιοποίηση των θερμικών δορυφόρων, η Ελλάδα περνά σε μια νέα εποχή στην Πολιτική Προστασία, όπου η πληροφορία δεν έρχεται εκ των υστέρων, αλλά σε σχεδόν πραγματικό χρόνο». Όπως τόνισε, «για πρώτη φορά αποκτούμε εθνική δυνατότητα συνεχούς παρακολούθησης πυρκαγιών, ενισχύοντας ουσιαστικά την πρόληψη, την έγκαιρη ανίχνευση και την επιχειρησιακή απόκριση».

Παράλληλα επεσήμανε ότι «τα δεδομένα ενσωματώνονται απευθείας στα επιχειρησιακά συστήματα της χώρας, δίνοντας στους ανθρώπους της πρώτης γραμμής καλύτερη εικόνα, ταχύτερη λήψη αποφάσεων και πιο αποτελεσματικό συντονισμό». Πρόσθεσε πως «το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων δεν αφορά μόνο στην τεχνολογία, αλλά στη δημιουργία πραγματικών δυνατοτήτων για τη χώρα, με άμεσο αντίκτυπο στην ασφάλεια των πολιτών και στην προστασία του περιβάλλοντος».

Εθνικό σύστημα παρακολούθησης πυρκαγιών

Η νέα υποδομή επιτρέπει συνεχή επιχειρησιακή παρακολούθηση πυρκαγιών με εθνικά μέσα, ενισχύοντας τις δυνατότητες της Πυροσβεστικής και της Πολιτικής Προστασίας σε όλα τα στάδια διαχείρισης κρίσεων — από την πρόληψη έως την αποκατάσταση. Τα θερμικά δεδομένα εντοπίζουν θερμικές ανωμαλίες και νέες εστίες ακόμη και τη νύχτα ή σε δύσβατες περιοχές, υποστηρίζοντας την αποτύπωση των καμένων εκτάσεων με υψηλή ακρίβεια.

Η εταιρεία OroraTech, σε συνεργασία με ελληνικούς φορείς, έχει ενσωματώσει την πλατφόρμα wildfire solution στα επιχειρησιακά συστήματα της Ελληνικής Πυροσβεστικής, και ειδικότερα στο σύστημα διοίκησης ENGAGE. Μέσω αυτής της διασύνδεσης, τα Επιχειρησιακά Συντονιστικά Κέντρα Διαχείρισης Κρίσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ) λαμβάνουν σε πραγματικό χρόνο χάρτες ενεργών εστιών, προβλέψεις εξάπλωσης και αναλυτικά γεωχωρικά δεδομένα.

Ο Κυβερνητικός Κόμβος Παρατήρησης της Γης

Τα δεδομένα των θερμικών, SAR και οπτικών δορυφόρων συγκεντρώνονται στον Governmental EO Hub, δημιουργώντας ένα ενιαίο εθνικό περιβάλλον διαχείρισης γεωχωρικών πληροφοριών. Ο κόμβος παρέχει έτοιμα προς ανάλυση δεδομένα, συνδυάζοντας πληροφορίες από ελληνικές, ευρωπαϊκές και διεθνείς αποστολές όπως Copernicus και Landsat, επιτρέποντας ταχύτερη αξιοποίηση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Η ενσωμάτωση της πλατφόρμας wildfire solution με τον Governmental EO Hub δημιουργεί ένα ολοκληρωμένο περιβάλλον space-based intelligence για τη χώρα. Συνδέει θερμικά δεδομένα με χαρτογράφηση καύσιμης ύλης, μετεωρολογικά στοιχεία και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, προσφέροντας δυνατότητες έγκαιρης προειδοποίησης και καλύτερης κατανομής μέσων.

Πέρα από τις πυρκαγιές

Οι δυνατότητες των θερμικών δορυφόρων εκτείνονται πέρα από τη διαχείριση πυρκαγιών, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών που συνδέονται άμεσα με το περιβάλλον, την οικονομία και την ποιότητα ζωής. Στον τομέα του περιβάλλοντος και της κλιματικής αλλαγής, επιτρέπουν τη συστηματική παρακολούθηση της θερμοκρασίας σε έδαφος και θάλασσα, την έγκαιρη ανίχνευση θαλάσσιων καυσώνων, καθώς και την παρακολούθηση ευαίσθητων οικοσυστημάτων και προστατευόμενων περιοχών.

Παράλληλα, υποστηρίζουν τη γαλάζια οικονομία, παρέχοντας κρίσιμα δεδομένα για τη λειτουργία και τη βιωσιμότητα των υδατοκαλλιεργειών και τη συνεχή παρακολούθηση των θαλάσσιων συνθηκών. Στις αστικές περιοχές, συμβάλλουν στην ανάλυση φαινομένων όπως οι θερμικές νησίδες και ενισχύουν τον σχεδιασμό πολιτικών προσαρμογής στην κλιματική κρίση. Όλες αυτές οι εφαρμογές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο οικοσύστημα υπηρεσιών που καλύπτει κρίσιμους τομείς όπως η γεωργία, τα δάση, οι υδάτινοι πόροι, η διαχείριση γης και η ασφάλεια.

Η συμβολή της OroraTech

Η OroraTech, επικεφαλής της κοινοπραξίας για τους θερμικούς δορυφόρους, έχει εγκαταστήσει επιχειρησιακό κέντρο λειτουργιών στην Ελλάδα, με πλήρη υποδομή και αυτοματοποίηση. Έχει αναπτύξει πρωτόκολλα διασύνδεσης και διαδικασίες χειρισμού δορυφόρων, ενώ συμμετέχει ενεργά στην εκπαίδευση χρηστών και στις πιλοτικές λειτουργίες.

Επιπλέον, συνέβαλε στην ανάπτυξη επίγειων υποδομών, όπως ο σταθμός λήψης δεδομένων στο Λαύριο, και στη διαμόρφωση μακροπρόθεσμου επενδυτικού σχεδίου για την κλιμάκωση των υπηρεσιών στην Ελλάδα και διεθνώς.

Η εκτόξευση των πρώτων ελληνικών θερμικών δορυφόρων αποτελεί όχι μόνο τεχνολογικό επίτευγμα, αλλά και στρατηγική επένδυση με άμεσο αποτύπωμα στην πολιτική προστασία και την περιβαλλοντική παρακολούθηση. Η πρόσβαση σε αξιόπιστα δεδομένα και η ταχεία αξιοποίησή τους συνιστούν πλέον βασικές προϋποθέσεις για την αποτελεσματική αντιμετώπιση κρίσεων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της χώρας.