Πρωταθλήτρια στις τιμές είναι πλέον το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ένα πακέτο τσιγάρων κοστίζει κατά μέσο όρο 23 ευρώ. Ακολουθεί η Ιρλανδία με περίπου 19 ευρώ, ενώ στη Γαλλία η τιμή έχει φθάσει τα 13,5 ευρώ. Σε Γερμανία, Αυστρία, Ιταλία οι τιμές κινούνται επίσης ανοδικά, καθώς οι κυβερνήσεις εφαρμόζουν πολυετή σχέδια αυξήσεων στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης.
Στον αντίποδα, οι φθηνότερες χώρες της Ευρώπης παραμένουν η Βουλγαρία με περίπου 3,30 ευρώ το πακέτο, η Κύπρος με 4,50 ευρώ, η Κροατία με 5 ευρώ και η Ελλάδα με περίπου 5,10 ευρώ.
Αυτές είναι και οι χώρες όπου καταγράφονται τα υψηλότερα ποσοστά καπνιστών στην Ευρώπη.
Ωστόσο, αυτή η εικόνα δεν αναμένεται να διατηρηθεί για πολύ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζει νέα αναθεώρηση της οδηγίας για τη φορολογία καπνού, με στόχο την αύξηση των ελάχιστων φόρων σε όλα τα κράτη-μέλη και την επέκταση της φορολογίας και σε νέα προϊόντα νικοτίνης, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα προϊόντα θέρμανσης καπνού και τα σακουλάκια νικοτίνης.
Ο λόγος για αυτές τις μεγάλες διαφορές είναι κυρίως η φορολογία. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, πάνω από το 70% της τελικής τιμής ενός πακέτου αντιστοιχεί σε ειδικούς φόρους και ΦΠΑ. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στην Εσθονία, οι φόροι φθάνουν να αποτελούν πάνω από το 95% της λιανικής τιμής.
Οι υποστηρικτές της πολιτικής αυτής υποστηρίζουν ότι οι υψηλές τιμές μειώνουν το κάπνισμα, ιδίως στους νέους. Η Σουηδία θεωρείται το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα: παρά τις υψηλές τιμές, έχει καταφέρει να μειώσει το ποσοστό καπνιστών στο μόλις 3,7% του πληθυσμού.
Από την άλλη πλευρά, οι επικριτές προειδοποιούν ότι οι υπερβολικά υψηλοί φόροι οδηγούν όλο και περισσότερους καπνιστές στο λαθρεμπόριο και στην παράνομη αγορά. Το 2024 καταναλώθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση πάνω από 38 δισεκατομμύρια παράνομα ή πλαστά τσιγάρα, προκαλώντας απώλειες σχεδόν 15 δισεκατομμυρίων ευρώ στα δημόσια ταμεία.
Η μεγαλύτερη αγορά παράνομων τσιγάρων στην Ευρώπη είναι η Γαλλία, όπου σχεδόν τέσσερα στα δέκα τσιγάρα που καταναλώνονται προέρχονται από λαθρεμπόριο ή αγορές στο εξωτερικό.
Πολλοί Γάλλοι περνούν τα σύνορα με την Ισπανία ή την Ανδόρα για να αγοράσουν φθηνότερα τσιγάρα.
Πάνω ακόμη και από την Ευρώπη βρίσκονται μόνο δύο χώρες: η Νέα Ζηλανδία και η Αυστραλία. Στη Νέα Ζηλανδία ένα πακέτο κοστίζει περίπου 25 ευρώ, ενώ στην Αυστραλία φθάνει ακόμη και τα 30 ευρώ. Εκεί, το κάπνισμα έχει μετατραπεί ουσιαστικά σε είδος πολυτελείας.
Παρά τις διαφωνίες για το αν η αύξηση των τιμών είναι ο σωστός τρόπος αντιμετώπισης του καπνίσματος, η τάση στην Ευρώπη είναι ξεκάθαρη: τα τσιγάρα θα γίνουν ακόμη ακριβότερα τα επόμενα χρόνια. Και το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα αυξηθούν οι τιμές, αλλά πόσο γρήγορα.
