Γλωσσικό μυστήριο στο Νησί του Πάσχα: Βρέθηκαν επιγραφές Rongorongo πριν την άφιξη των Ευρωπαίων το 1722

Η Ράπα Νούι, γνωστή και ως Νήσος του Πάσχα, βρίσκεται 2.360 μίλια ανοιχτά των ακτών της Χιλής, η οποία την προσάρτησε το 1888. Πρόκειται για ένα από τα πιο απομονωμένα σημεία του πλανήτη. Οι αυτόχθονες κάτοικοί της, επίσης γνωστοί ως Ράπα Νούι, έφτασαν στο νησί μεταξύ 1150 και 1280 μ.Χ. και έζησαν εκεί απομονωμένοι έως την άφιξη του Ολλανδού θαλασσοπόρου Jacob Roggeveen το 1722.

Οι Ευρωπαίοι ανακάλυψαν τα εντυπωσιακά αγάλματα moai που έχουν γίνει παγκοσμίως γνωστά, αλλά και μια άγνωστη έως σήμερα γραφή, το Rongorongo. Πρόκειται για ένα τρισδιάστατο σύστημα γραφής που χρησιμοποιεί εικονογραφικά σύμβολα, γνωστά ως γλύφοι.

Η γραφή αυτή περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1864, γεγονός που οδήγησε αρχαιολόγους και ιστορικούς να αναρωτηθούν: δημιούργησαν οι Ράπα Νούι το Rongorongo ανεξάρτητα ή επηρεάστηκαν από τους Ευρωπαίους;

Μια πρόσφατη μελέτη επιχειρεί να απαντήσει σε αυτό το γλωσσολογικό μυστήριο. Σύμφωνα με ερευνητές, ένα από τα 27 ξύλινα αντικείμενα με επιγραφές Rongorongo, που εξετάστηκαν με ραδιοχρονολόγηση, χρονολογείται μεταξύ 1493 και 1509, δηλαδή πριν από την άφιξη των Ευρωπαίων στο Νησί του Πάσχα. Το εύρημα ενισχύει την υπόθεση ότι οι Ράπα Νούι ενδέχεται να ανέπτυξαν ανεξάρτητα τη γραφή τους, κάτι που αποτελεί σπάνιο επίτευγμα στην ανθρώπινη ιστορία και συνήθως συνδέεται με πολιτισμούς ανεπτυγμένων κρατών.

Ένα ακόμη ισχυρό στοιχείο υπέρ της θεωρίας αυτής είναι ότι το Rongorongo λειτουργεί με τρόπο εντελώς διαφορετικό από τις ευρωπαϊκές γλώσσες, κάτι που υποδηλώνει απουσία εξωτερικής επιρροής.

Η επικεφαλής της έρευνας αρχαιολόγος και γλωσσολόγος Silvia Ferrara, από το Πανεπιστήμιο της Μπολόνια στην Ιταλία, δημοσίευσε τα αποτελέσματα της ομάδας της στο περιοδικό Scientific Reports το 2024.

Όπως αναφέρεται στη μελέτη, «Το ζήτημα είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς υποδηλώνει τη δυνατότητα μιας ανεξάρτητης επινόησης της γραφής, όπως συνέβη στη Μεσοποταμία, την Αίγυπτο, την Κίνα και τη Μεσοαμερική. Αν το Rongorongo προϋπήρχε των εξωτερικών ταξιδιωτών, θα μπορούσε να αποτελεί την τελευταία ανεξάρτητη εφεύρεση γραφής στην ιστορία του ανθρώπου».

Αν και μία από τις τέσσερις ξύλινες πινακίδες που εξετάστηκαν δείχνει προευρωπαϊκή προέλευση, η ανακάλυψη συνοδεύεται από επιφυλάξεις. Η ραδιοχρονολόγηση μπορεί να καθορίσει μόνο πότε κόπηκε το ξύλο και όχι πότε χαράχθηκαν οι επιγραφές. Ωστόσο, σύμφωνα με τη Ferrara, η χρήση πολύ παλαιού ξύλου θα ήταν απίθανη για τέτοιο σκοπό.

Το δείγμα παραμένει περιορισμένο, καθώς οι υπόλοιπες πινακίδες που εξετάστηκαν φαίνεται να ανήκουν στη μεταευρωπαϊκή περίοδο. Για να υπάρξει πιο σαφής εικόνα, η Ferrara θα χρειαστεί να μελετήσει τις υπόλοιπες πινακίδες που έχουν σωθεί. Αυτές όμως είναι διασκορπισμένες σε διάφορα μουσεία ανά τον κόσμο και δύσκολα προσβάσιμες.

Προς το παρόν, η έρευνα συνεχίζεται με στόχο να αποδοθεί στους αυτόχθονες κατοίκους της Ράπα Νούι η θέση που τους αξίζει στην ιστορική εξέλιξη της ανθρώπινης γραφής.

Πηγή: Popular Mechanics