Για τους περισσότερους ανθρώπους, ο ήχος ενός μαχαιριού που σύρεται πάνω σε ένα πιάτο είναι απλώς δυσάρεστος και γρήγορα ξεχνιέται. Για κάποιον όμως που ζει με χρόνιο πόνο στη μέση, ο ίδιος ήχος μπορεί να προκαλέσει έντονη δυσφορία, σχεδόν σαν σωματικό πόνο. Νέα επιστημονική έρευνα δείχνει ότι αυτό δεν είναι τυχαίο: ο εγκέφαλος των ασθενών με χρόνιο πόνο φαίνεται να επεξεργάζεται τα αισθητηριακά ερεθίσματα με διαφορετικό τρόπο.
Σύμφωνα με μια πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Annals of Neurology, τα άτομα με χρόνιο πόνο στη μέση αντιλαμβάνονται τους δυσάρεστους ήχους ως πολύ πιο έντονους και ενοχλητικούς σε σύγκριση με άτομα χωρίς πόνο. Μάλιστα, η διαφορά ανάμεσα στις δύο ομάδες ήταν μεγαλύτερη στην αντίδραση στους ήχους παρά σε πραγματικά σωματικά ερεθίσματα, όπως η πίεση στο δάχτυλο.
Το εύρημα αυτό ενισχύει την άποψη ότι σε πολλές περιπτώσεις χρόνιου πόνου, το πρόβλημα δεν βρίσκεται απαραίτητα στους ιστούς της πλάτης, αλλά στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τα αισθητηριακά σήματα.
Τι εξέτασαν οι ερευνητές;
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Οι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο και το Πανεπιστημιακό Ιατρικό Κέντρο Hamburg-Eppendorf μελέτησαν 142 ενήλικες με χρόνιο πόνο στη μέση και 51 άτομα χωρίς πόνο, με παρόμοια ηλικία και φύλο.
Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε λειτουργική μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου (MRI), ενώ ταυτόχρονα εκτέθηκαν σε δύο είδη ερεθισμάτων: έναν δυσάρεστο ήχο – την ηχογράφηση ενός μαχαιριού που σύρεται πάνω σε γυαλί – και πίεση στον αντίχειρα σε διαφορετικά επίπεδα έντασης. Μετά από κάθε ερέθισμα κλήθηκαν να βαθμολογήσουν πόσο δυσάρεστη ήταν η εμπειρία σε κλίμακα από το 0 έως το 100.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι για τα άτομα με χρόνιο πόνο στη μέση, οι ήχοι ήταν σημαντικά πιο ενοχλητικοί. Επιπλέον, όσο πιο έντονος ήταν ο πόνος που είχαν βιώσει την προηγούμενη εβδομάδα, τόσο μεγαλύτερη ήταν η δυσφορία που ένιωθαν από τους ήχους.
Ανατρέχοντας στις απεικονίσεις του εγκεφάλου, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι στους ασθενείς με χρόνιο πόνο υπήρχε αυξημένη δραστηριότητα στον πρωτογενή ακουστικό φλοιό – το κέντρο επεξεργασίας των ήχων – καθώς και στη νήσο (insula), μια περιοχή που συνδέει τα αισθητηριακά ερεθίσματα με τη συναισθηματική εμπειρία.
Παράλληλα, παρατηρήθηκε μειωμένη δραστηριότητα σε περιοχές του λεγόμενου «δικτύου προεπιλεγμένης λειτουργίας», ενός εγκεφαλικού δικτύου που σχετίζεται με την αυτοαντίληψη και τη ρύθμιση των συναισθημάτων. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η μειωμένη λειτουργία αυτών των περιοχών μπορεί να δυσκολεύει τον εγκέφαλο να «φιλτράρει» τα δυσάρεστα ερεθίσματα.
Πώς η ευαισθησία συνδέεται με την ινομυαλγία;
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο της μελέτης ήταν η σύνδεση με την ινομυαλγία, μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από διάχυτο πόνο και αυξημένη ευαισθησία σε πολλά αισθητηριακά ερεθίσματα.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μοτίβα εγκεφαλικής δραστηριότητας που είχαν εντοπιστεί σε ασθενείς με ινομυαλγία και τα εφάρμοσαν στα δεδομένα των ασθενών με πόνο στη μέση. Διαπίστωσαν ότι οι δύο καταστάσεις μοιράζονται παρόμοια εγκεφαλικά χαρακτηριστικά, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη δραστηριότητα της νήσου, η οποία φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της αισθητηριακής ευαισθησίας.
Μάλιστα, όσο μεγαλύτερη ήταν η δραστηριότητα της συγκεκριμένης περιοχής κατά την ακρόαση των ήχων, τόσο πιο έντονος ήταν ο πόνος που είχαν αναφέρει οι συμμετέχοντες την προηγούμενη εβδομάδα.
Πώς μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία;
Στο δεύτερο μέρος της μελέτης, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε τρεις ομάδες: όσοι έλαβαν θεραπεία επανεπεξεργασίας του πόνου (PRT), όσοι έλαβαν εικονική θεραπεία (ενέσεις φυσιολογικού ορού) και όσοι συνέχισαν τη συνήθη φροντίδα τους. Η θεραπεία επανεπεξεργασίας του πόνου βασίζεται στην ιδέα ότι σε πολλές περιπτώσεις χρόνιου πόνου τα σήματα πόνου παράγονται από τον εγκέφαλο και όχι από πραγματική βλάβη στους ιστούς.
Μετά από τέσσερις εβδομάδες συνεδριών, οι συμμετέχοντες που την έλαβαν ανέφεραν μικρότερη δυσφορία από ήχους χαμηλής έντασης, ενώ παρατηρήθηκε και αυξημένη δραστηριότητα σε εγκεφαλικές περιοχές που σχετίζονται με τη ρύθμιση των συναισθημάτων.
Συμπέρασμα
Η σύγχρονη νευροεπιστήμη δείχνει όλο και πιο καθαρά ότι ο χρόνιος πόνος μπορεί να σχετίζεται με αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου. Όταν αυτές οι αλλαγές εγκατασταθούν, δεν επηρεάζουν μόνο την αίσθηση του πόνου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε ολόκληρο το αισθητηριακό μας περιβάλλον.
Διαβάστε επίσης
Εννέα κινήσεις που θωρακίζουν τη μέση και προλαμβάνουν τις ενοχλήσεις
Πόνος στη μέση: Πότε μπορεί να κρύβει κάτι πολύ ανησυχητικό – Οι ειδικοί απαντούν
