Υπάρχει ένα παράδοξο στη μέριμνα της ψυχικής υγείας ανά φύλο. Σύμφωνα με μελέτη στις ΗΠΑ , διπλάσιο είναι το ποσοστό των γυναικών που αναζητούν βοήθεια, σε σύγκριση με τους άνδρες, ενώ αντίστοιχα διπλάσιες είναι οι πιθανότητες οι γυναίκες να λάβουν κάποια συνταγογραφημένη φαρμακευτική αγωγή για την ψυχική τους ευεξία σε σχέση με τους άνδρες.
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι διπλάσιες γυναίκες διαγιγνώσκονται με κατάθλιψη. Παρ’ όλα αυτά, οι άνδρες αυτοκτονούν σχεδόν τέσσερις φορές συχνότερα. Τι είναι αυτό που εμποδίζει τους άνδρες να αναζητήσουν βοήθεια; Ο Donald Altman, ψυχοθεραπευτής, αναλύει στο Psychology Today 3 βασικούς λόγους που συμβάλλουν στη μειωμένη ψυχική υγεία των ανδρών, αλλά και πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν.
Τα 3 βασικά εμπόδια
Οι κοινωνικές προσδοκίες: «Οι άνδρες δεν κλαίνε»
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
H κοινωνία έχει πλάσει εδώ και χρόνια ένα κοινό αφήγημα -και- για τους άνδρες: ότι θα πρέπει να είναι σκληροί και να αντέχουν σε κάθε δυσκολία χωρίς να λυγίζουν. «Με άλλα λόγια, το να είσαι “καλός άνδρας” σημαίνει να καταπιέζεις τα συναισθήματά σου. Φυσικά, αν δούμε το ποσοστό αυτοκτονιών που αναφέρθηκε παραπάνω, το τίμημα αυτής της στρατηγικής είναι βαρύ» σχολιάζει ο ειδικός.
Δεν αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους
Πολλοί άνδρες, όπως εξηγεί, δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν και να ονομάσουν αυτό που νιώθουν. Δεν είναι σπάνιο να περιγράφουν μια κατάσταση με όρους λειτουργικότητας («νιώθω παραγωγικός») αντί για συναισθηματικούς όρους («νιώθω περήφανος», «χαρούμενος», «ανακουφισμένος»). «Αυτό αποτελεί μεγάλο πρόβλημα για πολλούς άνδρες (και για πολλές γυναίκες επίσης). Για όλους τους ανθρώπους, όσο λογικοί κι αν πιστεύουμε ότι είμαστε, τα συναισθήματα διαπερνούν τα πάντα. Δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από το γεγονός ότι είμαστε βαθιά συναισθηματικά όντα» λέει.
Το στίγμα γύρω από την αναζήτηση βοήθειας
Για πολλούς άνδρες, το να ζητήσουν βοήθεια ισοδυναμεί με αδυναμία. Το κοινωνικό στίγμα γύρω από την ψυχοθεραπεία και την ψυχική υγεία παραμένει ισχυρό. Κι όμως, ολοένα και περισσότεροι άνδρες από διαφορετικούς επαγγελματικούς και κοινωνικούς χώρους αρχίζουν να απευθύνονται σε ειδικούς, γεγονός που δείχνει ότι η κουλτούρα αυτή αλλάζει, έστω και αργά: «Στην πρακτική μου, είδα σημάδια αλλαγής, καθώς άνδρες από διάφορα επαγγέλματα απευθύνονταν στο ιατρείο μου – από προγραμματιστές λογισμικού και οδηγούς φορτηγών μέχρι γιατρούς και εκπαιδευτικούς» σημειώνει ο ειδικός.
Ποιοι άνδρες κινδυνεύουν περισσότερο;
Ορισμένες ομάδες ανδρών διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο, σύμφωνα με τον ψυχοθεραπευτή:
- Οι διαζευγμένοι άνδρες εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά σοβαρής κατάθλιψης.
- 1 στους 5 άνδρες αναπτύσσει εξάρτηση από το αλκοόλ κατά τη διάρκεια της ζωής του.
- Οι θάνατοι που σχετίζονται με το αλκοόλ είναι 3 φορές συχνότεροι στους άνδρες σε σύγκριση με τις γυναίκες.
Επιπλέον, η κατάθλιψη στους άνδρες συχνά δεν εκδηλώνεται ως εμφανής λύπη. Μπορεί να εκφράζεται με θυμό, ευερεθιστότητα, απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες, έντονη κόπωση ή απάθεια. Αυτές οι διαφοροποιήσεις καθιστούν τη διάγνωση πιο δύσκολη και συχνά καθυστερημένη.
Η δύναμη της ενσυνειδητότητας
Τα συναισθήματα είναι μια μορφή πληροφορίας, βοηθώντας μας να καλύψουμε τις ανάγκες μας. Γι’ αυτό και είναι σημαντικό να τα αναγνωρίσουμε.
Μια αποτελεσματική προσέγγιση για τη βελτίωση της συναισθηματικής επίγνωσης είναι η ενσυνειδητότητα (mindfulness). Πρόκειται για την ικανότητα να παρατηρούμε τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας χωρίς κριτική.
Απλές ερωτήσεις μπορούν να βοηθήσουν είναι:
- Πού στο σώμα μου νιώθω αυτό το συναίσθημα;
- Πόσο έντονο είναι;
- Πώς μπορώ να ανταποκριθώ με ασφαλή και υγιή τρόπο;
- Ποιο όνομα θα του έδινα;
Η νευροεπιστήμη δείχνει ότι όταν ονομάζουμε ένα συναίσθημα, ενεργοποιούμε το «σκεπτόμενο» μέρος του εγκεφάλου, μειώνοντας την ένταση της αυτόματης αντίδρασης μάχης ή φυγής. Με αυτόν τον τρόπο, αποκτούμε μεγαλύτερο έλεγχο και ενισχύουμε τη συναισθηματική ρύθμιση.
«Η ονομασία των συναισθημάτων απαιτεί χρόνο, αλλά μπορεί να σου δώσει μια αίσθηση ελέγχου – και αυτό είναι το κλειδί για τη συναισθηματική ρύθμιση. Με τη συναισθηματική ρύθμιση, μπορείς να παρατηρείς τα συναισθήματα καθώς αναδύονται» προσθέτει ο ειδικός.
Συμπέρασμα
Το να στραφεί ένας άνθρωπος – άνδρας ή γυναίκα – προς τα συναισθήματά του απαιτεί θάρρος. Όμως η αποδοχή και η κατανόησή τους είναι το πρώτο βήμα για ουσιαστική αλλαγή.
«Εφαρμόζοντας κάποιες από τις παραπάνω ιδέες, κάνεις ένα πρώτο βήμα προς τη ρύθμιση των συναισθημάτων σου και τη βελτίωση της ψυχικής σου υγείας. Και αν χρειαστείς βοήθεια (επαγγελματική ή άλλη), να ξέρεις ότι ενεργείς με σοφία και αγάπη προς τον εαυτό σου και τους γύρω σου» καταλήγει ο ειδικός.
Διαβάστε επίσης
Adolescence: 3 σημαντικά μηνύματα της δημοφιλούς σειράς για το πώς να «είσαι άνδρας»
Άνδρες – Αρρενωπότητα: Ποιοι είναι επιρρεπείς σε επιθετική συμπεριφορά αλλά και κατάθλιψη
Χωρισμός: Πόσο «βαρύς» είναι για τον άνδρα – Τι κάνει για να τον ξεπεράσει
