Το κολλαγόνο αποτελεί το 30% της συνολικής πρωτεΐνης του σώματός μας και είναι ζωτικής σημασίας για τη δομή, τη στήριξη και την αντοχή του δέρματος, των μυών, των οστών και των συνδετικών ιστών. Παρότι τα συμπληρώματα κολλαγόνου είναι ιδιαίτερα δημοφιλή, η επιστημονική έρευνα που τα υποστηρίζει παραμένει περιορισμένη. Αντίθετα, μια ισορροπημένη διατροφή μπορεί να παρέχει στον οργανισμό τα απαραίτητα «δομικά υλικά» για να συνθέτει φυσικά κολλαγόνο.
Η ειδικοί της Cleveland Clinic παρουσιάζουν όλα όσα θα πρέπει να γνωρίζουμε.
Τι είναι το κολλαγόνο;
Το κολλαγόνο είναι η πιο άφθονη πρωτεΐνη στο ανθρώπινο σώμα. Αποτελεί περίπου το 30% της συνολικής πρωτεΐνης και λειτουργεί ως βασικό δομικό συστατικό του δέρματος, των μυών, των οστών, των τενόντων και των συνδέσμων, καθώς και άλλων συνδετικών ιστών. Παράλληλα, εντοπίζεται στα όργανα, στα αιμοφόρα αγγεία και στο εντερικό τοίχωμα.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Οι πρωτεΐνες αποτελούνται από αμινοξέα. Τα βασικά αμινοξέα που σχηματίζουν το κολλαγόνο είναι η προλίνη, η γλυκίνη και η υδροξυπρολίνη. Αυτά οργανώνονται σε ινίδια πρωτεΐνης με χαρακτηριστική δομή τριπλής έλικας. Για τον σχηματισμό αυτής της δομής, το σώμα χρειάζεται επαρκείς ποσότητες βιταμίνης C, ψευδαργύρου, χαλκού και μαγγανίου.
Ποιος είναι ο ρόλος του κολλαγόνου;
Ο βασικός ρόλος του κολλαγόνου είναι να προσφέρει δομή, αντοχή και στήριξη σε όλο το σώμα. Συγκεκριμένα:
- Συμβάλλει στον σχηματισμό ινοβλαστών στο χόριο (μεσαίο στρώμα του δέρματος), διευκολύνοντας την ανάπτυξη νέων κυττάρων.
- Συμμετέχει στην αντικατάσταση των νεκρών κυττάρων του δέρματος.
- Παρέχει προστατευτικό περίβλημα στα όργανα.
- Χαρίζει στο δέρμα δομή, αντοχή και ελαστικότητα.
- Βοηθά στην πήξη του αίματος.
Τι συμβαίνει στο κολλαγόνο με την ηλικία;
Με την πάροδο του χρόνου, το σώμα παράγει λιγότερο κολλαγόνο, ενώ το ήδη υπάρχον διασπάται ταχύτερα και είναι χαμηλότερης ποιότητας σε σχέση με τα νεότερα χρόνια. Στις γυναίκες παρατηρείται σημαντική μείωση της παραγωγής κολλαγόνου μετά την εμμηνόπαυση. Μετά την ηλικία των 60 ετών, η μείωση της παραγωγής θεωρείται φυσιολογική για όλους.
Ποια είναι τα σημάδια μείωσης του κολλαγόνου;
Παρότι δεν υπάρχει εξέταση αίματος που να μετρά άμεσα τα επίπεδα κολλαγόνου, υπάρχουν ενδείξεις που μπορεί να υποδηλώνουν μείωσή του:
- Ρυτίδες, χαλάρωση ή λεπτό, «τσαλακωμένο» δέρμα.
- Κοιλότητες γύρω από τα μάτια και το πρόσωπο.
- Μυϊκή αδυναμία και μυϊκοί πόνοι.
- Δυσκαμψία και μειωμένη ευλυγισία τενόντων και συνδέσμων.
- Πόνος στις αρθρώσεις ή οστεοαρθρίτιδα λόγω φθοράς χόνδρου.
- Μειωμένη κινητικότητα λόγω βλάβης ή δυσκαμψίας αρθρώσεων.
- Γαστρεντερικά προβλήματα λόγω λέπτυνσης του εντερικού τοιχώματος.
- Προβλήματα στην κυκλοφορία του αίματος.
Ποιες συνήθειες καταστρέφουν το κολλαγόνο;
Ορισμένες καθημερινές συνήθειες μπορούν να επιταχύνουν τη φθορά του κολλαγόνου:
Κάπνισμα: Μειώνει την παραγωγή κολλαγόνου, καταστρέφει κολλαγόνο και ελαστίνη, προκαλεί ρυτίδες και καθυστερεί την επούλωση. Η νικοτίνη περιορίζει τα αιμοφόρα αγγεία κοντά στην επιφάνεια του δέρματος, εμποδίζοντας την παροχή οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών.
Υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης και επεξεργασμένων υδατανθράκων: Η ζάχαρη συνδέεται με πρωτεΐνες σχηματίζοντας τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (AGEs), τα οποία αποδυναμώνουν το κολλαγόνο και το καθιστούν ξηρό και εύθραυστο.
Υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV): Μειώνει την παραγωγή και επιταχύνει τη διάσπαση του κολλαγόνου, προκαλώντας ρυτίδες. Συνιστάται αποφυγή υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο και χρήση αντηλιακού με SPF 30 ή υψηλότερο.
Ποιες παθήσεις επηρεάζουν το κολλαγόνο;
Αυτοάνοσα νοσήματα, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο λύκος, η δερματομυοσίτιδα και η σκληροδερμία, μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στο κολλαγόνο.
Επίσης, γενετικές μεταλλάξεις που επηρεάζουν τη σύνθεσή του οδηγούν σε παθήσεις όπως το σύνδρομο Ehlers-Danlos και η ατελής οστεογένεση.
Πώς μπορούμε να επιβραδύνουμε την απώλεια κολλαγόνου;
Για την επιβράδυνση της γήρανσης του δέρματος:
- Καθημερινή χρήση αντηλιακού με SPF 30 ή υψηλότερο
- Καπέλο με φαρδύ γείσο και γυαλιά με προστασία UV
- Ελαφριά ρούχα με μακριά μανίκια και παντελόνια
- Αποφυγή solarium
- Υιοθέτηση ισορροπημένης διατροφής, όπως η μεσογειακή διατροφή, πλούσια σε λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς, φρούτα και μέτρια κατανάλωση θαλασσινών, κρέατος, πουλερικών, γαλακτοκομικών και αυγών.
Αυξάνει το κολλαγόνο αν τρώμε τροφές πλούσιες σε κολλαγόνο;
Το κολλαγόνο δεν απορροφάται αυτούσιο. Ο οργανισμός το διασπά σε αμινοξέα. Ωστόσο, η κατανάλωση τροφών που περιέχουν τα απαραίτητα αμινοξέα, βιταμίνες και μέταλλα συμβάλλει στη φυσική παραγωγή του.
Αυτά περιλαμβάνουν:
Βιταμίνη C: Πορτοκάλια, φράουλες, πιπεριές, μπρόκολο, λαχανάκια Βρυξελλών, πατάτες
Προλίνη: Μανιτάρια, λάχανο, σπαράγγια, φιστίκια, σιτάρι, ψάρι, ασπράδια αυγών, κρέας
Γλυκίνη: Κόκκινο κρέας, γαλοπούλα, κοτόπουλο, πέτσα χοιρινού, φιστίκια, granola
Χαλκός: Συκώτι, αστακός, στρείδια, μανιτάρια shiitake, ξηροί καρποί, σπόροι, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, tofu, μαύρη σοκολάτα
Ψευδάργυρος: Στρείδια, κόκκινο κρέας, πουλερικά, χοιρινό, φασόλια, ρεβίθια, ξηροί καρποί, μπρόκολο, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, γαλακτοκομικά
Τι είναι τα πεπτίδια κολλαγόνου;
Τα πεπτίδια κολλαγόνου είναι μικρά τμήματα ζωικού κολλαγόνου. Επειδή το κολλαγόνο δεν απορροφάται ολόκληρο, πρέπει να διασπαστεί σε μικρότερα πεπτίδια ή αμινοξέα. Τα συμπληρώματα κυκλοφορούν σε μορφή χαπιών ή σκόνης και συνήθως περιέχουν δύο ή τρία αμινοξέα. Πωλούνται ως πεπτίδια κολλαγόνου ή υδρολυμένο κολλαγόνο και απορροφώνται μέσω του γαστρεντερικού συστήματος.
Πόσο αποτελεσματικά είναι τα συμπληρώματα;
Οι τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες είναι περιορισμένες. Οι λίγες διαθέσιμες δείχνουν ότι τα πεπτίδια κολλαγόνου πιθανόν να:
- Βελτιώνουν την ενυδάτωση και την ελαστικότητα του δέρματος
- Ανακουφίζουν από τον πόνο και βελτιώνουν τη λειτουργία της άρθρωσης σε άτομα με οστεοαρθρίτιδα γόνατος
Συμπέρασμα
Το κολλαγόνο είναι βασικό δομικό συστατικό του σώματος και μειώνεται φυσιολογικά με την ηλικία. Αν και τα συμπληρώματα δείχνουν κάποια ενθαρρυντικά αποτελέσματα, τα επιστημονικά δεδομένα παραμένουν περιορισμένα. Η ισορροπημένη διατροφή και ο υγιεινός τρόπος ζωής εξακολουθούν να αποτελούν τον πιο ασφαλή και αποτελεσματικό τρόπο υποστήριξης της φυσικής παραγωγής κολλαγόνου.
Διαβάστε επίσης
Δέρμα: 10 τροφές που ενισχύουν την παραγωγή κολλαγόνου
Δέρμα: Από κηλίδες μέχρι ρυτίδες, top tips για να «σβήσουμε» τα σημάδια του χρόνου
Το μοσχομυριστό φρούτο που ενισχύει το κολλαγόνο και αυξάνει την απορρόφηση σιδήρου
