Οι άνθρωποι είναι τα μόνα πρωτεύοντα θηλαστικά με πηγούνι και οι επιστήμονες κατάλαβαν γιατί
Το πηγούνι είναι οστέινη προεξοχή της κάτω γνάθου και αποτελεί αποκλειστικό γνώρισμα του Homo sapiens. Οι χιμπατζήδες, οι στενότεροι εν ζωή συγγενείς του ανθρώπου, δεν διαθέτουν πηγούνι, ούτε οι Νεάντερταλ, οι Ντενίσοβαν ή άλλα εξαφανισμένα ανθρώπινα είδη. Η ιδιαιτερότητα αυτή καθιστά το πηγούνι σημαντικό στοιχείο για την αναγνώριση του είδους στα απολιθώματα.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από ομάδα με επικεφαλής τη Νορίν φον Κράμον-Τάουμπαντελ, καθηγήτρια και πρόεδρο του Τμήματος Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μπάφαλο. Όπως αναφέρει, «το πηγούνι εξελίχθηκε σε μεγάλο βαθμό τυχαία και όχι μέσω άμεσης επιλογής, αλλά ως εξελικτικό παραπροϊόν που προέκυψε από άμεση επιλογή σε άλλα μέρη του κρανίου».
Οι ερευνητές βασίστηκαν στην έννοια του «spandrel», όρου που εισήγαγε ο παλαιοντολόγος Στίβεν Τζέι Γκουλντ. Στην εξελικτική βιολογία, ο όρος περιγράφει χαρακτηριστικά που δεν εξελίχθηκαν για συγκεκριμένη λειτουργία, αλλά προέκυψαν ως συνέπεια άλλων δομικών μεταβολών. Σύμφωνα με τη μελέτη, το πηγούνι πιθανότατα δεν διαμορφώθηκε για να ενισχύει τη γνάθο ή να απορροφά τις δυνάμεις της μάσησης, όπως είχε υποστηριχθεί στο παρελθόν.
Η ομάδα δεν ήταν η πρώτη που διατύπωσε την υπόθεση ότι το πηγούνι αποτελεί εξελικτικό παραπροϊόν. Ωστόσο, σε αντίθεση με προηγούμενες μελέτες που θεωρούσαν δεδομένο τον ρόλο της φυσικής επιλογής στη διαμόρφωση της κάτω γνάθου, οι ερευνητές εξέτασαν τη «μηδενική υπόθεση» της ουδετερότητας. Συγκρίνοντας κρανιακά χαρακτηριστικά ανθρώπων και πιθήκων, επιχείρησαν να διαπιστώσουν εάν οι αλλαγές στην περιοχή του πηγουνιού μπορούν να αποδοθούν σε τυχαίες εξελικτικές μεταβολές.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, παρότι υπάρχουν ενδείξεις άμεσης επιλογής σε ορισμένα τμήματα του ανθρώπινου κρανίου, τα γνωρίσματα που αφορούν ειδικά την περιοχή του πηγουνιού ανταποκρίνονται περισσότερο στο μοντέλο του εξελικτικού παραπροϊόντος. Όπως σημειώνει η φον Κράμον-Τάουμπαντελ, οι μεταβολές που σημειώθηκαν μετά τον τελευταίο κοινό πρόγονο ανθρώπων και χιμπατζήδων δεν φαίνεται να οφείλονται σε φυσική επιλογή που στόχευε το ίδιο το πηγούνι, αλλά σε επιλογή άλλων τμημάτων της γνάθου και του κρανίου.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η μελέτη αναδεικνύει τη σημασία της αξιολόγησης των μορφολογικών χαρακτηριστικών στο πλαίσιο της συνολικής εξέλιξης του οργανισμού και όχι ως μεμονωμένων προσαρμογών.
