Αν έχετε βρεθεί ποτέ αντιμέτωποι με τη δυσκοιλιότητα, είναι πολύ πιθανό να έχετε καταφύγει σε κάποιο καθαρτικό. Κυκλοφορούν χωρίς συνταγή, είναι εύκολα προσβάσιμα και συχνά προσφέρουν μια προσωρινή ανακούφιση.
Δεν είναι λίγοι όσοι τα χρησιμοποιούν συστηματικά, ενώ σε μεγαλύτερες ηλικίες αρκετοί βασίζονται σχεδόν καθημερινά σε αυτά για τη λειτουργία του εντέρου. Όμως, όσο αθώα κι αν φαίνονται, η μακροχρόνια και ανεξέλεγκτη χρήση τους δεν είναι πάντα καλή ιδέα.
Σύμφωνα με όσα εξηγεί στο The Conversation ο Vincent Ho, αναπληρωτής καθηγητής και κλινικός ακαδημαϊκός γαστρεντερολόγος στο Western Sydney University, τα σοβαρά προβλήματα από χρόνια χρήση καθαρτικών είναι μεν σπάνια, αλλά υπάρχουν. Γι’ αυτό και, όταν η χρήση γίνεται σε βάθος χρόνου, θα πρέπει να γίνεται με ιατρική παρακολούθηση.
Τα βασικά είδη καθαρτικών
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Τα καθαρτικά χωρίζονται σε πέντε κύριες κατηγορίες (όλα λαμβάνονται από το στόμα):
– Καθαρτικά όγκου (φυτικές ίνες)
Απορροφούν νερό και αυξάνουν τον όγκο των εντερικών κενώσεων, διεγείροντας φυσικά το έντερο.
– Ωσμωτικά καθαρτικά
Έλκουν νερό στο παχύ έντερο, διευκολύνοντας τη δίοδο των εντερικών κενώσεων.
– Μαλακτικά καθαρτικά
Κάνουν τις εντερικές κενώσεις πιο μαλακές, ώστε να αποβάλλονται ευκολότερα.
– Διεγερτικά καθαρτικά
Προκαλούν συσπάσεις του εντέρου για να κινηθεί το περιεχόμενο.
– Λιπαντικά καθαρτικά
«Επικαλύπτουν» το έντερο και τις εντερικές κενώσεις, διευκολύνοντας την αποβολή.
Πριν ξεκινήσετε καθαρτικό
Πριν στραφεί κανείς σε καθαρτικό, αξίζει να δοκιμάσει πρώτα πιο φυσικές λύσεις:
- περισσότερες φυτικές ίνες (π.χ. ακτινίδιο, βρώμη, καστανό ρύζι),
- αυξημένη κατανάλωση νερού,
- περισσότερη σωματική δραστηριότητα.
Αν η δυσκοιλιότητα επιμένει, συνήθως προτείνονται πιο ήπια σκευάσματα, όπως τα καθαρτικά όγκου ή τα μαλακτικά. Σε κάθε περίπτωση, μία επίσκεψη στον γιατρό είναι σημαντική, καθώς η δυσκοιλιότητα μπορεί να κρύβει και κάτι πιο σοβαρό, ειδικά στην περίπτωση που συνοδεύεται από συμπτώματα, όπως αιμορραγία.
Υπάρχει όντως «τεμπέλικο έντερο»;
Η αντίληψη ότι τα καθαρτικά προκαλούν «τεμπέλικο έντερο» υπάρχει εδώ και δεκαετίες. Η ανησυχία ξεκίνησε από παλιές αναφορές της δεκαετίας του ’60, σε άτομα που έπαιρναν διεγερτικά καθαρτικά για πάνω από 40 χρόνια.
Ωστόσο, μεταγενέστερες αναλύσεις δεκάδων επιστημονικών μελετών δεν βρήκαν αξιόπιστες αποδείξεις ότι η χρόνια χρήση καθαρτικών προκαλεί μόνιμη βλάβη στο έντερο. Πολλές από τις παλαιότερες μελέτες θεωρούνται σήμερα προβληματικές, λόγω μικρού αριθμού συμμετεχόντων ή άλλων παραγόντων, όπως η ηλικία και τα συνοδά φάρμακα.
Παρόλα αυτά, υπάρχουν άλλοι σοβαροί λόγοι για να αποφεύγεται η συστηματική χρήση τους χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Ηλεκτρολύτες, έντερο και καρδιά
Η κατάχρηση καθαρτικών μπορεί να προκαλέσει:
- διάρροια,
- κοιλιακές κράμπες,
- ναυτία και έμετους,
- απώλεια βάρους.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα όμως είναι η διαταραχή των ηλεκτρολυτών, κυρίως του καλίου. Η απώλειά του μέσω διάρροιας μπορεί να οδηγήσει σε:
- μυϊκή αδυναμία,
- διαταραχές του καρδιακού ρυθμού,
- σοβαρές καρδιακές επιπλοκές,
- σε ακραίες περιπτώσεις, ακόμη και καρδιακή ανακοπή.
Αντίστοιχα, μπορεί να μειωθούν και άλλα στοιχεία, όπως το ασβέστιο και το μαγνήσιο, προκαλώντας επώδυνες μυϊκές συσπάσεις ή ακόμη και νεφρική βλάβη.
Σημαντικό: Όταν τα καθαρτικά λαμβάνονται στη σωστή δοσολογία, ο κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών παραμένει πολύ χαμηλός.
Ψυχική υγεία και καθαρτικά
Μελέτες στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν δείξει ότι η τακτική χρήση καθαρτικών συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης και άνοιας. Μία πιθανή εξήγηση είναι η επίδραση στο λεγόμενο άξονα εντέρου-εγκεφάλου, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο το μικροβίωμα επηρεάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Παράλληλα, η κατάχρηση καθαρτικών συχνά συνδέεται με διατροφικές διαταραχές, γι’ αυτό και απαιτείται συνολική προσέγγιση και ψυχολογική υποστήριξη.
Τα καθαρτικά είναι χρήσιμα και αποτελεσματικά όταν χρησιμοποιούνται σωστά. Όμως δεν είναι λύση για καθημερινή και ανεξέλεγκτη χρήση.
Αν η δυσκοιλιότητα επιμένει, αν χρειάζεστε συχνά καθαρτικά ή αν συνυπάρχουν άλλα προβλήματα υγείας, η συζήτηση με γιατρό είναι απαραίτητη. Γιατί το έντερο, όπως άλλωστε και ολόκληρος ο οργανισμός, χρειάζεται φροντίδα, όχι βιαστικές λύσεις.
Διαβάστε επίσης
Απίστευτο: Οι ήχοι στο WC αποκαλύπτουν πόσο υγιές είναι το έντερο
Γιατρός του Χάρβαρντ προτείνει 8 πρωινές συνήθειες για υγιές έντερο
Νόσος Πάρκινσον: Ακόμη μία έρευνα δείχνει ότι η νόσος «ξεκινά» από το έντερο
