Explainer video: Τι είναι τα ghost farms – Η πρόκληση για τις ιχθυοκαλλιέργειες
Στη συγκεκριμένη δράση καθαρισμού – που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του «Saronikos Project» από το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης και τον περιβαλλοντικό οργανισμό Healthy Seas, η ποσότητα των απορριμμάτων που συγκεντρώθηκε, γέμισε τελικά 12 βιομηχανικά κοντέινερ.
Τι είναι μία «Ghost Farm»
Η απομάκρυνση μίας εγκαταλελειμμένης ιχθυοκαλλιέργειας ή αλλιώς «ghost farm» αποτελεί πάντα μία δύσκολη υπόθεση.
Τι είναι όμως η «Ghost Farm»; «Τα εγκαταλελειμμένα ιχθυοτροφεία, γνωστά και ως «ghost farms», είναι χώροι υδατοκαλλιέργειας που έχουν εγκαταλειφθεί ή δεν χρησιμοποιούνται πια και έχουν αφεθεί να αποσυντίθενται στα παράκτια ύδατα» όπως εξηγεί μιλώντας στο CNN Greece, η Ιωάννα Αλεξιάδου, συντονίστρια του προγράμματος «Saronicos Project».
«Σε αντίθεση με άλλες πηγές θαλάσσιων απορριμμάτων, περιλαμβάνουν μεγάλης κλίμακας βιομηχανικά απόβλητα: κλουβιά, δίχτυα, πλαστικούς δακτυλίους, σωλήνες, σημαδούρες, φελιζόλ και άλλα. Τα «ghost farms» δύσκολα απομακρύνονται ή καθαρίζονται, για διάφορους λόγους. Άλλες φορές εξαιτίας της πτώχευσης των φορέων εκμετάλλευσης, άλλες λόγω γραφειοκρατικών καθυστερήσεων ή/και νομικής ασάφειας σχετικά με το ποιος πρέπει να παρέμβει» σημειώνει χαρακτηριστικά.
Το ανθρώπινο αποτύπωμα στο «μικροσκόπιο»
«Ακριβώς επειδή είναι πολύ δύσκολο έργο η απομάκρυνσή τους επιλέξαμε η δράση αυτή να σηματοδοτήσει και την έναρξη του «Saronicos Project»: το νέο μεγάλο πρόγραμμα του Ιδρύματος που έχει ως στόχο, μέσα από συνεργασίες, να μελετήσει το ανθρώπινο αποτύπωμα στον Σαρωνικό Κόλπο και να υλοποιήσει δράσεις επαναφοράς του θαλάσσιου περιβάλλοντος» σημειώνει, την ώρα που σε εξέλιξη βρίσκεται νέα πρωτοβουλία απορύπανσης του Σαρωνικού.
Όλα αυτά, όπως συμπληρώνει «θα επιτευχθούν μέσω της συνολικής χαρτογράφησης του πυθμένα της περιοχής (απορρίμματα, ναυάγια, αγκυροβόλια, υποθαλάσσιοι χώροι πολιτιστικής κληρονομιάς, κ.ά.), την αξιολόγηση των ιχθυοκαλλιεργειών και των βιοτόπων προτεραιότητας για την οικολογική τους κατάσταση, την μελέτη της μικροπλαστικής ρύπανσης και πηγών εισόδων ρύπων (καθώς και των επιπτώσεών τους), την καταγραφή θαλάσσιων σπηλαίων, την επιστημονική μελέτη της χημικής ρύπανσης κ.ά».
Ποιες είναι οι επιπτώσεις τους στο περιβάλλον;
Όπως αναφέρει η κα Αλεξιάδου, οι άλλοτε παραγωγικές εγκαταστάσεις αποτελούν κίνδυνο για το θαλάσσιο περιβάλλον «καθώς με την πάροδο του χρόνου και την φυσική φθορά που υπόκεινται, αποσυντίθενται και απελευθερώνουν απόβλητα, πλαστικά και λοιπούς ρύπους στα ύδατα και την παράκτια ζώνη».
Αξίζει να αναφερθεί πως ο εγκαταλελειμμένος βυθισμένος, πλέον, εξοπλισμός (δίχτυα φαντάγματα) δημιουργεί «μακροχρόνιες επικίνδυνες συνθήκες για τη θαλάσσια ζωή, εγκλωβίζοντας και σκοτώνοντάς την. Αυτή η υποβάθμιση του περιβάλλοντος επεκτείνεται στην καταστροφή του οικοσυστήματος της εκάστοτε περιοχής, επηρεάζοντας τις παράκτιες κοινότητες, την αλιεία και τον τουρισμό, συνεπώς και την οικονομία».
«Όπως είναι προφανές, οι επιπτώσεις είναι τεράστιες και στην τροφή και στο νερό και σε όλα τα αγαθά που εν τέλει συνδέονται με την ανθρώπινη ευημερία» συμπληρώνει.
Οι προκλήσεις απομάκρυνσης
Για την απομάκρυνση των μεγάλων εγκαταστάσεων ιχθυοκαλλιεργειών, επιστρατεύτηκε ο «Τυφώνας», το επιχειρησιακό πλοίο του Ιδρύματος.
«Χάρη στον Τυφώνα, το Ίδρυμα διαθέτει τη μεγαλύτερη βάση δεδομένων για τη θαλάσσια ρύπανση στην Ελλάδα, πιθανώς και στη Μεσόγειο» όπως σημειώνει η κα Αλεξιάδου.
«Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν η ανέλκυση τέτοιου μεγέθους κλωβών στο πλοίο Τυφώνας. Ωστόσο, με σωστούς υπολογισμούς και πολλαπλές προσπάθειες στο πεδίο βρέθηκε η βέλτιστη μέθοδος» αναφέρει.
«Το έμπειρο προσωπικό του Τυφώνα σε συνεργασία με τους επαγγελματίες δύτες της Healthy Seas, δούλεψαν συλλογικά σαν μία μηχανή, ανελλιπώς και με άριστη επικοινωνία, δίνοντας την ευκαιρία να αξιοποιηθεί πλήρως ο γερανός και το κατάστρωμα του πλοίου για την ανέλκυση και αποθήκευση 40 τόνων απορριμμάτων ιχθυοκαλλιέργειας, μέσα σε 5 ημέρες δράσης» τονίζει.
«Οι 40 τόνοι μεταφράζονται σε 18 πλαστικούς ιχθυοκλωβούς, 6 δίχτυα, 4 μεταλλικά κλουβιά, 9 σημαδούρες και 2 βυθισμένα σκάφη, τα οποία γέμισαν 12 βιομηχανικά κοντέινερ. Συνολικά, περισσότερα από 40 άτομα – στελέχη του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης και της Healthy Seas, εθελοντές δύτες, το πλήρωμα του Τυφώνα, καθώς και βιολόγοι και ερευνητές μεταξύ άλλων – συνεργάστηκαν και έφεραν εις πέρας αυτό το δύσκολο εγχείρημα» υπογραμμίζει.
Οι εγκαταλελειμμένες ιχθυοκαλλιέργειες η αρχή του «παγόβουνου»
Διευκρινίζεται, ωστόσο, ότι «οι εγκαταλελειμμένες ιχθυοκαλλιέργειες αποτελούν ένα μεγάλο ζήτημα στην «ομπρέλα» της θαλάσσιας ρύπανσης, αλλά δεν είναι και το μοναδικό».
«Προγράμματα, όπως το «Saronicos Project», αποτελούν ένα μεγάλο εγχείρημα το οποίο στοχεύει να αναδειχθεί η ανάγκη, όχι μόνο της απορρύπανσης, αλλά και της ολιστικής μελέτης μιας περιοχής» αναφέρει η ίδια και τονίζει πως «μόνο έτσι μπορούμε να γνωρίζουμε ποιες είναι πιθανές πηγές ρύπανσης, τι κρύβεται στον βυθό (από εγκαταλελειμμένες ιχθυοκαλλιέργειες μέχρι υποθαλάσσια πολιτιστική κληρονομιά), τι ρόλο παίζει η χημική ρύπανση στην υποβάθμιση μιας περιοχής, πως επηρεάζεται η θαλάσσια και χερσαία ζωή, κ.ά.».
«Συλλέγοντας τέτοιες πληροφορίες, το «Saronicos Project» σκοπεύει να προχωρήσει στη διαμόρφωση στρατηγικών πρόληψης και αποκατάστασης, σε συνδυασμό με δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των τοπικών κοινοτήτων» σημειώνει.
«Η ανάγκη αυτής της ολιστικής αποτύπωσης, προήλθε από τα αποτελέσματα του «Typhoon Project» και«Cyclone Project», τα οποία κάνουν μια τεράστια προσπάθεια μελέτης της ρύπανσης από απορρίμματα, τόσο στην παράκτια ζώνη όσο και στην ενδοχώρα» καταλήγει η συντρονίστρια.
