«Μα η καρδιά πονάει, όταν ψηλώνει» τραγουδά η Ελεωνόρα Ζουγανέλη, υποδηλώνοντας έτσι έναν μεταφορικό πόνο, μέσα από την απογοήτευση και τις δύσκολες αποφάσεις σε μια σχέση. Όμως, σύμφωνα με μια νεότερη μελέτη, η καρδιά όταν πονάει χρειάζεται τη συμβολή μιας υγιούς σχέσης για να βελτιώσει συμπεριφορές και βιολογικούς δείκτες, μια απόφαση που δεν θα πρέπει να είναι δύσκολη για τους γιατρούς.
Συγκεκριμένα, οι ερευνητές νεότερης μελέτης, που δημοσιεύτηκε στο Canadian Journal of Cardiology, ζητούν οι ερωτικές σχέσεις να ενσωματωθούν πολύ πιο ουσιαστικά στα θεραπευτικά προγράμματα για καρδιοπαθείς. Η ανασκόπησή τους ανέλυσε πώς η συμμετοχή των συντρόφων στην καρδιολογική φροντίδα επηρεάζει την ανάρρωση.
Η μελέτη
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε παρεμβάσεις που είχαν σχεδιαστεί για να ενσωματώνουν τους συντρόφους στην καρδιακή φροντίδα. Πιο αναλυτικά, τα περισσότερα προγράμματα περιλάμβαναν νοσηλευτές που εκπαίδευαν τα ζευγάρια στη διαχείριση της φαρμακευτικής αγωγής, στα προγράμματα άσκησης και στις διατροφικές αλλαγές, για διάστημα περίπου 3 μηνών, συνήθως αμέσως μετά το εξιτήριο από το νοσοκομείο.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Τα αποτελέσματα έδειξαν σαφή οφέλη στις συμπεριφορές υγείας:
- Περίπου το 77% των μελετών που μέτρησαν την άσκηση, τη συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή ή τη διακοπή του καπνίσματος κατέγραψαν βελτιώσεις όταν οι σύντροφοι συμμετείχαν εξίσου.
- Οι ασθενείς που συμμετείχαν σε προγράμματα για ζευγάρια διατηρούσαν τα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας, ενώ όσοι συμμετείχαν μόνοι τους συχνά εγκατέλειπαν τη γυμναστική.
- Η συμμόρφωση στα φάρμακα παρέμενε υψηλότερη και τα ποσοστά διακοπής του καπνίσματος βελτιώνονταν.
Όσον αφορά στα αποτελέσματα για την υγεία της καρδιάς, αυτά δεν ήταν τόσο προφανή. Ορισμένες μελέτες ανέφεραν βελτιωμένα επίπεδα χοληστερόλης και λιγότερες επισκέψεις σε γιατρούς για ασθενείς σε προγράμματα ζευγαριών, όμως άλλες δεν εντόπισαν διαφορές στην αρτηριακή πίεση, στα καρδιακά επεισόδια ή στη λειτουργική κατάσταση. Η ασυνέπεια αυτή πιθανόν οφείλεται στο ότι οι περισσότερες μελέτες δεν είχαν σχεδιαστεί ή δεν είχαν επαρκή ισχύ για να ανιχνεύσουν αλλαγές σε σχετικά σπάνια καρδιακά συμβάντα.
Η επίδραση στην ψυχική υγεία, ωστόσο, ήταν διαφορετική. Περίπου το 63% των μελετών βρήκε κάποια βελτίωση στο άγχος ή στην κατάθλιψη, όμως το ποιος ωφελήθηκε και πότε διέφερε από πρόγραμμα σε πρόγραμμα. Ορισμένα βοήθησαν τους ασθενείς να νιώσουν λιγότερη κατάθλιψη, άλλα βοήθησαν τους συντρόφους να διαχειριστούν καλύτερα το άγχος της φροντίδας, ενώ αρκετά δεν κατέγραψαν καμία αλλαγή στην ψυχική υγεία.
Πόσο ρόλο παίζει τελικά η ποιότητα της σχέσης;
Παρότι είναι καλά τεκμηριωμένο ότι η ποιότητα μιας σχέσης επηρεάζει άμεσα την καρδιακή υγεία, ελάχιστες μελέτες έχουν εξετάσει αν τα προγράμματα αποκατάστασης βελτιώνουν πραγματικά τη σχέση του ζευγαριού. Συγκεκριμένα, μόνο 3 μελέτες μέτρησαν την ποιότητα της σχέσης, με καμία από αυτές να καταγράφει βελτίωση.
Αυτό δείχνει ένα βασικό κενό στον τρόπο που αντιμετωπίζεται σήμερα η συμμετοχή του συντρόφου στην καρδιακή φροντίδα. Στα περισσότερα προγράμματα, ο ρόλος του περιορίζεται στο να υπενθυμίζει τη λήψη φαρμάκων ή να συνοδεύει τον ασθενή στη σωματική άσκηση. Μόνο δύο μελέτες εφάρμοσαν παρεμβάσεις που δούλεψαν ουσιαστικά πάνω στη σχέση, όπως η επικοινωνία, η συναισθηματική σύνδεση και η διαχείριση της έντασης.
Όπου η παρέμβαση εστίασε πραγματικά στη σχέση, τα αποτελέσματα ήταν ενθαρρυντικά. Οι ασθενείς ένιωθαν λιγότερη ανησυχία για το μέλλον, αξιολογούσαν την υγεία τους πιο θετικά και διαχειρίζονταν καλύτερα το στρες. Προγράμματα θεραπείας ζευγαριών με τεχνικές ενσυνειδητότητας (mindfulness) μείωσαν το άγχος και την κατάθλιψη, ενώ άλλες προσεγγίσεις βοήθησαν στη βελτίωση της ψυχικής διάθεσης και της συνολικής εικόνας υγείας.
Αντίθετα, τα περισσότερα προγράμματα περιορίζονται στην ενημέρωση για τη σωστή διατροφή, την άσκηση και τα φάρμακα, χωρίς να αγγίζουν τη σχέση καθαυτή. Αυτό μπορεί να βοηθά στην οργάνωση της καθημερινότητας, δεν αντιμετωπίζει όμως το χρόνιο στρες της σχέσης, το οποίο επιβαρύνει την καρδιά αυξάνοντας την κορτιζόλη, τη φλεγμονή και την αρτηριακή πίεση.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι περίπου το 30% των ατόμων με καρδιαγγειακή νόσο αναφέρει σημαντική δυσφορία στις ερωτικές τους σχέσεις. Για αυτά τα ζευγάρια, τα τυπικά προγράμματα εκπαίδευσης υγείας που δεν αντιμετωπίζουν τα προβλήματα της σχέσης ενδέχεται να χάνουν τον βασικό μηχανισμό μέσω του οποίου ο σύντροφος θα μπορούσε να βοηθήσει.
Συμπέρασμα
Το μήνυμα της μελέτης είναι σαφές. Οι προβληματικές σχέσεις δεν επιβαρύνουν μόνο την ψυχολογία, αλλά λειτουργούν ως πραγματικός βιολογικός στρεσογόνος παράγοντας για την καρδιά. Αντίθετα, οι υγιείς και υποστηρικτικές σχέσεις δεν είναι απλώς «πολυτέλεια»: προσφέρουν ουσιαστική προστασία, βοηθώντας στον καλύτερο έλεγχο της πίεσης, στη μείωση της φλεγμονής, στη ρύθμιση του στρες και στην υιοθέτηση πιο υγιεινών συνηθειών.
Διαβάστε επίσης
Το 1′ που μπορεί να σώσει τη σχέση μας – Η καθημερινή συνήθεια που κάνει θαύματα
Slow Fade στη σχέση: Γιατί κάποιοι δεν λένε «τέλος» αλλά επιλέγουν την εκκωφαντική σιωπή
