ΕΥΕΞΙΑ
ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ
Νέα διεθνής μελέτη «φωτίζει» μία πρακτική χιλιάδων ετών με σύγχρονα επιστημονικά εργαλεία και αποκαλύπτει ότι στο μυαλό ενός βουδιστή μοναχού που διαλογίζεται επικρατεί μια καταιγιστική νευρωνική λειτουργία
Σιωπή, κλειστά μάτια, ακινησία. Αν κάτι μοιάζει με «άδειο μυαλό», είναι η εικόνα ενός βουδιστή μοναχού σε βαθύ διαλογισμό. Κι όμως, η επιστήμη δείχνει ότι εκείνη ακριβώς τη στιγμή ο εγκέφαλος… δουλεύει στο φουλ.
Σύμφωνα με νέα διεθνή μελέτη, ο διαλογισμός δεν είναι παθητική κατάσταση, αλλά μία φάση έντονης και ποιοτικά διαφορετικής εγκεφαλικής δραστηριότητας, κατά την οποία αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν τα νευρωνικά δίκτυα. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Neuroscience of Consciousness και βασίστηκε σε σπάνιες καταγραφές εγκεφάλου βουδιστών μοναχών την ώρα που διαλογίζονταν.
Μελέτη σε μοναχούς με δεκάδες χιλιάδες ώρες διαλογισμού
Οι ερευνητές μελέτησαν 12 βουδιστές μοναχούς της παράδοσης Thai Forest Tradition, οι οποίοι είχαν κατά μέσο όρο περισσότερες από 15.000 ώρες πρακτικής διαλογισμού. Οι καταγραφές έγιναν σε εξειδικευμένο εργαστήριο στην Ιταλία με τη μέθοδο της μαγνητοεγκεφαλογραφίας (MEG), η οποία επιτρέπει την παρακολούθηση της εγκεφαλικής δραστηριότητας σε πραγματικό χρόνο με εξαιρετική ακρίβεια.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε υπό την επιστημονική καθοδήγηση του Karim Jerbi, καθηγητή ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ, στο πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας.
Δύο μορφές διαλογισμού, δύο διαφορετικές επιδράσεις
Οι μοναχοί εξετάστηκαν ενώ εφάρμοζαν δύο βασικές τεχνικές διαλογισμού:
Όπως εξηγούν οι ερευνητές, στη Samatha «στενεύει» το πεδίο της προσοχής, ενώ στη Vipassana «ανοίγει», επιτρέποντας την ταυτόχρονη παρατήρηση πολλών εσωτερικών ερεθισμάτων.
Η «χρυσή ισορροπία» του εγκεφάλου
Και οι δύο μορφές διαλογισμού προκάλεσαν σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου, αλλά με διαφορετικό τρόπο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η έννοια της εγκεφαλικής κρισιμότητας – μίας κατάστασης ισορροπίας ανάμεσα στην τάξη και το χάος, που θεωρείται ιδανική για την αποδοτική λειτουργία του εγκεφάλου.
Η Vipassana φάνηκε να φέρνει τον εγκέφαλο πιο κοντά σε αυτή την «ιδανική ζώνη», ενισχύοντας την ευελιξία και την προσαρμοστικότητά του. Η Samatha, από την άλλη, δημιούργησε μια πιο σταθερή και συγκεντρωμένη κατάσταση, με λιγότερες διακυμάνσεις.
Σε αυτή την ισορροπία, ο εγκέφαλος μπορεί να επεξεργάζεται πληροφορίες πιο αποτελεσματικά, να αλλάζει γρήγορα εστίαση και να ανταποκρίνεται καλύτερα σε νέες καταστάσεις.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για την ψυχική υγεία
Τα ευρήματα βοηθούν να εξηγηθεί γιατί ο διαλογισμός χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο σε παρεμβάσεις για το άγχος, το στρες και την κατάθλιψη. Η αυξημένη ευελιξία του εγκεφάλου μπορεί να περιορίσει την επίμονη αρνητική σκέψη, ενώ η καλύτερη ρύθμιση της προσοχής ενισχύει τη συναισθηματική αυτορρύθμιση.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα οφέλη του διαλογισμού δεν περιορίζονται στη διάρκεια της πρακτικής, αλλά επηρεάζουν συνολικά τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου στην καθημερινότητα.
Και το σημαντικό: Δεν χρειάζονται δεκαετίες εμπειρίας για να υπάρξει όφελος. Αν και οι αρχάριοι δεν φτάνουν άμεσα τις εγκεφαλικές καταστάσεις των έμπειρων μοναχών, ακόμη και η βασική εξάσκηση μπορεί να συμβάλει στη μείωση του στρες και στη βελτίωση της ψυχικής ευεξίας.
Η εικόνα του ήρεμου, ακίνητου μοναχού μπορεί να ξεγελά. Όπως δείχνει η επιστήμη, ο διαλογισμός δεν «σβήνει» τον εγκέφαλο, αλλά τον φέρνει σε μία κατάσταση υψηλής λειτουργικότητας, ευελιξίας και εγρήγορσης. Ένα εύρημα που εξηγεί γιατί μια πρακτική χιλιάδων ετών παραμένει επίκαιρη και ίσως πιο αναγκαία από ποτέ.
Διαβάστε επίσης
Ο δρόμος προς την ευεξία είναι στρωμένος με γιόγκα, διαλογισμό και άσκηση
Δημιουργικός Διαλογισμός: Η ζωντανή τέχνη παρουσίας – Τι είναι και πώς γίνεται
